วันนี้ (5 ตุลาคม) ที่เกียวโต ประเทศญี่ปุ่น ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมคณะ เข้าพบ ศ.ยาสุโตะ ทาจิคาวะ อธิการบดีมหาวิทยาลัยเกียวโต และ ศ.อัตสึชิ คุมะโนะโก อธิการบดีมหาวิทยาลัยโอซากา เพื่อยกระดับความร่วมมือด้านการวิจัยขั้นสูง โดยมีการลงนามหนังสือแสดงเจตจำนง (LOI) ระหว่างสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการ วช. และ ศ.ดร.เท็ตสึโอะ ซาวารางิ รองอธิการบดีบริหาร มหาวิทยาลัยเกียวโต ให้ครอบคลุมการสนับสนุนทุนวิจัยร่วม แลกเปลี่ยนนักวิชาการ และแชร์ฐานข้อมูลทางวิชาการ
ดูภาพข่าวศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยหลังการหารือว่า มหาวิทยาลัยเกียวโตมองเห็นศักยภาพของไทยในฐานะศูนย์กลางการวิจัยที่สำคัญของเอเชีย โดยเตรียมนำผลงานวิจัยใหม่ๆ มาทดลองและทดสอบในไทย ผ่านกลไก Regulatory Sandbox ที่ อว. และรัฐบาลไทยพร้อมอำนวยความสะดวก
“เป้าหมายสำคัญคือการใช้ไทยเป็นฐานในการปรับเทคโนโลยีให้เข้ากับบริบทของพื้นที่ ก่อนที่จะขยายผลจำหน่ายเชิงพาณิชย์ไปยังประเทศอื่นๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” ศ.ดร.ยศชนัน กล่าว
การหารือกับมหาวิทยาลัยเกียวโตเน้น 2 ประเด็นหลัก ได้แก่ การวิจัยเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง และการใช้ AI ในงานวัสดุศาสตร์ เพื่อลดเวลาการค้นคว้าวัสดุใหม่ โดยไทยเสนอให้นำชุดข้อมูลด้านวัสดุที่เป็นเอกลักษณ์มาพัฒนาร่วมกันผ่าน Federated Learning พร้อมเตรียมเชื่อมฐานข้อมูลศูนย์วิจัย AI4M-hub ของเกียวโต เข้ากับโครงการ Siam Silica ของไทย เพื่อเร่งสปีดอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์
ทั้งนี้ ศูนย์ AI4M-hub เป็นศูนย์วิจัยร่วมภายใต้สถาบันวิจัยขั้นสูงแห่งมหาวิทยาลัยเกียวโต (KUIAS) ก่อตั้งขึ้นในปี 2569 ต่อยอดจากโปรเจกต์ของเกียวโตและสิงคโปร์ มุ่งเน้นการใช้ AI ออกแบบวัสดุด้านพลังงาน
ส่วนความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยโอซากา ซึ่งเดิมเป็นพันธมิตรกับมหาวิทยาลัยมหิดลด้านโรคเขตร้อนและวัคซีน ผ่านศูนย์วิจัยโรคติดเชื้อมหิดล-โอซากา (MOCID) ตั้งแต่ปี 2553 อว. เตรียมขยายเครือข่ายไปยังมหาวิทยาลัยทั่วประเทศ ในสาขาเทคโนโลยีอนาคต อาทิ AI ทางการแพทย์, Physical AI, การออกแบบวงจรรวม (IC Design), ไบโอเซนเซอร์ และเทคโนโลยีควอนตัมคอมพิวติ้ง พร้อมจัดตั้งกองทุนสนับสนุนงานวิจัยร่วม เปิดระบบออนไลน์จับคู่นักวิจัยไทย-ญี่ปุ่น และออกแบบโจทย์วิจัยดึงดูดนักศึกษาญี่ปุ่นมาทำวิจัยในไทย
ทั้งนี้ มหาวิทยาลัยโอซากาเป็นสถาบันชั้นนำที่ผลิตนักวิจัยรางวัลโนเบลมาแล้ว 2 ราย ได้แก่ ศ.ฮิเดกิ ยูกาวะ (สาขาฟิสิกส์ ปี 2492) และ ศ.ชิมอน ซากากุจิ (สาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ ปี 2568)
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวทิ้งท้ายถึงโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ว่า ไทยต้องเร่งสร้างเครือข่าย เครื่องมือไหนจำเป็นเราจัดหา แต่หากมีราคาสูงเกินไปก็สามารถใช้ระบบแชร์ทรัพยากรร่วมกันได้ เพื่อให้งานวิจัยของประเทศเดินหน้าได้ไวที่สุด
