จากกรณีอุบัติเหตุรุนแรงต่อเนื่องในโครงการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ของรัฐ เมื่อวันที่ 14 มกราคมที่ผ่านมา ที่เกิดเหตุเครนก่อสร้างโครงการรถไฟความเร็วสูงถล่มทับขบวนรถไฟด่วนพิเศษที่ อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตถึง 32 ราย และตามมาด้วยเหตุเครนก่อสร้างทางด่วนสายพระราม 2–สมุทรสาคร ถล่มในช่วงเช้าวันนี้ (15 มกราคม)
มานะ นิมิตรมงคล ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) หรือ ACT เปิดเผยถึงสถานการณ์ดังกล่าวว่า อุบัติเหตุจากโครงการก่อสร้างของรัฐที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งจนกลายเป็นข่าวน่าอับอายไปทั่วโลกนั้น เป็นสิ่งที่ประชาชนไม่อาจยอมรับได้อีกต่อไป เนื่องจากเป็นการละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานในการมีชีวิตอยู่อย่างปลอดภัย และสะท้อนถึงความล้มเหลวอย่างสิ้นเชิงของภาครัฐในการบริหารจัดการโครงการขนาดใหญ่
มานะ ระบุว่า สาเหตุสำคัญที่อุบัติเหตุเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่ามาจากพฤติกรรมการ ปัดความรับผิดชอบ โดยเมื่อเกิดเหตุขึ้น มักมีการโยนความผิดให้เป็นเรื่องประมาทของบุคคล ทั้งที่ตามมาตรฐานสากล โครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ต้องมีผู้รับผิดชอบอย่างน้อย 3 ส่วน ได้แก่:
1. วิศวกรควบคุมงานของผู้รับเหมา ที่ต้องดูแลหน้างานอย่างใกล้ชิด
2. หน่วยงานเจ้าของโครงการ ที่มีหน้าที่ตรวจสอบความคืบหน้าและมาตรฐาน
3. บริษัทที่ปรึกษา ซึ่งทำหน้าที่กำกับดูแลให้เป็นไปตามความปลอดภัยที่กำหนด
“ที่ผ่านมาเราไม่เคยเห็นความชัดเจนว่ามีการตรวจสอบมาตรฐานระหว่างก่อสร้างอย่างจริงจังหรือไม่ หรือเป็นเพียงการตรวจตามเอกสารเพื่อเบิกจ่ายเงินเท่านั้น” มานะกล่าว
ประธาน ACT เสนอทางออกเพื่อยกระดับมาตรฐานอุตสาหกรรมก่อสร้างไทย โดยเร่งให้มีการใช้บทลงโทษเชิงรูปธรรม ดังนี้:
- การขึ้นบัญชีดำ (Blacklist): ต้องดำเนินการกับบริษัทรับเหมาที่มีประวัติอุบัติเหตุอย่างจริงจัง ไม่เห็นแก่พวกพ้องหรือพยายามผ่อนปรนความผิด
- การลดอันดับ (Downgrade): ลดเกรดผู้รับเหมาที่มีปัญหาเพื่อจำกัดสิทธิ์ในการประมูลงานใหม่
- บทลงโทษทางการเงิน: กำหนดค่าปรับให้รุนแรงขึ้น 2–3 เท่าจากที่ระบุในสัญญา เพื่อเป็นมาตรการป้องปราม (Deterrence)
สำหรับกรณีที่ อนุทิน ชาญวีรกุล นายกรัฐมนตรี ออกมากดดันให้ผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) พิจารณาตัวเองนั้น มานะเห็นด้วยว่าผู้บริหารสูงสุดของหน่วยงานต้องแสดงความรับผิดชอบ แต่เน้นย้ำว่าความรับผิดชอบต้องครอบคลุมไปถึง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ทั้งในอดีตและปัจจุบัน เนื่องจากเป็นผู้วางนโยบายและกำกับดูแลโดยตรง
นอกจากนี้ ในประเด็นข้อสังเกตเรื่องความขัดแย้งทางการเมืองระหว่างนายกรัฐมนตรีและผู้ว่าฯ รฟท. เกี่ยวกับคดีที่ดินเขากระโดง มานะมองว่ามีความเป็นไปได้ที่เรื่องนี้จะถูกนำมาเชื่อมโยงกัน อย่างไรก็ตาม สิ่งที่รัฐบาลต้องให้ความสำคัญสูงสุดในขณะนี้คือการแก้ไขความหวาดระแวงของประชาชนที่ต้องใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางความไม่ปลอดภัยจากไซด์งานก่อสร้างของรัฐ
