วันนี้ (11 มกราคม) มีรายงานว่า ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี นักคิด นักปฏิรูปสังคม และบุคคลสำคัญของวงการสาธารณสุขไทย ถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบ เมื่อวันที่ 10 มกราคม 2569 สิริอายุ 93 ปี
ข่าวการจากไปถูกเปิดเผยผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวของ นพ.บัญชา พงษ์พานิช กรรมการและเลขานุการ มูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ) โดยระบุว่าได้รับแจ้งจากมิตรในพระนครว่า หมอประเวศจากไปอย่างสงบ และเลือกไม่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลในช่วงสุดท้ายของชีวิต
ด้านพินิจ นิลรัตน์ กวีและนักเขียนอิสระ โพสต์บทกวีอาลัย แสดงความเคารพต่อการจากไปของผู้ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็น ‘ราษฎรอาวุโส’ ผู้สร้างคุณูปการต่อสังคมไทยอย่างกว้างขวาง
หมอประเวศ วะสี เกิดเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2475 ที่จังหวัดกาญจนบุรี สำเร็จการศึกษาแพทยศาสตร์จากศิริราชพยาบาล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ด้วยเกียรตินิยมอันดับ 1 และเหรียญทอง ก่อนศึกษาต่อระดับปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยโคโลราโด สหรัฐอเมริกา และด้านมนุษยพันธุศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยลอนดอน สหราชอาณาจักร
ท่านเป็นนักวิชาการด้านโลหิตวิทยาที่มีผลงานระดับนานาชาติ โดยเฉพาะงานวิจัยเกี่ยวกับโรคทาลัสซีเมีย มีบทความวิชาการตีพิมพ์กว่า 150 เรื่อง และเป็นศาสตราจารย์คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ตั้งแต่ปี 2519
นอกจากบทบาทด้านวิชาการ หมอประเวศยังมีอิทธิพลอย่างยิ่งต่อการพัฒนานโยบายสาธารณะ สุขภาพ การศึกษา และสังคม เป็นหนึ่งในผู้ผลักดันแนวคิด ‘สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา’ และมีบทบาทสำคัญในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญปี 2540 รวมถึงการก่อตั้งองค์กรด้านสุขภาพและสังคมจำนวนมาก
เหตุการณ์หนึ่งที่ถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวางคือ การปฏิเสธตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหลังรัฐประหารปี 2534 ซึ่งถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของความหนักแน่นทางคุณธรรม ไม่ฉวยโอกาสทางอำนาจ
สมบัติ บุญงามอนงค์ หรือ บก.ลายจุด เขียนข้อความอาลัย โดยยกย่องหมอประเวศว่าเป็นครูทางความคิด เป็นผู้มีหลักการ มีความหวัง และเป็น ‘ราษฎรอาวุโส’ ที่ทำงานเพื่อสังคมอย่างไม่ย่อท้อ แม้ในบางช่วงจะมีความเห็นทางการเมืองต่างกันก็ตาม
การจากไปของหมอประเวศ วะสี ถือเป็นการสูญเสียบุคคลสำคัญของสังคมไทย
ภาพ: Bunchar Pongpanich
