วันนี้ (6 มกราคม) ที่ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานในพิธีรับมอบและแถลงข่าวการส่งคืนโบราณวัตถุ ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย จากพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย ซานฟรานซิสโก (Asian Art Museum, San Francisco) ประเทศสหรัฐอเมริกา
ซาบีดา กล่าวว่า การได้รับมอบโบราณวัตถุชุดนี้กลับคืนมาถือเป็นวาระที่มีความสำคัญยิ่งต่อประวัติศาสตร์ชาติ เนื่องจากเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่ประเมินค่ามิได้ หลักฐานเหล่านี้บ่งบอกถึงความรุ่งเรืองของชุมชนโบราณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ยืนยันการมีอยู่ของเมืองศรีจนาศะ ซึ่งมีศูนย์กลางบริเวณลุ่มแม่น้ำมูลและที่ราบสูงโคราช อีกทั้งยังสะท้อนถึงศรัทธาในพุทธศาสนาและภูมิปัญญาโลหกรรมขั้นสูงของบรรพบุรุษไทย
“ความสำเร็จในครั้งนี้ เกิดจากการทำงานร่วมกันอย่างเข้มแข็งมาตั้งแต่ปี 2561 ระหว่างคณะกรรมการติดตามโบราณวัตถุฯ กรมศิลปากร กระทรวงการต่างประเทศ และสำนักงานสืบสวนความมั่นคงแห่งมาตุภูมิสหรัฐอเมริกา (HSI) รัฐบาลไทยขอขอบคุณพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย ซานฟรานซิสโก ที่ให้ความร่วมมือส่งคืนมรดกสำคัญนี้ ซึ่งถือเป็นนิมิตหมายอันดีในการติดตามโบราณวัตถุชิ้นอื่นๆ กลับคืนสู่แผ่นดินไทยต่อไปในอนาคต” รมว.วัฒนธรรม กล่าว
ทางด้าน พนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร เปิดเผยถึงเบื้องหลังการทวงคืนว่า กรมศิลปากรได้สืบค้นข้อมูลจนพบหลักฐานแน่ชัดว่าโบราณวัตถุดังกล่าวถูกลักลอบนำออกจากราชอาณาจักรโดยผิดกฎหมาย และได้ส่งหลักฐานผ่านกระทรวงการต่างประเทศไปยังสหรัฐฯ จนกระทั่งทางพิพิธภัณฑ์ฯ ได้ตรวจสอบและยอมรับข้อเท็จจริง จึงดำเนินการถอดถอนโบราณวัตถุออกจากบัญชีทะเบียนและส่งคืนให้ประเทศไทย เพื่อแสดงเจตนารมณ์ในการต่อต้านการค้าโบราณวัตถุผิดกฎหมาย
สำหรับโบราณวัตถุที่ได้รับคืนมีจำนวน 4 รายการ ประกอบด้วย พระโพธิสัตว์ 3 องค์ และพระพุทธรูป 1 องค์ โดยเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2568 กรมศิลปากรได้มอบหมายให้ผู้อำนวยการสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เดินทางไปรับมอบและขนส่งกลับถึงประเทศไทยเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม ที่ผ่านมา
จากการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญและภัณฑารักษ์ ยืนยันว่าประติมากรรมทั้ง 4 รายการ เป็นศิลปะสมัยลพบุรี อายุราวพุทธศตวรรษที่ 13-14 หรือ ประมาณ 1,200 ปีมาแล้ว โดยมีองค์ประกอบโลหะและรูปแบบศิลปกรรมสอดคล้องกับกลุ่มประติมากรรมที่เคยขุดพบในจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ถือเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่กลับมาเติมเต็มเรื่องราวของแผ่นดินไทยอีกครั้ง
