วันนี้ (5 เมษายน) พัฒนา พร้อมพัฒนา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยถึงทิศทางการขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพเชิงรุกของประเทศ เพื่อรับมือกับความท้าทายด้านโครงสร้างประชากรที่กำลังเผชิญกับสภาวะสังคมเกิดน้อยควบคู่ไปกับวิกฤตกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ข้อมูลล่าสุดชี้ให้เห็นถึงสถานการณ์ที่น่ากังวล โดยประเทศไทยมีจำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงเหลือเพียงประมาณ 454,006 คน ซึ่งถือเป็นสถิติที่ต่ำที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ส่งผลให้อัตราการเจริญพันธุ์รวม (TFR) ลดลงมาอยู่ที่ 0.93 ซึ่งต่ำกว่าระดับทดแทนประชากร ในขณะเดียวกัน สถิติด้านสาธารณสุขกลับพบว่าคนไทยกำลังเผชิญภาระจากโรค NCDs อย่างหนัก โดยมีผู้ป่วยสะสมมากกว่า 14 ล้านคน และมีอัตราการเสียชีวิตสูงถึงกว่า 400,000 รายต่อปี
ด้าน นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวในการประชุมขับเคลื่อนนโยบายสำคัญของกรมอนามัยว่า จากสถานการณ์เด็กเกิดน้อย ส่งผลให้คุณภาพประชากร กลายเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาประเทศ กระทรวงสาธารณสุขจึงมุ่งเน้นแนวคิดสร้างเด็กไทยให้มีคุณภาพ ควบคู่กับการสร้างเสริมสุขภาพในทุกช่วงวัย เพื่อลดความเสี่ยงจากโรค NCDs ในระยะยาว
ทั้งนี้ ข้อมูลเชิงลึกระบุว่า ปัจจัยเสี่ยงหลักของโรค NCDs ล้วนมาจากพฤติกรรมสุขภาพที่สะสมมาตั้งแต่วัยเยาว์ ได้แก่:
- พฤติกรรมเนือยนิ่ง (Sedentary Behavior): กลุ่มวัยเรียนและวัยรุ่นมีพฤติกรรมเนือยนิ่งสูงถึง 14.3 ชั่วโมงต่อวัน ขณะที่วัยทำงานและผู้สูงอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 13.6 ชั่วโมงต่อวัน
- โภชนาการที่ไม่เหมาะสม: การบริโภคผักและผลไม้ไม่เพียงพอ ส่งผลให้ปัจจุบันมีคนไทยที่มีภาวะน้ำหนักเกิน (BMI เกินเกณฑ์) มากกว่า 9.2 ล้านคน
ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้มีผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงและเบาหวานเพิ่มขึ้นจำนวนมาก และสร้างภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพระดับชาติที่สูงถึง 1.6 ล้านล้านบาท
พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย ระบุว่า กรมอนามัยได้เน้นย้ำแนวคิดการเกิดอย่างมีคุณภาพ โดยมุ่งดูแลสุขภาพอย่างครบวงจรตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ ระหว่างตั้งครรภ์ การคลอด ไปจนถึงเด็กปฐมวัย (อายุ 0–5 ปี) เพื่อเร่งแก้ไข 3 ความท้าทายหลัก ได้แก่ การคลอดก่อนกำหนด ภาวะโลหิตจาง และพัฒนาการล่าช้า ซึ่งล้วนส่งผลกระทบโดยตรงต่อพัฒนาการทางสมองและศักยภาพของทรัพยากรมนุษย์ในระยะยาว
พร้อมกันนี้ กรมอนามัยยังเดินหน้าบูรณาการนโยบายด้านสุขภาพภายใต้แนวคิด Active Living in Healthy Cities เพื่อสร้างระบบนิเวศสุขภาพ (NCDs Ecosystem) ที่เอื้อต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของประชาชน ผ่านมาตรการสำคัญ อาทิ: ส่งเสริมแนวคิดขยับมาก กินดี ในชีวิตประจำวัน,พัฒนาโครงการโรงอาหารสุขภาพ (Healthy Canteen) และการจัดอาหารกลางวันในโรงเรียน (Thai School Lunch), รณรงค์ลดการบริโภคน้ำตาล, ยกระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพผ่านเครือข่ายระดับพื้นที่ ทั้งโรงพยาบาลชุมชน สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)
อธิบดีกรมอนามัย กล่าวทิ้งท้ายว่า กระทรวงสาธารณสุขยังได้พัฒนาระบบป้องกันและควบคุมโรคผ่านศูนย์ NCDs Prevention Center ซึ่งจะเน้นการคัดกรองความเสี่ยงเชิงรุก และการติดตามดูแลอย่างต่อเนื่อง โดยตั้งเป้าหมายที่จะลดกลุ่มเสี่ยงโรค NCDs ลงให้ได้อย่างน้อยร้อยละ 30 เพื่อให้คนไทยมีสุขภาพดีในทุกช่วงวัย และพร้อมรองรับการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยได้อย่างยั่งยืน
