วันนี้ (5 มกราคม) เวลา 12.00 น. พรรคประชาชน เปิดตัวทีมบริหารรัฐบาลประชาชนคนแรก คือ รศ.ดร. มุนินทร์ พงศาปาน อดีตคณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นว่าที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม หากพรรคประชาชนได้เป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาล ที่มี ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน เป็นนายกรัฐมนตรี
ทั้งนี้ พรรคประชาชนได้เผยแพร่คลิปในซีรีส์ The Professionals ที่จะเปิดตัวทีมบริหารของพรรคประชาชนตั้งแต่วันที่ 5-15 มกราคม โดยในตอนแรกนี้ มุนินทร์ได้ให้สัมภาษณ์ สุทธิชัย หยุ่น โดยระบุว่า เวลานี้กระบวนการยุติธรรมและนิติรัฐกำลังตกอยู่ในสภาวะย่ำแย่และวิกฤตที่สุดในรอบกว่า 20 ปี จึงคิดว่าการเมืองต้องการผู้ที่เข้ามาช่วยขับเคลื่อนปฏิรูปให้เกิดความเปลี่ยนแปลง
กฎหมายซับซ้อน สร้างช่องว่างผลประโยชน์
มุนินทร์ฉายภาพโครงสร้างกฎหมายไทยในปัจจุบันว่า ถูกออกแบบมาให้มีความสลับซับซ้อนเกินความจำเป็น เปรียบเสมือนห้องที่มีกุญแจล็อกหลายชั้น ความซับซ้อนนี้ไม่ได้มีไว้เพื่อประสิทธิภาพ แต่กลับกลายเป็นอุปสรรคใหญ่หลวงต่อการใช้ชีวิตและการทำธุรกิจของประชาชน
ความยุ่งยากซับซ้อนกลายเป็นช่องว่างให้เจ้าหน้าที่รัฐผู้ถือ ‘ลูกกุญแจ’ ในแต่ละชั้น สามารถใช้อำนาจดุลพินิจในการเรียกรับผลประโยชน์ เพื่อแลกกับการไขผ่านประตูเหล่านั้น ปัญหาความไม่โปร่งใสและดัชนีหลักนิติรัฐที่ถอยหลัง ไม่เพียงทำลายความเชื่อมั่น แต่ยังฉุดรั้งตัวเลข GDP และเศรษฐกิจของประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะต้นทุนแฝงในการทำธุรกิจสูงเกินจริง
Open Justice เทคโนโลยีโปร่งใส
มุนินทร์เสนอแนวคิด Open Justice หรือการสร้างความยุติธรรมที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ โดยนำเทคโนโลยีเข้ามาแทนที่ดุลพินิจของมนุษย์ เพื่อลดการแทรกแซงและสร้างมาตรฐานใหม่ อาทิ ปฏิวัติงานธุรการศาลด้วย AI ยกเลิกการจดบันทึกคำเบิกความพยานโดยผู้พิพากษา ซึ่งเป็นการย่อความตามความเข้าใจและอาจคลาดเคลื่อน มาใช้ระบบ Speech-to-Text และ AI บันทึกทุกถ้อยคำ เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงที่แม่นยำที่สุด ป้องกันการบิดเบือน
นอกจากนี้ ยังเสนอระบบ E-Court และ E-Record ผลักดันให้สำนวนคดีและการตรวจร่างคำพิพากษาอยู่ในรูปแบบดิจิทัลที่สาธารณะเข้าถึงได้ (ในขอบเขตที่เหมาะสม) เพื่อให้สังคมตรวจสอบได้ว่ามี “ธง” หรือคำสั่งจากผู้บริหารศาลที่แทรกแซงความเป็นอิสระของผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนหรือไม่ รวมถึงราชทัณฑ์ดิจิทัล เปลี่ยนระบบข้อมูลในเรือนจำจากกระดาษเป็นดิจิทัล เพื่อให้ตรวจสอบได้ทันทีว่าใครอยู่ที่ไหน ลดปัญหา “นักโทษ VIP” หรือผู้มีอิทธิพลที่ได้รับสิทธิพิเศษเหนือคนอื่น
มุนินทร์ยังมองว่า ตำรวจ คือด่านหน้าที่สำคัญที่สุดและเป็นจุดที่ปัญหาสะสมมากที่สุด เนื่องจากการปฏิรูปกว่า 20-30 ชุดที่ผ่านมาล้มเหลว เพราะฝ่ายการเมืองต้องการใช้ตำรวจเป็นเครื่องมือในการรักษาอำนาจ ข้อเสนอสำคัญคือ สร้างความเป็นอิสระให้พนักงานสอบสวน ปรับโครงสร้างไม่ให้พนักงานสอบสวนต้องเกรงกลัวสายบังคับบัญชา เพื่อให้สามารถทำคดีตามพยานหลักฐานได้อย่างตรงไปตรงมา
นอกจากนี้ เขายังเสนอให้ดึงอัยการเข้ามามีบทบาทตั้งแต่ชั้นสอบสวน เพื่อช่วยกลั่นกรองและคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนตั้งแต่เริ่มต้น ไม่ใช่แค่รอรับสำนวนในตอนท้ายเหมือนปัจจุบัน
เชื่อมั่นเจตจำนงการเมืองพรรคประชาชน
มุนินทร์เปิดเผยถึงเหตุผลที่เข้ามาร่วมงานกับพรรคประชาชนว่า ไม่ใช่เพื่อผลประโยชย์ หรือคะแนนนิยมของพรรค แต่เพราะตนเองต้องการสร้างความเปลี่ยนแปลงในกระบวนการยุติธรรมจริงๆ และมองว่า พรรคประชาชนมีเจตจำนงทางการเมืองที่ชัดเจนและสม่ำเสมอ พร้อมย้ำว่า การเปลี่ยนแปลงระดับโครงสร้างนี้จะเกิดขึ้นไม่ได้หากขาด เจตจำนงทางการเมือง (Political Will) ที่แน่วแน่ ซึ่งเขาเชื่อมั่นว่าพรรคประชาชนมีสิ่งนี้ เพราะเป็นพรรคที่ยังไม่เคยมีอำนาจบริหาร
“ผมมองว่า อุดมการณ์ของพรรคถูกพิสูจน์มาระดับหนึ่ง ถึงแม้เขาไม่เคยได้เป็นรัฐบาลมาก่อน แต่นโยบายและอุดมการณ์ของเขาเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรม ตั้งแต่พรรคอนาคตใหม่ มีความสอดคล้องต้องกันและสม่ำเสมอ” มุนินทร์กล่าว
สำหรับ รศ.ดร. มุนินทร์ พงศาปาน เป็นอดีตคณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เขาสำเร็จการศึกษานิติศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง) ปริญญาโทจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ และปริญญาเอกด้านประวัติศาสตร์กฎหมายจากมหาวิทยาลัยเอเดินบะระ สหราชอาณาจักร เริ่มเป็นอาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ตั้งแต่ปี 2546 มีความเชี่ยวชาญโดดเด่นในกฎหมายเอกชนและกฎหมายเปรียบเทียบ
