โลกกำลังก้าวเข้าสู่ El Niño รอบใหม่ที่ก่อตัวเร็ว เสี่ยงรุนแรง และมีโอกาสทำให้ปี 2027 กลายเป็นหนึ่งในปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์
National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) ประกาศในเดือน มิ.ย. 2026 ว่า ภาวะ El Niño ได้ก่อตัวขึ้นแล้ว และมีโอกาสถึง 63% จะพัฒนาไปสู่ระดับรุนแรงมาก ขณะที่ภาวะโลกร้อนเปรียบเสมือนปัจจัยเร่งที่อาจทำให้ผลกระทบจาก El Niño ระลอกนี้รุนแรงและยืดเยื้อกว่ารอบปกติ ทั้งในมิติอุณหภูมิโลกที่มีแนวโน้มสูงกว่าค่าเฉลี่ย
การเกิดฝนตกหนักและน้ำท่วมฉับพลันในบางภูมิภาค ขณะที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ออสเตรเลีย และบางส่วนของเอเชียใต้ มีความเสี่ยงเผชิญอากาศร้อนและแห้งแล้งมากขึ้น
ไทยมีศักยภาพในการบริหารจัดการน้ำเพื่อรับมือกับ El Niño ในช่วงต้นฤดูการเพาะปลูกปี 2026 แต่ความเสี่ยงภัยแล้งจะทยอยชัดเจนขึ้นตั้งแต่ช่วงปลายปีเป็นต้นไป
ระดับน้ำต้นทุนในอ่างเก็บน้ำหลักโดยรวมยังอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถรองรับความต้องการใช้น้ำช่วงต้นฤดูกาลเพาะปลูกปี 2026 ได้ แต่ปริมาณฝนสะสมที่มีแนวโน้มต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในช่วงครึ่งหลังของปี อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาคเกษตร โดยเฉพาะพื้นที่นอกเขตชลประทานในภาคเหนือฝั่งตะวันออก ภาคอีสานตอนล่าง ภาคกลางฝั่งตะวันออก ภาคตะวันออก และภาคใต้ตอนล่าง ทั้งนี้หาก El Niño พัฒนาไปสู่ระดับรุนแรงมาก ความเสี่ยงต่อภาคเกษตรไทยอาจยกระดับจาก ‘แรงกดดันเฉพาะพื้นที่’ ไปสู่ ‘ผลกระทบเป็นวงกว้าง’ ในปี 2027
รายได้เกษตรกรไทยมีแนวโน้มหดตัวต่อเนื่อง หาก El Niño 2026 – 2027 พัฒนาไปสู่ระดับรุนแรงมาก โดยข้าวเปลือก อ้อย มันสำปะหลัง และประมง เสี่ยงได้รับผลกระทบสูงสุด
SCB EIC ประเมินว่า หาก El Niño ระลอกนี้พัฒนาไปสู่ระดับรุนแรงมาก (Very strong El Niño) รายได้เกษตรกรไทยมีแนวโน้มหดตัวต่อเนื่องในปี 2026 – 2027 ที่ -5% และ -2% ตามลำดับ โดยผลกระทบจาก El Niño จะเริ่มชัดเจนตั้งแต่ช่วงปลายปี 2026 ผ่านปริมาณและคุณภาพผลผลิตที่ลดลง จากภาวะฝนน้อย ฝนทิ้งช่วง และภัยแล้งในบางพื้นที่
กลุ่มสินค้าเกษตรที่คาดว่าจะได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุด ได้แก่ ข้าวเปลือก อ้อย มันสำปะหลัง และประมง เนื่องจากมีความอ่อนไหวต่อภาวะฝนน้อย อุณหภูมิสูง และคุณภาพน้ำที่ผันผวน ไม่เพียงเท่านี้ ความเสี่ยงดังกล่าวมีแนวโน้มส่งผ่านไปยังอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่อง เช่น โรงสี ผู้ส่งออกข้าว โรงงานน้ำตาล ธุรกิจเอทานอล อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มที่ใช้น้ำตาลเป็นวัตถุดิบ รวมถึงโรงงานอาหารทะเลแปรรูป ผ่านแรงกดดันด้านปริมาณวัตถุดิบลดลง คุณภาพวัตถุดิบไม่สม่ำเสมอ และต้นทุนจัดหาวัตถุดิบปรับสูงขึ้น
แม้ราคาสินค้าเกษตรบางกลุ่มอาจปรับเพิ่มขึ้นตามอุปทานที่ลดลงและช่วยพยุงรายได้เกษตรกรได้บางส่วน แต่แรงพยุงด้านราคาคาดว่าจะชดเชยผลกระทบจากปริมาณและคุณภาพผลผลิตที่ลดลงได้เพียงบางส่วนเท่านั้น อีกทั้ง เกษตรกรไทยยังต้องเผชิญต้นทุนการผลิตที่อยู่ในระดับสูง ทั้งราคาปุ๋ย เชื้อเพลิง อาหารสัตว์ และต้นทุนการบริหารจัดการน้ำ
การรับมือ El Niño ต้องยกระดับจากการเยียวยา ไปสู่การบริหารความเสี่ยงล่วงหน้า
แบบบูรณาการ
El Niño 2026 – 2027 เป็นสัญญาณเตือนว่า ความเสี่ยงด้านภูมิอากาศกำลังกลายเป็นความท้าทายเชิงโครงสร้างของภาคเกษตรและเศรษฐกิจไทย การรับมือจึงไม่ควรจำกัดอยู่ที่การเยียวยาหลังเกิดความเสียหาย แต่ต้องครอบคลุมตั้งแต่การบริหารจัดการน้ำ การวางแผนเพาะปลูก การเข้าถึงแหล่งเงินทุน การบริหารจัดการแหล่งวัตถุดิบ และการพัฒนาระบบเตือนภัยเชิงพื้นที่ โดยภาครัฐ ภาคการเงิน เกษตรกร และธุรกิจในห่วงโซ่อุปทาน ควรร่วมกันพัฒนาแผนรับมือดังกล่าว เพื่อบรรเทาความเสียหายต่อภาคเกษตร และสร้างภูมิคุ้มกันให้เศรษฐกิจไทยต่อความผันผวนของสภาพอากาศที่มีแนวโน้มรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ในอนาคต
อ่านต่อรายงานฉบับเต็มได้ที่
 |
In focus / Farming Double Squeeze : ฝ่าวิกฤตปุ๋ยแพง ภัยแล้งซ้ำ EP.1 : El Niño 2026-2027 ร้อน แล้ง เสี่ยงรุนแรงกว่าอดีต | SCBEIC 10 ก.ค. 2569 | 10:16 |
