วันนี้(20 พฤศจิกายน) ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดเผยความคืบหน้าการแก้ไขปัญหาสารพิษและมลพิษปนเปื้อนในแม่น้ำพื้นที่ภาคเหนือ หลังเสร็จสิ้นภารกิจการประชุมสุดยอดอาเซียน ณ ประเทศฟิลิปปินส์ และการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค (APEC) ณ สาธารณรัฐประชาชนจีน โดยยืนยันว่ารัฐบาลกำลังเร่งเดินหน้าแก้ไขปัญหาแบบเบ็ดเสร็จทั้งต้นน้ำและปลายน้ำ
ยศชนันระบุว่า รัฐบาลตระหนักดีถึงความจำเป็นในการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุซึ่งอยู่นอกพรมแดน จากการหารือร่วมกับผู้บริหารระดับสูงของเมียนมาในเวทีอาเซียน และประธานาธิบดี สีจิ้นผิง ของจีน ในเวทีเอเปค ได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี โดยในวันที่ 24 พฤศจิกายนนี้ หัวหน้าคณะทำงานของเมียนมาและเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย จะเดินทางมาหารือร่วมกับฝ่ายไทย ก่อนจะเข้าสู่การประชุมคณะทำงานแบบ 2 ฝ่าย ไทย-เมียนมา ในวันที่ 25-26 พฤศจิกายน เพื่อประสานความร่วมมือ 3 ฝ่าย (ไทย-เมียนมา-จีน) ในการชี้พิกัด ตรวจวัด และยับยั้งมลพิษจากต้นตอ
ขณะเดียวกัน คณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติภาคเหนือ ได้เร่งรัด 6 มาตรการฉุกเฉินเพื่อรับมือกับปัญหาปลายน้ำอย่างเป็นระบบ เริ่มจากการใช้เทคนิคไอโซโทป (Isotope) ตรวจหาลายนิ้วมือของสารหนูเพื่อยืนยันแหล่งที่มาทางวิทยาศาสตร์ พร้อมร่วมมือกับสถาบันวิทยาศาสตร์จีน และมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จัดตั้งห้องปฏิบัติการตรวจวัดที่มีมาตรฐานเดียวกับจีน เพื่อสร้างการยอมรับร่วมกันในการเจรจาระหว่างประเทศ
ควบคู่ไปกับการนำนวัตกรรมระบบ ‘ใสใส’ (ดัก-ตก-ดูด-รีด-คืน) ของกระทรวง อว. และมหาวิทยาลัยนเรศวร มาดักตะกอนสารพิษและนำกากไปทำลายตามมาตรฐานของกรมควบคุมมลพิษ โดยจะนำร่องทดลองในโซนชลประทานที่รับน้ำเพื่อการเกษตร เช่น บริเวณเหมืองแดง อำเภอแม่สาย ก่อนที่น้ำจะไหลเข้าสู่พื้นที่นาของเกษตรกร
สำหรับการเยียวยาและดูแลประชาชนในพื้นที่ รัฐบาลได้เร่งจัดหาน้ำสะอาดระดับหมู่บ้าน ผ่านการติดตั้งระบบกรองน้ำประปาชุมชนโดยความร่วมมือของนาโนเทค (NANOTEC) สถาบันซินโครตรอน และกรมวิทยาศาสตร์บริการ ในพื้นที่เสี่ยงของจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ ครอบคลุมอำเภอฝางและแม่อาย พร้อมประสานกรมชลประทานสำรองน้ำฉุกเฉินใน 3 อ่างเก็บน้ำ ปริมาณ 22.5 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งขณะนี้ได้แจกจ่ายน้ำประปาสะอาดไปแล้วกว่า 1 แสนลิตร
ในมิติของการป้องกันระยะยาว กระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมออกประกาศควบคุมชนิดและสภาพแร่ในการนำเข้า-ส่งออก เพื่ออุดช่องโหว่และป้องกันไม่ให้ไทยตกเป็นส่วนหนึ่งของการสนับสนุนเหมืองผิดกฎหมาย ด้านกระทรวงเกษตรและสหกรณ์กำลังเร่งเก็บตัวอย่างพืช ดิน และน้ำ เพื่อจัดทำแผนที่เกษตร (Agri-Map) แบ่งโซนพื้นที่สีแดง สีเหลือง และสีเขียว ให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 15 ธันวาคมนี้ โดยเริ่มต้นที่อำเภอแม่อายและจังหวัดเชียงราย เพื่อให้เกษตรกรในพื้นที่สีเขียวได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP สร้างความมั่นใจแก่ผู้บริโภค พร้อมเตรียมเปิดตัวแพลตฟอร์มออนไลน์เพื่ออัปเดตผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำและพื้นที่การเกษตรอย่างต่อเนื่อง
ยศชนันกล่าวทิ้งท้ายว่า ในช่วงบ่ายของวันอาทิตย์นี้ จะมีการจัดเวทีระดมสมองนักวิชาการทั่วประเทศ เพื่อวิเคราะห์และสรุปแนวทางเรื่องฝายชะลอน้ำและระบบดักตะกอนให้เกิดความชัดเจนและสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชน นอกจากนี้ ในวันพรุ่งนี้เตรียมหารือร่วมกับสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) เพื่อผลักดันประเด็นนี้ขึ้นสู่หน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมของสหประชาชาติ (UN) ภายใต้หลักการความเป็นธรรมด้านสภาพภูมิอากาศ (Climate Justice) ทั้งนี้ ตนมีกำหนดการลงพื้นที่จังหวัดเชียงรายอีกครั้งในช่วงวันอาทิตย์ถึงวันจันทร์นี้ เพื่อรับฟังข้อห่วงใยของประชาชนและตรวจสอบการปฏิบัติงานในพื้นที่ด้วยตนเอง

