สเปนเล็งห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีใช้งานโซเชียลมีเดียอย่างเด็ดขาด โดยนายกรัฐมนตรี เปโดร ซานเชซ (Pedro Sánchez) ได้ใช้เวที World Governments Summit ที่ดูไบเมื่อวันอังคาร (3 ก.พ.) เพื่อประกาศมาตรการขั้นเด็ดขาดในการกวาดล้างสิ่งที่เขาเรียกว่า ‘ดินแดนเถื่อนดิจิทัล’ (Digital Wild West)
รายงานจาก The Guardian ระบุว่ารัฐบาลสเปนกำลังเตรียมชุดมาตรการเข้มข้นเพื่อปกป้องเยาวชน โดยนายกรัฐมนตรี ซานเชซ (Sánchez) ให้คำมั่นว่าจะปกป้องเด็กๆ จาก ‘ดินแดนเถื่อนดิจิทัล’ และจะจัดการให้บริษัทเทคโนโลยีต้องรับผิดชอบต่อเนื้อหาที่สร้างความเกลียดชังและเป็นอันตราย
ขณะเดียวกัน รายงานจาก CNBC ได้ขยายความคำพูดของเขาที่เปรียบเปรยโซเชียลมีเดียว่าได้กลายเป็น ‘รัฐล้มเหลว’ ที่ซึ่งกฎหมายถูกละเลยและอาชญากรรมได้รับการยอมรับ อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ที่ข้อมูลเท็จมีค่ามากกว่าความจริง และผู้ใช้งานกว่าครึ่งหนึ่งต้องเผชิญกับวาจาสร้างความเกลียดชัง
ความเคลื่อนไหวนี้ทำให้สเปนกำลังเดินตามรอยออสเตรเลียที่เป็นประเทศแรกของโลกที่บังคับใช้กฎหมายแบนเด็กต่ำกว่า 16 ปีเมื่อเดือนธันวาคมที่ผ่านมา โดยรายงานจาก CNBC เสริมว่าสเปนจะเป็นประเทศยุโรปประเทศแรกที่ประกาศแบนอย่างเป็นทางการ ซึ่งมาตรการนี้จะครอบคลุมถึงระบบยืนยันตัวตนที่เข้มงวดกว่าเดิม
ภายใต้ข้อเสนอใหม่นี้ แพลตฟอร์มต่างๆ จะต้องจัดทำระบบยืนยันตัวตนที่มีประสิทธิภาพจริง โดยซานเชซย้ำชัดว่าไม่ใช่แค่การกดคลิกยืนยันอายุแบบผ่านๆ ในช่องสี่เหลี่ยม แต่ต้องเป็น ‘มาตรการปิดกั้น’ ที่ใช้งานได้จริง นอกจากนี้ยังมีแผนที่จะเอาผิดทางกฎหมายกับผู้บริหารที่เพิกเฉยต่อเนื้อหาอันตราย และกำหนดให้การใช้ระบบอัลกอริทึมเพื่อปั่นกระแสเนื้อหาผิดกฎหมายกลายเป็นความผิดทางอาญา
ศึกครั้งนี้ไม่ได้มีแค่เรื่องกฎหมาย แต่ยังลามไปถึงวิวาทะส่วนตัวอันดุเดือดระหว่างผู้นำสเปนกับเจ้าพ่อเทคโนโลยีอย่าง อีลอน มัสก์ (Elon Musk) โดยซานเชซได้วิพากษ์วิจารณ์แพลตฟอร์ม X ว่าเป็นตัวการในการขยายผลข้อมูลเท็จเกี่ยวกับนโยบายรับรองผู้อพยพของรัฐบาลสเปน พร้อมระบุว่าตัว มัสก์ เองก็มีสถานะเป็นผู้อพยพเช่นกัน
ด้าน มัสก์ ไม่รอช้า สวนกลับผ่าน X ด้วยถ้อยคำรุนแรงว่า “Dirty Sánchez เป็นทรราชและคนทรยศต่อประชาชนสเปน” ก่อนจะโพสต์อีกในชั่วโมงครึ่งต่อมาว่า ซานเชซนั้นเป็น ‘เผด็จการฟาสซิสต์ตัวจริง’
นอกจากสเปนแล้ว กระแสการจัดระเบียบโซเชียลมีเดียยังขยายวงกว้างไปทั่วเอเชียและยุโรป โดยกฎหมายห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีใช้งานกำลังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของรัฐสภาฝรั่งเศส ขณะที่อังกฤษเองก็กำลังพิจารณามาตรการที่คล้ายคลึงกันเพื่อลดผลกระทบต่อพัฒนาการและสุขภาพจิตของเยาวชน
