วันนี้ (5 มกราคม) ซึ่งคือ 1 วันหลังคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ปิดลงทะเบียนขอใช้สิทธิเลือกตั้ง สส. ล่วงหน้า และขอใช้สิทธิออกเสียงประชามตินอกเขต ไปเที่ยงคืนวานนี้ (5 มกราคม) ในช่วงเช้า สมบัติ บุญงามอนงค์ หรือ ‘บก. ลายจุด’ นักกิจกรรมทางการเมือง และ ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้จัดการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน หรือไอลอว์ (iLaw) ได้เดินทางมาเพื่อขอพบ แสวง บุญมี เลขาธิการ กกต.
แสวงได้เชิญให้ทั้ง 2 คน เข้าหารือในห้องรับรองเป็นระยะเวลาสั้นๆ ประมาณ 7 นาที เนื่องจากมีภารกิจต่อ หลังจากนั้นสมบัติและยิ่งชีพจึงได้แถลงสาระสำคัญที่ได้ซักถามกับเลขาฯ กกต. ต่อสื่อมวลชน
THE STANDARD ประมวลใจความการหารือระหว่างตัวแทนภาคประชาชนและเลขาธิการ กกต. ในรูปแบบถาม-ตอบ ดังนี้
Q: ขยายเวลาเปิดลงทะเบียนขอใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้า และออกเสียงประชามตินอกเขตออกไปสัก 1-3 วันได้หรือไม่ เนื่องจากตามกฎหมายกำหนดว่าทำได้ถึงวันที่ 8 มกราคม
A: ยืนยันว่าขยายเวลาไม่ได้ และปิดลงทะเบียนไปแล้วเมื่อเที่ยงคืนวานนี้ (5 มกราคม)
Q: เมื่อเปิดระบบลงทะเบียนขอใช้สิทธิออกเสียงประชามติวันแรก ปรากฎว่า มีประชาชนจำนวนหนึ่งที่ลงทะเบียนใช้สิทธิ ‘นอกเขตในจังหวัดเดียวกัน’ สำเร็จไปแล้ว แต่ต่อมามีการแก้ไขระบบ ทำให้ประชาชนไม่สามารถใช้สิทธินอกเขตในจังหวัดเดียวกันได้ แล้ว 4 พันคนก่อนหน้านี้จะได้รับสิทธิหรือไม่
A: การใช้สิทธิออกเสียงประชามตินอกเขตต้องทำข้ามจังหวัดเท่านั้น ไม่สามารถทำในจังหวัดเดียวกันได้ ซึ่งมีผู้ลงทะเบียนไปแล้วจำนวนราว 4 พันคน เพราะระบบลงทะเบียนของ กกต. ช่วงแรกมีปัญหา ซึ่งเลขาฯ กกต. รับปากว่า จะพยายามหาวิธีจัดการ และยืนยันว่า 4 พันคนที่ลงทะเบียนไปแล้วสามารถใช้สิทธิได้
Q: พรรคการเมืองสามารถแสดงความเห็นเกี่ยวกับการทำประชามติแก้รัฐธรรมนูญใหม่ว่าเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบ ได้หรือไม่
A: แสวงตอบว่า ทำได้ เพราะมาตรา 11 กฎหมายประชามติ ให้ กกต. กำหนดเพื่อความเรียบร้อย ซึ่งเมื่อ กกต. มาพิจารณาดูก็เห็นว่า เรื่องนี้เป็นเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ กกต. จึงไม่ได้ออกกฎเกณฑ์อะไร
“เพียงแต่พรรคการเมืองอาจจะมีภาระมากกว่าประชาชน เพราะพรรคการเมืองเวลาทำอะไรต้องอยู่ภายใต้กฎหมายพรรคการเมือง กฎหมายประชามติ กฎหมาย สส. เหมือนกับว่า กกต. ก็ต้องดูแลพรรคการเมืองด้วย” แสวงระบุ
Q: รายการค่าใช้จ่ายของพรรคการเมืองยังไม่มีหมวดที่เกี่ยวกับการทำประชามติ ทำให้พรรคการเมืองกังวลว่าหากรณรงค์เรื่องประชามติอาจขัดต่อกฎหมายเลือกตั้ง
สามารถใส่รายการในค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการทำประชามติได้ ซึ่ง กกต. จะออกเป็นหนังสือตามมา และจะมีหมวดดังกล่าวให้ใส่ เพื่อให้พรรคการเมืองสามารถทำกิจกรรมรณรงค์เกี่ยวกับการทำประชามติเรื่องการแก้ไขรัฐธรรมนูญได้โดยไม่ผิดกฎหมาย
พรรคการเมืองจัดเวทีรณรงค์ประชามติ ค่าใช้จ่ายไม่ได้จำกัดแค่เรื่องการหาเสียง แต่เมื่อขึ้นเวทีแล้วจะพูดเรื่องการหาเสียงไม่ได้ ถ้าเผลอพูดว่า เลือกตนเองนั้นจะเท่ากับเป็นการหาเสียง จะนับเป็นค่าใช้จ่ายในการหาเสียง แต่หากจัดเวทีพูดเรื่องประชามติอย่างเดียวว่าทำไม่ต้องเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบ จะไม่ได้เป็นค่าใช้จ่ายในหมวดเดียวกับการเลือกตั้ง
ทั้งนี้ ในวันเดียวกัน กกต. ได้เปิดเผยจำนวนยอดผู้ลงทะเบียนมาใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้าทั้งในเขต นอกเขตเลือกตั้ง และนอกราชอาณาจักร ตั้งแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2568 ถึง 5 มกราคม 2569 มีจำนวนรวมทั้งหมด 2,410,425 คน แบ่งเป็น-
– ใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้าในเขตเลือกตั้ง 8,247 คน
– ใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขตเลือกตั้ง 2,262,643 คน
– ใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้านอกราชอาณาจักร 139,535 คน
ขณะที่ยอดผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิออกเสียงประชามติทั้งนอกเขตและนอกราชอาณาจักร ที่เปิดให้ลงทะเบียนระยะเวลา 3 วัน ตั้งแต่ 3-5 มกราคม 2569 มีจำนวนทั้งหมด 1,598,056 คน แบ่งเป็น
– ใช้สิทธิออกเสียงประชามตินอกเขต 1,502,390 คน
– ใช้สิทธิออกเสียงประชามตินอกราชอาณาจักร 95,666 คน
