ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์รับคำร้องไว้พิจารณาวินิจฉัย ในกรณีพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) การเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 มาตรา 50 (10) ซึ่งบัญญัติห้ามผู้ที่เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดในคดียาเสพติดลงสมัครรับเลือกตั้ง ว่าเป็นบทบัญญัติที่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยหรือไม่
ประเด็นดังกล่าวเข้าสู่การพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญในวันนี้ (22 เมษายน) ผ่านศาลอุทธรณ์ภาค 2 ซึ่งได้ส่งคำโต้แย้งของผู้คัดค้านในคดีเลือกตั้งหมายเลขดำที่ ลตทต 1/2569 เข้ามา เพื่อขอให้พิจารณาวินิจฉัยตามกลไกของรัฐธรรมนูญ มาตรา 212
ผู้คัดค้านตั้งข้อโต้แย้งว่า พ.ร.บ. การเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 มาตรา 50 (10) ที่กำหนดให้บุคคลผู้เคยต้องคำพิพากษาอันถึงที่สุดว่ากระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติด ในความผิดฐานเป็นผู้ผลิต นำเข้า ส่งออก หรือผู้ค้า เป็นผู้มีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่นนั้น เป็นการขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 3 และมาตรา 26
ในการประชุมปรึกษาคดี ศาลรัฐธรรมนูญได้พิจารณาข้อเท็จจริงตามหนังสือส่งคำโต้แย้งและเอกสารประกอบแล้วเห็นว่า คำร้องดังกล่าวมีเหตุผลเฉพาะในประเด็นที่โต้แย้งว่า บทบัญญัติมาตรา 50 (10) ของกฎหมายเลือกตั้งท้องถิ่น ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 26 วรรคหนึ่ง ซึ่งเป็นมาตราที่บัญญัติคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย โดยกำหนดหลักการว่าการตรากฎหมายที่มีผลเป็นการจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลต้องไม่เพิ่มภาระหรือจำกัดสิทธิเกินสมควรแก่เหตุ
ประกอบกับกรณีดังกล่าวยังไม่เคยมีคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในส่วนที่เกี่ยวกับบทบัญญัตินี้มาก่อน จึงเข้าเกณฑ์ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 212 วรรคหนึ่ง
ด้วยเหตุนี้ ศาลรัฐธรรมนูญจึงมีมติเป็นเอกฉันท์สั่งรับเรื่องดังกล่าวไว้พิจารณาวินิจฉัยเฉพาะในประเด็นความขัดแย้งกับรัฐธรรมนูญ มาตรา 26 วรรคหนึ่ง ตามที่ระบุไว้ในเรื่องพิจารณาที่ 9/2569
สำหรับการดำเนินการในขั้นตอนต่อไป ศาลรัฐธรรมนูญมีคำสั่งให้นำพยานหลักฐานจากคดีที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน ได้แก่ คำวินิจฉัยที่ 11/2565 และคำวินิจฉัยที่ 26 – 27/2567 เฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้องมารวมใช้ประกอบการพิจารณาวินิจฉัยในคดีนี้
นอกจากนี้ เพื่อประโยชน์แห่งการพิจารณาให้มีความรอบด้าน ศาลได้สั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดทำความเห็นและจัดส่งสำเนาเอกสารหลักฐานตามที่ศาลกำหนด โดยให้ยื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญภายในระยะเวลา 15 วัน นับตั้งแต่วันที่ได้รับหนังสือ เพื่อนำมาใช้ประกอบการพิจารณาวินิจฉัยชี้ขาดทางข้อกฎหมายต่อไป
