อย. ยกระดับปากกาลดน้ำหนัก เป็นยาควบคุมพิเศษ ต้องมีใบสั่งแพทย์เท่านั้น เตือนฉีดเองเสี่ยงไตวาย-กล้ามเนื้อลีบ

วันนี้ (19 มีนาคม) เภสัชกรหญิงสุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เปิดเผยถึงสถานการณ์ปัจจุบันที่มีกระแสการใช้ ปากกาฉีดลดน้ำหนัก แพร่หลายอย่างมากในสื่อสังคมออนไลน์ โดยพบว่ามีการนำไปใช้เพื่อลดน้ำหนักในกลุ่มคนทั่วไปโดยปราศจากคำแนะนำจากแพทย์ รวมถึงมีการปรับขนาดยาและวิธีการฉีดด้วยตนเอง ซึ่งพฤติกรรมดังกล่าวอาจก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงต่อสุขภาพ

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจึงขอชี้แจงข้อเท็จจริงว่า ยากลุ่ม GLP-1 receptor agonists (GLP-1 RA) อาทิ Semaglutide, Liraglutide, Dulaglutide, Lixisenatide และ Tirzepatide เป็นยาที่ได้รับการอนุมัติให้ใช้สำหรับรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และช่วยควบคุมน้ำหนักในผู้ที่มีภาวะอ้วน ภายใต้การวินิจฉัยและสั่งจ่ายโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น ไม่ใช่ยาลดน้ำหนักที่สามารถนำมาใช้เพื่อจุดประสงค์ด้านความสวยงามทั่วไป

สำหรับการใช้ยาดังกล่าวอย่างไม่ถูกต้องหรือการหยุดยาด้วยตนเองนั้น แม้ตัวยาจะมีฤทธิ์ช่วยลดความอยากอาหารและทำให้น้ำหนักตัวลดลงได้ในระยะเวลาหนึ่ง แต่ในระยะยาวอาจส่งผลให้น้ำหนักตัวดีดกลับมาเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วหรือที่เรียกว่าภาวะโยโย่เอฟเฟกต์ (Yo-Yo Effect) ยิ่งไปกว่านั้น ผู้ใช้อาจต้องเผชิญกับอาการไม่พึงประสงค์ที่อันตราย เช่น ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ตับอ่อนอักเสบ ไตวาย ภาวะซึมเศร้า หรือกล้ามเนื้อฝ่อลีบ และอาจเสี่ยงอันตรายรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ที่มีโรคประจำตัวร่วมด้วย

เพื่อเป็นการรับมือกับปัญหาดังกล่าว แม้ที่ผ่านมา อย. จะได้เดินหน้าดำเนินคดีกับผู้ที่โฆษณาและลักลอบจำหน่ายยาอย่างผิดกฎหมายมาโดยตลอด แต่ก็ยังคงพบการนำยาไปใช้ในทางที่ผิดอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น เพื่อเป็นการคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภคขั้นสูงสุด กระทรวงสาธารณสุขจึงได้ตัดสินใจยกระดับการควบคุมปากกาลดน้ำหนัก โดยการออกประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาควบคุมพิเศษ ฉบับที่ 58 ซึ่งกำหนดให้ยากลุ่ม Glucagon-like peptide-1 (GLP-1) ชนิดฉีด เป็นยาควบคุมพิเศษ ที่จะต้องได้รับการสั่งจ่ายตามใบสั่งของแพทย์เท่านั้น

เลขาธิการฯ อย. ได้กล่าวย้ำเตือนและขอความร่วมมือจากประชาชนว่า อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาชวนเชื่อประเภทฉีดแล้วผอม เนื่องจากในทางการแพทย์ไม่มีวิธีลัดใดในการลดน้ำหนักที่ปลอดภัยและยั่งยืน การลดน้ำหนักที่ถูกต้องควรอาศัยการรับประทานอาหารที่ถูกหลักโภชนาการ การพักผ่อนให้เพียงพอ การออกกำลังกาย และการดูแลสุขภาพจิตอย่างสม่ำเสมอ ผู้บริโภคไม่ควรเสี่ยงซื้อยาฉีดลดน้ำหนักมาใช้เองเด็ดขาด

ทั้งนี้ หากประชาชนพบเห็นการโฆษณาหรือการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพที่น่าสงสัย สามารถแจ้งเบาะแสได้ที่สายด่วน อย. 1556, Line: @FDAThai, Facebook: FDAThai หรือที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดทั่วประเทศ

พร้อมกันนี้ อย. ขอยืนยันว่า มาตรการยกระดับการควบคุมปากกาลดน้ำหนักในครั้งนี้ มุ่งหวังเพียงเพื่อให้ผู้ที่ต้องการใช้ยาอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างเหมาะสม โดยจะไม่ส่งผลกระทบต่อการเข้าถึงยาของผู้ป่วยโรคเบาหวานและผู้ที่มีภาวะอ้วนที่จำเป็นต้องใช้ยาในการรักษาแต่อย่างใด ผู้ป่วยยังคงสามารถเข้าถึงยาได้ตามปกติ เพื่อให้การรักษาเกิดความปลอดภัยและมีประสิทธิผลสูงสุด