ปัญหาเรื่อง ‘ภาพอนาจาร’ ที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ (AI) กลายเป็นชนวนเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการถกเถียงอย่างรุนแรง โดยเฉพาะรายงานที่ระบุว่า Grok ซึ่งเป็นแชตบอต AI ของ มัสก์ สามารถสร้างภาพล่วงละเมิดทางเพศได้โดยไม่ต้องขอความยินยอม ซึ่งรวมถึงภาพของผู้เยาว์ด้วย เหตุนี้ซานเชซจึงประกาศกร้าวว่าจะตรวจสอบและดำเนินคดีกับแพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่อย่าง Grok (AI ของ X) TikTok และ Instagram ต่อไป
การประกาศสงครามครั้งนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อยักษ์ใหญ่เทคโนโลยีที่กำลังตกที่นั่งลำบาก รายงานจาก CNBC ระบุว่า Meta เจ้าของ Instagram และ Facebook ได้ออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลออสเตรเลียทบทวนการตัดสินใจ โดยอ้างว่าบริษัทได้ลบบัญชีที่เชื่อว่าเป็นของเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีในออสเตรเลียไปแล้วกว่า 550,000 บัญชีในช่วงเดือนมกราคม
Meta ให้ความเห็นว่าแทนที่จะใช้ ‘การแบนแบบเหวี่ยงแห’ รัฐบาลควรหันมาให้ความสำคัญกับการยกระดับมาตรฐานออนไลน์ที่เหมาะสมกับช่วงอายุแทน พร้อมเตือนว่าเด็กวัยรุ่นจะพยายามหาช่องทางอื่นในการเข้าถึงโซเชียลมีเดียด้วยวิธีที่อันตรายกว่าเดิมและไร้มาตรการป้องกันหากมีการปิดกั้นอย่างสมบูรณ์
นอกจาก Meta แล้ว แพลตฟอร์มอย่าง Reddit ก็ได้ยื่นฟ้องต่อศาลสูงของออสเตรเลียเพื่อคัดค้านกฎหมายดังกล่าว โดยอ้างว่าการสั่งแบนนั้นไม่มีประสิทธิภาพและเป็นการจำกัดเสรีภาพในการสนทนาทางการเมือง ซึ่งความเคลื่อนไหวทางกฎหมายนี้กำลังถูกจับตามองอย่างใกล้ชิดจากทั่วโลกที่กำลังพิจารณาใช้มาตรการในลักษณะเดียวกัน
สำหรับในสเปน รายงานจาก BBC ชี้ว่าแผนการแบนนี้ยังต้องผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภา ซึ่งซานเชซหวังว่าจะทำให้สำเร็จภายในสัปดาห์หน้า แต่ภารกิจนี้อาจไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับรัฐบาลผสมฝ่ายซ้ายที่ไม่ได้ครองเสียงข้างมาก แม้พรรคฝ่ายค้านหลักจะดูเหมือนเห็นด้วยกับข้อจำกัดนี้ แต่พรรคขวาจัดอย่าง Vox ได้ออกมาแสดงท่าทีคัดค้านชัดเจนแล้ว
อย่างไรก็ตาม กระแสความกังวลในหมู่ผู้ปกครองสเปนดูเหมือนจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยผลสำรวจจาก Ipsos เมื่อเดือนสิงหาคมปีที่แล้วพบว่า ประชาชนกว่า 82% เห็นด้วยกับการแบนเด็กอายุต่ำกว่า 14 ปีจากการใช้งานโซเชียลมีเดีย ซึ่งเป็นสัดส่วนที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 73% ในปี 2024
ภาพ: Ilona Kozhevnikova / Shutterstock
อ้างอิง:
