วันนี้ (1 กันยายน) ที่ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) รักชนก ศรีนอก สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน พร้อมด้วย ธีระชาติ ก่อตระกูล ที่ปรึกษาคณะกรรมาธิการติดตามงบประมาณฯ นำสำนวนพร้อมพยานหลักฐานเข้ายื่นต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. เพื่อขอให้ตรวจสอบความโปร่งใสของโครงการ TH-AI Passport
ดูภาพข่าวรายชื่อบุคคลที่ถูกกล่าวหาในครั้งนี้ ประกอบด้วย ไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี), ปลัดกระทรวงฯ, เลขาธิการคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.), ประธานคณะร่าง TOR รวมถึงบุคคลที่เกี่ยวข้องจากบริษัท Human Intelligent
รักชนก ระบุว่า การยื่นเอาผิด รมว.ดีอี เป็นไปในฐานความผิดละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ เนื่องจากเมื่อปรากฏข้อพิรุธอย่างชัดเจนกลับไม่ระงับหรือยกเลิกโครงการ ขณะที่ข้าราชการรายอื่นมีส่วนเกี่ยวข้องกับการยกร่าง TOR ที่มีลักษณะกีดกันการแข่งขัน โดยระบุเงื่อนไขด้านการประชาสัมพันธ์ที่สูงเกินจริง เช่น ต้องมีจอบิลบอร์ดไม่น้อยกว่า 400 จุดทั่วประเทศ, จอในร้านสะดวกซื้อ 6,000 จอ (1,500 สาขา) และจอในห้างสรรพสินค้า 200 จุด ซึ่งมีเอกชนเพียงไม่กี่รายที่เข้าข่าย
ที่สำคัญพบว่า บริษัท Human Intelligent และบริษัทที่ครอบครองสื่อจอประชาสัมพันธ์ดังกล่าว มีผู้รับผลประโยชน์สุดท้าย (UBO) เป็นกลุ่มเดียวกันและใช้ที่ตั้งจดทะเบียนเดียวกัน แม้พรรคประชาชนจะทักท้วงประเด็นนี้มาตลอด แต่กระทรวงฯ กลับเพิกเฉย
อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือรูปแบบการจ่ายเงิน ซึ่งในช่วงแรกสัญญาถูกกำหนดให้เป็นการเหมาจ่ายมูลค่าสูงถึง 1,600 ล้านบาท (ต่อให้มีผู้ใช้งานเพียงคนเดียว เอกชนก็รับเงินเต็มจำนวน) ก่อนจะถูกเปลี่ยนเป็นการจ่ายตามการใช้งานจริง (Pay per use) หลังจากถูกสังคมจับตา
รักชนก เปิดเผยข้อมูลล่าสุดว่า ปัจจุบันโครงการมีผู้ลงทะเบียน 1.3 ล้านคน แต่มีผู้ใช้งานจริง (Active user) เพียง 1 แสนคน หากคำนวณตามการใช้งานจริง รัฐจะเสียค่าใช้จ่ายเพียงไม่กี่ล้านบาท แต่รูปแบบสัญญาเดิมกลับตั้งงบไว้ถึง 1,600 ล้านบาท
“โครงการนี้เป็นการหากินกับเงินนอกงบประมาณ หรือปั้นขึ้นมาเพื่อผันเงินไปยังบริษัทที่สนับสนุนระบอบสีน้ำเงินหรือไม่ หากพรรคประชาชนไม่นำเรื่องนี้มาตีแผ่ เอกชนอาจได้รับส่วนต่าง 1,500 ล้านบาทไปแล้ว ปลายทางสุดท้ายถ้าคดีสิ้นสุด ดิฉันอยากเห็นคนกระทำผิดต้องติดคุก ต้องรับโทษ เพราะท้าทายสายตาประชาชนและกฎหมายเป็นอย่างมาก” รักชนก กล่าว
นอกจากนี้ รักชนกยังตั้งคำถามถึงบทบาทของ ป.ป.ช. ที่เข้ามาตรวจสอบล่าช้า และระบุว่าปลัดกระทรวงดิจิทัลฯ ไม่ได้ให้ความร่วมมือในการส่งเอกสารสำคัญตามที่กล่าวอ้างผ่านสื่อ โดย กมธ. ได้รับเอกสารเพียง 9 ฉบับ และส่วนใหญ่เป็นข้อมูลสาธารณะ ไม่ใช่ข้อเสนอเชิงเทคนิคของบริษัทผู้ชนะการประมูล จน กมธ. ต้องใช้อำนาจตามกฎหมายเรียกเอกสารให้ครบถ้วนภายในวันที่ 8 กันยายนนี้
ทางด้าน ธีระชาติ ก่อตระกูล เปิดเผยข้อสังเกตเพิ่มเติมด้านเทคนิคว่า แม้ TOR จะกำหนดให้มีระบบ AI อย่างน้อย 8 ราย แต่จากเอกสารพบเพียงใบอนุญาตจาก Google ประเทศไทยเพียงรายเดียวเท่านั้น ซึ่งยิ่งได้รับเอกสารเพิ่ม ก็ยิ่งพบจุดผิดปกติที่สะท้อนถึงการออกแบบจัดซื้อจัดจ้างที่มีช่องโหว่และส่วนต่างงบประมาณมหาศาล
