จับตา ช่องแคบไต้หวัน หลังสหรัฐฯ ส่งเครื่องบินลาดตระเวน ก่อนประชุมสุดยอด ทรัมป์-สีจิ้นผิง

สหรัฐฯ ส่งเครื่องบินลาดตระเวนผ่านช่องแคบไต้หวัน โดยยืนยันสิทธิตามกฎหมายระหว่างประเทศ ขณะที่กองทัพจีนเผยว่า ติดตามและเฝ้าระวังเครื่องบินตลอดเส้นทาง ถือเป็นความเคลื่อนไหวครั้งสำคัญก่อนสีจิ้นผิงเยือนสหรัฐฯ ในเดือนกันยายนที่กำลังจะถึง

สหรัฐฯ ส่ง P-8A ผ่านช่องแคบไต้หวัน

วันนี้ (22 สิงหาคม) Reuters รายงานว่า P-8A Poseidon เครื่องบินลาดตระเวนและตรวจการณ์ทางทะเลของกองทัพเรือสหรัฐฯ บินผ่านช่องแคบไต้หวันในน่านฟ้าสากลเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม

กองเรือที่ 7 ของสหรัฐฯ ระบุว่า ภารกิจดังกล่าวแสดงถึงความมุ่งมั่นของสหรัฐฯ ต่อภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก ภายใต้แนวคิดเสรีและเปิดกว้าง พร้อมย้ำว่า การปฏิบัติการภายในช่องแคบไต้หวันเป็นไปตามกฎหมายระหว่างประเทศ ถือเป็นการยืนยันสิทธิและเสรีภาพในการเดินเรือของทุกประเทศ

“กองทัพสหรัฐฯ จะบิน เดินเรือ และปฏิบัติการในทุกพื้นที่ที่กฎหมายระหว่างประเทศอนุญาต” กองเรือที่ 7 ระบุ

ขณะที่อีกด้านหนึ่ง Global Times สื่อที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลจีนอ้างว่า กองทัพจีนติดตามและเฝ้าระวังเครื่องบินของสหรัฐฯ ตลอดเส้นทาง พร้อมอ้างแหล่งข่าวทางทหารว่า “สถานการณ์อยู่ภายใต้การควบคุม”

เรือรบสหรัฐฯ ผ่านช่องแคบลดลง

อนึ่ง โดยทั่วไป สหรัฐฯ มักใช้เรือรบหรือเครื่องบินเดินทางผ่านหรือเหนือช่องแคบไต้หวันทุกๆ หลายเดือน ซึ่งภารกิจเหล่านี้มักสร้างความไม่พอใจให้กับปักกิ่ง ทว่ารายงานของ Heritage Foundation ล่าสุดเผยว่า สหรัฐฯ ภายใต้รัฐบาลโดนัลด์ ทรัมป์ สมัยที่ 2 ผ่านช่องแคบไต้หวันลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

บทความดังกล่าวมีชื่อว่า ‘America is sailing through the Taiwan Strait less. Does it matter?’ เป็นการรวบรวมข้อมูลการเดินเรือของสหรัฐฯ ในช่องแคบไต้หวัน โดยใช้ข้อมูลจากแถลงการณ์อย่างเป็นทางการของรัฐบาลสหรัฐฯ, รัฐบาลต่างประเทศ, รายงานข่าว, แถลงการณ์ของกองทัพเรือสหรัฐฯ และข้อมูลจาก Taiwan Security Monitor

รายงานระบุว่า ในปัจจุบัน อัตราการเดินเรือผ่านช่องแคบไต้หวันของสหรัฐฯ อยู่ที่ 14 ครั้ง ถือว่าน้อยลงอย่างมากราว 50% และ 56% หากเทียบกับวาระแรกของทรัมป์ คือ 28 ครั้ง ขณะที่โจ ไบเดน อยู่ที่ 32 ครั้ง

ทั้งนี้ อัลเลน จาง (Allen Zhang) นักวิจัยจาก Asian Studies Center ของ Heritage Foundation และ แชริตี เอียร์แมน (Charity Ihrman) สมาชิก Young Leaders Program ของ Heritage Foundation ผู้จัดทำการศึกษาระบุว่า การส่งเรือรบผ่านช่องแคบไต้หวันเป็นหนึ่งในวิธีที่สหรัฐฯ ใช้ยืนยันบทบาททางทหารของตนในพื้นที่ โดยเฉพาะในช่วงที่จีนส่งเรือรบและเครื่องบินมาปฏิบัติการรอบไต้หวันเป็นประจำ

จางและเอียร์แมนเตือนว่า หากการปรากฏตัวของสหรัฐฯ ในช่องแคบไต้หวันลดลง ก็อาจนำไปสู่ผลกระทบทางยุทธศาสตร์ได้ หลังจีนกำลังเพิ่มแรงกดดันทางทหารในบริเวณดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นการซ้อมรบ การเคลื่อนไหวผ่านพื้นที่ที่จีนประกาศฝ่ายเดียว ไปจนถึงเหตุการณ์ตัดสายเคเบิลใต้น้ำ

โดยทั่วไปแล้ว จีนมักประจำการเรือรบ 5-6 ลำรอบไต้หวัน ขณะที่ดำเนินกิจกรรมทางทหารรอบเกาะ หรือปฏิบัติการลาดตระเวนรบร่วมเกือบทุกสัปดาห์ รวมถึงยังซ้อมตอบโต้ในช่วงที่ความตึงเครียดทางการเมืองเพิ่มสูงขึ้น

สหรัฐฯ ผ่านน้อยลง หรือแค่ไม่ประกาศ?

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางส่วนมองว่า จำนวนภารกิจที่ประกาศต่อสาธารณะอาจไม่ได้สะท้อนจำนวนการเดินเรือทั้งหมด เพราะรัฐบาลทรัมป์อาจมีการทำ ‘Silent transits’ หรือการส่งเรือผ่านช่องแคบโดยไม่มีการประกาศผ่านช่องทางอย่างเป็นทางการ

Heritage Foundation ยอมรับว่า เรื่องนี้อาจเกิดขึ้นได้ แต่เมื่อคำนึงถึงเหตุผลเบื้องหลัง การประกาศภารกิจดังกล่าวต่อสาธารณะมีความสำคัญในตัวเอง เพราะการเดินเรือผ่านช่องแคบเป็นการส่งสัญญาณว่า สหรัฐฯ ไม่ยอมรับข้ออ้างทางทะเลของจีน

แม้การเดินเรือแบบไม่ประกาศจะดีกว่าการไม่เดินเรือผ่านเลย แต่ในมุมของผู้จัดทำการศึกษา ภารกิจที่เปิดเผยต่อสาธารณะอาจช่วยส่งสัญญาณไปยังชาติพันธมิตร ประชาคมระหว่างประเทศ รวมถึงจีนว่า สหรัฐฯ ยังคัดค้านข้ออ้างของปักกิ่งและปฏิบัติการพื้นที่สีเทา (Gray Zone) ในช่องแคบ

แฟ้มภาพ: Simon Kwong / Reuters

อ้างอิง: