ประมวลเหตุการณ์ ‘เม็กซิโกเดือด’ สังหารราชายาเสพติด จุดชนวนแก๊งค้ายาคลั่งเผาเมืองทั่วประเทศ

การก่อเหตุรุนแรงและจุดไฟเผาทำลายอาคาร ห้างสรรพสินค้า ร้านค้าและรถยนต์ที่ปะทุขึ้นในหลายรัฐของเม็กซิโก โดยฝีมือสมาชิกแก๊งค้ายาเสพติด เป็นการตอบโต้การกระทำของทางการ หลังจากที่วานนี้ (22 กุมภาพันธ์) กองทัพเม็กซิโกภายใต้ความร่วมมือด้านข่าวกรองจากสหรัฐฯ ได้ทำการสังหาร เนเมซิโอ รูเบน โอเซเกรา เซร์บันเตส (Nemesio Rubén Oseguera Cervantes) หรือที่รู้จักกันในชื่อ ‘เอล เมนโช (El Mencho)’ ผู้นำแก๊งค้ายาเสพติด ‘ฮาลิสโก นิว เจเนอเรชั่น คาร์เทล (Jalisco New Generation Cartel)’ หนึ่งในเครือข่ายค้ายาเสพติดและองค์กรอาชญากรรมที่ทรงอิทธิพลและเติบโตเร็วที่สุดในเม็กซิโก

ล่าสุดสถานการณ์ยังทวีความรุนแรง จนทำให้โรงเรียนในหลายรัฐของเม็กซิโกถูกสั่งปิด และทำให้รัฐบาลเม็กซิโกและรัฐบาลของประเทศต่างๆ ต้องประกาศเตือนประชาชนให้อยู่แต่ในบ้าน

ที่มาที่ไปของเหตุการณ์นี้คืออะไร เอล เมนโช และแก๊งค้ายาเสพติดของเขา มีความสำคัญอย่างไร และหลังจากนี้จะเกิดเหตุอะไรขึ้นอีก นี่คือสิ่งที่เรารู้จนถึงตอนนี้

เกิดอะไรขึ้น?

เอล เมนโช อายุ 59 ปี ถูกสังหารระหว่างการยิงปะทะในรัฐฮาลิสโก รัฐบ้านเกิดของเขา ขณะที่กองทัพเม็กซิโกพยายามบุกเข้าจับกุมตัว

โดย ‘ข้อมูลเพิ่มเติม’ จากทางการสหรัฐฯ ระบุว่า ผลจากการบุก ยังทำให้สมาชิกแก๊ง 4 คนเสียชีวิตในการปะทะ และอีก 2 คนเสียชีวิตระหว่างส่งตัวไปยังเม็กซิโกซิตี้

นอกจากนี้ ยังมีผู้ถูกจับกุมอีก 2 คน และทางการได้ยึดรถหุ้มเกราะ เครื่องยิงจรวด และอาวุธอื่นๆ ขณะที่ทหารเม็กซิโก 3 นายได้รับบาดเจ็บและถูกส่งตัวเข้ารับการรักษาแล้ว

หลังการเสียชีวิตของเอล เมนโช สมาชิกแก๊งเขาของตอบโต้ในทันทีด้วยการก่อความรุนแรงทั่วประเทศ ทั้งปิดกั้นถนนและจุดไฟเผาอาคาร บ้านเรือนและรถยนต์ในรัฐต่างๆ เกือบสิบรัฐสร้างความหวาดกลัวแก่ประชาชนที่ต้องพากันหลบอยู่ภายในบ้าน

ทั้งนี้ ทางการเม็กซิโก ได้สั่งกองกำลังรักษาความมั่นคงเตรียมความพร้อมรับมือเหตุการณ์ไม่สงบทั่วประเทศ เช่นเดียวกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างกัวเตมาลา ที่สั่งเสริมกำลังทหารรักษาความปลอดภัยตามแนวชายแดนที่ติดกับเม็กซิโกทันที

ในเมืองกัวดาลาฮารา เมืองใหญ่อันดับ 2 ของเม็กซิโกและเมืองเอกของรัฐฮาลิสโก พบว่าทางการได้วางกำลังเจ้าหน้าที่ปิดล้อมเกือบทั่วเมือง ขณะที่มีการระงับให้บริการขนส่งสาธารณะ และโรงเรียนทั่วเมืองประกาศยกเลิกการเรียนการสอนในวันนี้ โดยสนามบินภายในเมืองยังเปิดให้บริการแต่มีเจ้าหน้าที่จำกัด

