อิหร่านคุมช่องแคบฮอร์มุซ! บังคับเรือจ่ายค่าผ่านทาง-ซื้อประกันด้วยคริปโต

อิหร่านกำลังยกระดับควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางเดินเรือคอขวดของโลกในตะวันออกกลาง หลังเปิดตัวหน่วยงานใหม่ในชื่อ ‘องค์กรจัดการอ่าวเปอร์เซีย’ (Persian Gulf Strait Authority: PGSA) เพื่อบริหารจัดการการเดินเรือและเก็บค่าธรรมเนียมในช่องแคบฮอร์มุซ โดยมีรายงานว่า เรือบางลำจ่ายเงินถึง 2 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ไปแล้ว

ประเด็นสำคัญ

อิหร่านเปิดตัว PGSA หวังหาเงินฟื้นฟูประเทศจากสงคราม
PGSA และ Hormuz Safe คืออะไร ทำหน้าที่อย่างไรบ้าง

นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่า อิหร่านกำลังเสนอขายประกันภัยทางทะเลที่ต้องชำระด้วยคริปโตเคอร์เรนซี เพื่อแลกกับการคุ้มครองความปลอดภัยในการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยความเคลื่อนไหวนี้ถูกจับตามองว่า เป็นเป้าหมายสำคัญในการหารายได้เพื่อฟื้นฟูประเทศหลังสงคราม

THE STANDARD สรุปประเด็นสำคัญที่มีการเปิดเผยแนวคิดนี้ต่อสาธารณะ

อิหร่านเปิดตัว PGSA หวังหาเงินฟื้นฟูประเทศจากสงคราม

เมื่อวานนี้ (18 พฤษภาคม) สภาความมั่นคงแห่งชาติอิหร่าน และกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) เปิดตัวองค์กรจัดการบริหารอ่าวเปอร์เซียอย่างเป็นทางการ โดยแชร์โพสต์บน X จากแอคเคานต์ที่ชื่อว่า @PGSA_IRAN ซึ่งระบุว่า หน่วยงานนี้จะทำหน้าที่ให้ข้อมูลสถานการณ์ล่าสุดของช่องแคบฮอร์มุซแบบเรียลไทม์

“ในนามของพระเจ้า บัญชี X อย่างเป็นทางการขององค์กรจัดการบริหารอ่าวเปอร์เซีย (#PGSA) เปิดใช้งานแล้ว ติดตามเราเพื่อรับข้อมูลอัปเดตการปฏิบัติงานในช่องแคบฮอร์มุซล่าสุดแบบเรียลไทม์” แอคเคานต์ @PGSA_IRAN โพสต์

นอกจากนี้ แอคเคานต์ดังกล่าวยังโพสต์ข้อความบน X ต่อว่า PGSA เป็นหน่วยงานตามกฎหมายและตัวแทนของอิหร่านในการบริหารช่องแคบฮอร์มุซ โดยการเดินเรือของนานาชาติผ่านช่องแคบดังกล่าว ต้องได้รับความเห็นชอบจากกองทัพอิหร่านและหน่วยงานของประเทศ ซึ่งหากไม่ได้รับอนุญาตจากทางการ จะเข้าข่ายเป็นการกระทำผิดกฎหมาย

ก่อนหน้านี้ อิหร่านส่งสัญญาณเปิดตัวหน่วยงาน PGSA ในวันที่ 16 พฤษภาคมที่ผ่านมา หลัง อิบราฮิม อาซีซี (Ebrahim Azizi) ประธานคณะกรรมการความมั่นคงแห่งชาติอิหร่านระบุว่า เตหะรานกำลังเตรียมกลไกที่เป็น ‘มืออาชีพ’ ในการจัดการและบริหารช่องแคบฮอร์มุซ

ขณะเดียวกัน ภายในอิหร่านก็ขับเคลื่อนนโยบายควบคุมช่องแคบฮอร์มุซอย่างเต็มรูปแบบ เช่น มีการติดป้ายโฆษณาบนรถไฟใต้ดินของกรุงเตหะรานว่า อิหร่านจะทำรายได้ให้กับประเทศสูงถึง 1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 3.26 ล้านล้านบาท) ต่อปี

ย้อนกลับไป แนวคิดการเปิดหน่วยงานจัดการช่องแคบฮอร์มุซ เกิดขึ้นในช่วงการเจรจาข้อตกลงสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน หลังปรากฏหนึ่งในเงื่อนไขแลกเปลี่ยนว่า เตหะรานขอสิทธิ์ควบคุมช่องแคบฮอร์มุซอย่างเต็มรูปแบบ โดยอ้างว่า เป็นวิธีการหาเงินเพื่อซ่อมแซมประเทศหลังสงคราม

อย่างไรก็ตาม นานาชาติปฏิเสธข้อเสนอดังกล่าว เช่น สหรัฐฯ ที่โต้แย้งว่า ช่องแคบฮอร์มุซคือเส้นทางเดินเรือระหว่างประเทศ ไม่ควรมีชาติใดบังคับให้จัดเก็บค่าผ่านทางเพื่อทำการสัญจร ขณะที่ทำเนียบขาวก็ระบุผลการประชุมสุดยอดจีน-สหรัฐฯ ว่า ปักกิ่งได้คัดค้านการแปรเปลี่ยนช่องแคบฮอร์มุซให้กลายเป็นเขตทหาร รวมถึงการจัดเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทาง

นอกจากนี้ กฎหมายระหว่างประเทศ และอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) ยังระบุว่า ไม่มีประเทศใดในโลกสามารถเรียกเก็บภาษีหรือค่าธรรมเนียมจากเรือที่แล่นผ่านช่องแคบระหว่างประเทศหรือทะเลอาณาเขตได้

PGSA และ Hormuz Safe คืออะไร ทำหน้าที่อย่างไรบ้าง

ทั้งนี้ สำนักข่าว Euronews รายงานว่า PGSA คือหน่วยงานของอิหร่านที่อยู่ภายใต้กองทัพ IRGC มีหน้าที่คัดกรองและตรวจสอบเรือที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยเรือแต่ละลำต้องส่งรายละเอียดหรือเอกสารให้ทางการอิหร่านคัดกรอง ได้แก่ เอกสารความเป็นเจ้าของเรือ, ประกันภัย, รายชื่อลูกเรือ, ใบสำแดงรายการสินค้า และเส้นทางเดินเรือเป้าหมาย

PGSA จะทำการออกใบอนุญาตให้กับเรือแต่ละลำ หากผ่านการยื่นเรื่องและชำระเงินเสร็จสิ้น โดยมีรายงานว่า ในปัจจุบัน เรือบางลำจ่ายเงินมูลค่า 2 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 65 ล้านบาท) ซึ่งชำระในสกุลเงินหยวนเป็นที่เรียบร้อย

นอกจากนี้ Al Jazeera ยังรายงานว่า อิหร่านได้เปิดตัว Hormuz Safe แพลตฟอร์มประกันภัยทางทะเลภายใต้การสนับสนุนของรัฐบาลอิหร่าน โดยคาดว่า บริษัทผู้เดินเรือหรือเรือแต่ละลำต้องชำระเงินผ่านระบบคริปโตเคอร์เรนซี เช่น บิตคอยน์

รายงานยังระบุว่า ข้อเสนอนี้จะครอบคลุมประกันภัยทางทะเลที่การันตีว่า ใครทำข้อตกลงก็จะได้รับความคุ้มครองในการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งมีหลักฐานประกอบอย่างเป็นทางการ คือใบเสร็จรับเงินที่มีลายเซ็นรัฐบาลอิหร่าน หรือเอกสารยืนยันในระบบออนไลน์ที่มีการล็อกรหัสเพื่อป้องกันการปลอมแปลง

อย่างไรก็ดี อับดุล คาลิก (Abdul Khalique) นักวิชาการด้านการเดินเรือจาก Liverpool John Moores ให้สัมภาษณ์กับ Al Jazeera ว่า หากอิหร่านจะดำเนินนโยบายนี้จริง ต้องเผชิญกับอุปสรรคร้ายแรงทั้งในทางการเงิน กฎหมาย และการดำเนินงาน เพราะถูกคว่ำบาตรจากนานาชาติ ทำให้ไม่มีหลักประกันที่น่าเชื่อถือมากพอ

“การประกันภัยทางทะเลต้องใช้เงินสำรองจำนวนมหาศาล และต้องได้รับการสนับสนุนด้านการประกันภัยต่อระดับนานาชาติ เพื่อคุ้มครองความสูญเสียจากภัยพิบัติครั้งใหญ่”

คาลิกอธิบายว่า ปัจจุบัน อิหร่านกำลังถูกจำกัดการเข้าถึงตลาดการเงินและการประกันภัยทั่วโลก ทำให้หน่วยงานกำกับดูแลการเดินเรือและท่าเรือนานาชาติ อาจปฏิเสธใบรับรองของอิหร่าน จึงมีความเป็นไปได้สูงว่า เรือที่ทำประกันดังกล่าว จะไม่สามารถเทียบท่าหรือขอรับเงินชดเชยได้

แต่คาลิกก็ไม่ปิดโอกาสความเป็นไปได้ โดยมองว่า แผนประกันอาจจำกัดเฉพาะกลุ่ม เช่น จีนและประเทศคู่ค้ารายย่อย แต่ประเทศใดจะทำหรือไม่ ต้องพิจารณาเงื่อนไขสำคัญประกอบ คือ ช่วยลดต้นทุนหรือรับประกันความปลอดภัยในช่องแคบฮอร์มุซได้จริงๆ

อย่างไรก็ตาม นักวิชาการด้านการเดินเรือวิเคราะห์ว่า มหาอำนาจทางทะเลและบริษัทเดินเรือส่วนใหญ่จะไม่ยอมรับแนวทางนี้ เพราะปกติแล้ว ระบบประกันภัยทางทะเลผูกกับความไว้วางใจในระดับสากล ซึ่งเชื่อมโยงตั้งแต่ท่าเรือ ธนาคาร และเจ้าของเรือในลอนดอน ยุโรป หรือเอเชีย โดยผู้เชี่ยวชาญเดินเรือทิ้งท้ายว่า โครงการของอิหร่านน่าจะดึงดูดได้เฉพาะกลุ่มที่มีความสัมพันธ์อันดี หรือมีผลประโยชน์สอดคล้องกันทางการเมืองเท่านั้น

ภาพ: Stringer / Reuters

อ้างอิง: