ใครก็มักบอกว่าสถานที่ราชการนั้นเชยและน่าเบื่อ ทว่าหากนำดีไซน์เข้าไปปรับเปลี่ยนลุคใหม่สักนิดก็อาจจะทำให้สถานที่ราชการนั้นดูดีมีสไตล์ขึ้นมาได้เช่นกัน หนึ่งในตัวอย่างการปรับลุคสถานที่ราชการที่กำลังได้รับความสนใจระดับโลกนี้ก็คือการเปิดตัวศูนย์ราชการ New Government Quarter (Regjeringskvartalet), Oslo โฉมใหม่ที่โดดเด่นด้วยดีไซน์ในขณะเดียวกันก็ยังคงความทางการดูน่าเชื่อถือไว้ได้ดีเช่นกัน แต่สิ่งสำคัญกว่านั้นก็คือเรื่องราวที่ซ่อนอยู่บวกกับการสร้างมาตรฐานและวางรากฐานการออกแบบสถาปัตยกรรมราชการของประเทศใหม่ที่มาในปรัชญา “Open yet Secure” เปิดรับเพื่อต้อนรับมากยิ่งขึ้นแต่ขณะเดียวกันก็คำนึงถึงความปลอดภัยด้วยเช่นกัน
จุดเด่นของงานดีไซน์นี้อาจไม่ใช่ตัวสถาปัตยกรรมภายนอกนักหากแต่เป็นการตกแต่งภายในที่เน้นสะท้อนเอกลักษณ์ความหรูหราเรียบง่ายและหัวใจของสไตล์นอร์ดิก เอกลักษณ์ที่โดดเด่นอย่างหนึ่งของแถบนี้ก็คือการนำเอาวัสดุธรรมชาติเข้ามาในงานตกแต่งไปจนถึงเฟอร์นิเจอร์ อาทิ ไม้, หิน, ไปจนถึงงานแฮนดิคราฟท์จากเส้นใยธรรมชาติ เป็นต้น เมื่อวัสดุผสานเข้ากับดีไซน์ที่ใส่ใจรายละเอียดย่อมสร้างเสน่ห์ให้กับแต่ละสถานที่ได้เป็นอย่างดีทีเดียว
แล้วเมื่องานดีไซน์แบบนอร์ดิกมาผสมผสานการออกแบบอันทันสมัยตามจิตวิญญาณสแกนดิเนเวีย มันสามารถสร้างอัตลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมได้เป็นอย่างดีทีเดียว รวมถึงการใช้เส้นสายโครงสร้างโค้งมนผสมผสานความเรียบตรงที่ดูกลมกลืนกันอย่างน่าหลงใหล ตรงนี้ยังรวมถึงการเล่นกับสเปซโอ่โถงภายในที่ทำให้ไม่รู้สึกอึดอัด และมีหน้าต่างเป็นฟาซาดด้านนอกเพื่อให้แสงธรรมชาติลอดผ่านเข้ามาสู่ภายในให้มากที่สุด ลักษณะการออกแบบทั้งหมดนี้ก็เพื่อสร้างบรรยากาศผ่อนคลายและเพิ่มความเป็นมิตรให้กับทั้งฝั่งเจ้าหน้าที่ผู้ใช้งานอาคารเองกับประชาชนผู้เข้ามาใช้บริการสถานที่ราชการไปจนถึงแขกผู้มาเยือน
ส่วนไฮไลท์โดดเด่นที่สุดของอาคารนี้เห็นจะเป็นแผงไม้แฮนดิคราฟท์ขนาดยักษ์ที่เอียงตัวอยู่ภายในห้องโถงทรงเสี้ยวพีระมิดตรงด้านในของโซนต้อนรับด้านหน้า แผงไม้กินเนื้อที่กว่า 700 ตร.ม. และสูงโปร่งตระหง่านกลางห้องโถงถึง 51 เมตร สิ่งที่ทำให้แผงอาคารนี้โดดเด่นก็คือผลงานศิลปะ AAhkA (Mother Earth) ที่สร้างสรรค์ขึ้นจากการนำไม้มาแกะสลักแล้วตกแต่งแผ่นไม้สอดผสานกันเป็นลวดลายงดงาม ภาพของเทพีถือไม้เท้าที่มองไปข้างหน้าอย่างมุ่งมั่นและไม่เกรงกลัวกำลังสวมหมวก ládjogahpir หรือ “หมวกแห่งศักดิ์ศรีของบรรพสตรี (The Foremothers’ Hat of Pride)” พร้อมสวมแหวนแต่งห่วงทองเหลือง นอกจากจะสะท้อนถึงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นอันทรงคุณค่าแล้วก็ยังสะท้อนถึงปรัญญาของบรรพชนอันทรงพลังที่ส่งต่อมายังยุคปัจจุบันอีกด้วย