ทางด้านกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เตือนชาวอเมริกันในรัฐฮาลิสโก และอีกหลายรัฐใกล้เคียง ให้หลบอยู่ในที่ปลอดภัย

ขณะที่แคนาดาออกคำเตือนการเดินทางสำหรับบางพื้นที่ และเตือนพลเมืองของตนในเม็กซิโกให้หลบอยู่ในที่ปลอดภัย โดยอ้างว่า “มีเหตุยิงปะทะกับกองกำลังความมั่นคงและเหตุระเบิด เกิดขึ้นทั้งในรัฐฮาลิสโก เกร์เรโร และมิโชอากัน

โดยที่เมืองปวยร์โตวัลลาร์ตา (Puerto Vallarta) ในรัฐฮาลิสโก ซึ่งเป็นอีกจุดที่สถานการณ์ยังไม่สงบ พบว่าสายการบิน Air Canada ได้ประกาศระงับเที่ยวบินไปยังเมืองแห่งนี้ และแนะนำลูกค้าไม่ให้เดินทางไปยังสนามบิน

ขจณะที่สายการบิน United Airlines และ American Airlines ก็ประกาศยกเลิกเที่ยวบินไปยังปวยร์โตวัลลาร์ตาและกัวดาลาฮาราเช่นกัน

ด้าน เคลาเดีย ไชน์บัม ประธานาธิบดีหญิงของเม็กซิโก เรียกร้องให้ประชาชนอยู่ในความสงบ ขณะที่ทางการประกาศเมื่อคืนวานนี้ว่า ได้ทำการเคลียร์ซากรถยนต์และสิ่งกีดขวางที่ปิดกั้นถนนโดยฝีมือของแก๊งค้ายาเสพติด มากกว่า 250 จุดใน 20 รัฐแล้ว

ทางด้านทำเนียบขาว ได้แถลงยืนยันว่าสหรัฐฯ ให้การสนับสนุนด้านข่าวกรองแก่ปฏิบัติการบุกจับกุมเอล เมนโช และชื่นชมกองทัพเม็กซิโกที่สามารถจัดการ ชายผู้ซึ่งเป็นหนึ่งในอาชญากรที่ทั้งสองประเทศต้องการตัวมากที่สุดได้

โดยไมค์ วีกิล (Mike Vigil) อดีตหัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการระหว่างประเทศของ DEA มองว่า เม็กซิโกได้ส่งสัญญาณที่ชัดเจนไปยังรัฐบาลทรัมป์ ว่ากำลังทำการต่อสู้กับแก๊งค้ายาเสพติดที่ทรงอิทธิพลที่สุดด้วยความดุดันและมีประสิทธิภาพ โดยเขาชี้ว่า “ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากกองทัพเม็กซิโก และต้องยกความดีความชอบทั้งหมดให้แก่เม็กซิโก”

ขณะที่เม็กซิโกคาดหวังว่า การสังหารเอล เมนโช ซึ่งเป็นหนึ่งในพ่อค้ายาเฟนทานิลรายใหญ่ที่สุดของโลก จะช่วยลดแรงกดดันจากรัฐบาลทรัมป์ ที่ต้องการให้เม็กซิโกดำเนินการเพิ่มเติมต่อแก๊งค้ายาเสพติด และอาจทำให้รัฐบาลเม็กซิโกได้เปรียบมากขึ้นในการเจรจาการค้ากับสหรัฐฯ หลังจากที่ทรัมป์ เคยขู่จะมาตรการภาษีหรือปฏิบัติการทางทหารฝ่ายเดียว หากเม็กซิโกไม่แสดงผลลัพธ์ในการต่อสู้กับแก๊งค้ายาเสพติดให้เห็น

เอล เมนโช คือใคร?

การสังหาร เอล เมนโช ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ต้องหาที่สหรัฐฯ ต้องการตัวมากที่สุด และเสนอรางวัล 15 ล้านดอลลาร์ สำหรับข้อมูลที่นำไปสู่การจับกุมตัวเขา ถือเป็นการโจมตีหัวใจสำคัญของแก๊งค้ายาเสพติดในเม็กซิโกครั้งใหญ่ที่สุด นับตั้งแต่กรณีการจับกุมฮัวควิน ‘เอล ชาโป’ กุซมาน อดีตราชายาเสพติดชื่อดัง ซึ่งเป็นผู้นำแก๊งซินาโลอา (Sinaloa Cartel) เมื่อสิบปีก่อน

เอล เมนโช อายุ 59 ปี มีภูมิลำเนาเดิมอยู่ที่รัฐมิโชอากัน (Michoacan) ทางตะวันตกของเม็กซิโก โดยประวัติของเขาที่เกี่ยวข้องกับแก๊งค้ายาเสพติดต้องย้อนกลับไปอย่างน้อย 3 ทศวรรษ