โดย AAhkA นี้ก็เปรียบได้กับพระแม่ธรณีในบ้านเราซึ่งเป็นเทพท้องถิ่นในตำนานที่คอยปกปักรักษาชาวพื้นเมืองให้อยู่รอดปลอดภัยนั่นเอง ผลงานนี้รังสรรค์ขึ้นจากช่างฝีมือท้องถิ่น Outi Pieski ศิลปินชาว Sámi เพื่อถ่ายทอดอัตลักษณ์ของชนท้องถิ่นนี้ที่มักถูกลืมเลือนในวัฒนธรรมกระแสหลักของสังคมนอร์เวย์ งานหัตถศิลป์ที่โดดเด่นและทรงคุณค่านี้สร้างสรรค์ขึ้นจากการนำไม้มาแกะสลักแล้วตกแต่งแผ่นไม้สอดผสานกันเป็นลวดลายงดงาม
Norwegian Government Headquarters, Oslo เป็นผลงานร่วมกันออกแบบของ Nordic Office of Architecture (NOA) กับ Haptic Architects, Scenario และ I-d. Interiørarkitektur & Design สถาปัตยกรรมนี้ก็คืออาคารศูนย์ราชการใหม่ที่สร้างขึ้นทดแทนศูนย์ราชการเดิมบริเวณ Regjeringskvartalet ซึ่งถูกโจมตีและทำลายโดยผู้ก่อการร้ายในเหตุการณ์สะเทือนขวัญ 2011 Norway attacks นั่นเอง การสูญเสียในคราวนั้นทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงตามมามากมาย รวมถึงการปรับเปลี่ยนทัศนติการออกแบบตลอดจนมีการวางรากฐานและมาตรฐานสถาปัตยกรรมใหม่ซึ่งเริ่มต้นด้วยการใช้การออกแบบและก่อสร้างศูนย์ราชการใหม่นี้เพื่อให้เป็นต้นแบบสำหรับอนาคตต่อไป
เหตุการณ์ก่อการร้ายครั้งนั้นนำมาสู่หลักการการออกแบบสถาปัตยกรรมใหม่ภายใต้ปรัชญา Design for Democracy ที่ต้องสามารถเข้าถึงได้ง่ายและเท่าเทียม ขณะเดียวกันบทเรียนคราวนั้นก็ทำให้ปรับเรื่องของความปลอดภัยมาอยู่ในระดับกลางที่ก็ไม่เข้มงวดจนน่าอึดอัดแล้วก็ไม่ปล่อยปะละเลยจนละหลวม มันนำมาสู่หลักการใหม่ Open yet Secure เปิดรับทว่าปลอดภัย สถาปัตยกรรมราชการยุคใหม่นี้ต้องไม่ปิดตัวเองจากสังคม ให้สังคมเข้าถึงได้ง่าย แต่ขณะเดียวกันก็แฝงการรักษาความปลอดภัยไว้ในการออกแบบมากขึ้น แต่ให้กลมกลืนกับวิถีชีวิตจนไม่รู้สึกอึดอัดเช่นกัน
ตัวอย่างนี้ไม่ใช่แค่การใส่ใจดีไซน์เพื่อให้หน่วยงานราชการดูดีขึ้นเท่านั้น แต่มันยังแฝงไปด้วยการใส่ใจรายละเอียดที่ลงลึกไปถึงฟังก์ชั่นตลอดจนไปถึงระดับจิตวิทยาที่น่าศึกษาทีเดียว ทั้งยังสะท้อนถึงปรัชญาการบริหารคนและบริหารประเทศที่ให้ความสำคัญกับทุกคนและทุกมิติ เพื่อป้องกันไม่ให้ประวัติศาสตร์เลวร้อยย้อนมาซ้ำรอยเดิมในอดีตนั่นเอง
อ้างอิง:
- https://www.designboom.com/architecture/nordic-office-architecture-phase-one-oslo-new-government-quarter-haptic-architects/
- https://hapticarchitects.com/government-headquarters-oslo/
- https://monocle.com/design/architecture/oslo-new-government-quarter-by-nordic-office-of-architecture/
- https://www.dezeen.com/2026/03/17/new-government-quarter-oslo-nordic-office-of-architecture/
- https://koro.no/english/outi-pieskis-monumental-artwork/