ในปี 1994 เขาเคยถูกดำเนินคดีในข้อหาค้าเฮโรอีนในสหรัฐฯ และถูกจำคุกเป็นเวลา 3 ปี หลังจากกลับมายังเม็กซิโก เขาก็ไต่เต้าขึ้นมาอย่างรวดเร็วในวงการค้ายาเสพติดของเม็กซิโก

ในปี 2009 เขาได้ก่อตั้งฮาลิสโก นิว เจเนอเรชั่น คาร์เทล ซึ่งกลายเป็นแก๊งค้ายาเสพติดที่เติบโตและขยายอิทธิพลรวดเร็วที่สุดในเม็กซิโก โดยมีชื่อเสียงด้านการลักลอบส่งยาเสพติด ทั้ง เฟนทานิล เมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า) และโคเคน ไปยังสหรัฐฯ ตลอดจนลักลอบนำผู้อพยพเข้าสู่สหรัฐฯ และยังมีบทบาทในการก่อเหตุโจมตีเจ้าหน้าที่รัฐบาลเม็กซิโกที่ต่อต้านอย่างอุกอาจ โดยใช้กลยุทธ์ที่รุนแรงและแปลกใหม่ เช่น การใช้โดรนและระเบิดที่ประดิษฐ์เอง

หนึ่งในกรณีการโจมตีอย่างอุกอาจ รวมถึงการยิงเฮลิคอปเตอร์ทหารตกในรัฐฮาลิสโกในปี 2015 และความพยายามลอบสังหารผู้บัญชาการตำรวจกรุงเม็กซิโก ซิตี้ แต่ไม่สำเร็จ

ขณะที่แก๊งของเขายังขยายสมาชิกอย่างต่อเนื่อง โดยใช้วิธีใหม่ๆ ทางออนไลน์ในการเข้าถึงและสรรหาสมาชิกที่มีศักยภาพ

จะเกิดอะไรหลังจากนี้?

จากข้อมูลของสำนักงานปราบปรามยาเสพติดแห่งสหรัฐอเมริกา (DEA) พบว่า ฮาลิสโก คาร์เทลมีอิทธิพลอยู่ในอย่างน้อย 21 รัฐจากทั้งหมด 32 รัฐของเม็กซิโก และเคลื่อนไหวอยู่เกือบทุกรัฐในสหรัฐฯ อีกทั้งยังมีกิจกรรมผิดกฎหมายอื่นๆ ที่อาจเรียกได้ว่าเป็นองค์กรระดับโลก ซึ่งการสังหารเอล เมนโช อาจส่งผลกระทบต่อเครือข่ายค้ายาเสพติดมากกว่าแค่ในเม็กซิโก

วีกิลชี้ว่า “เอล เมนโช นั้นควบคุมทุกอย่าง ราวกับผู้นำเผด็จการของประเทศหนึ่ง”

หลังจากนี้ คาดว่าการเติบโตและการขยายตัวอย่างรวดเร็วของฮาลิสโก คาร์เทล อาจชะลอตัวและอ่อนแอลง โดยเฉพาะหากเทียบกับแก๊งคู่แข่งอย่างซินาโลอา คาร์เทล

เดวิด ซอเซโดนักวิเคราะห์ด้านความมั่นคง มองว่า หากญาติของเอล เมนโช เข้าควบคุมแก๊ง ความรุนแรงที่เห็นวานนี้ อาจดำเนินต่อไป และหากกลุ่มอื่นขึ้นมามีอำนาจ พวกเขาอาจเต็มใจที่จะเริ่มต้นใหม่และดำเนินกิจการค้ายาเสพติดต่อไป

อย่างไรก็ตาม เขาเตือนว่าสิ่งที่น่ากลัวที่สุดหลังจากนี้ คือฮาลิสโก คาร์เทล อาจหันมาใช้ความรุนแรงแบบไม่เลือกเป้าหมายโดยอาจตัดสินใจเปิดฉากโจมตี ‘ก่อการร้ายยาเสพติด (Narcoterrorism)’ ด้วยการสร้างสถานการณ์คล้ายกับที่โคลอมเบียเคยประสบในทศวรรษ 1990 ซึ่งเป็นการก่อการร้ายโดยแก๊งค้ายาเสพติดที่โจมตีรัฐบาลอย่างเต็มรูปแบบ ทั้ง คาร์บอมบ์ ลอบสังหาร และโจมตีเครื่องบิน

ภาพ : @morelifediares via Instagram/Youtube/via REUTERS

อ้างอิง :