วันนี้ (24 มีนาคม) ที่ ศาลแพ่ง แผนกคดีสิ่งแวดล้อม ถนนรัชดาภิเษก ศาลได้นัดอ่านคำพิพากษาในคดีหมายเลขดำที่ สว2/2559 ซึ่ง สื่อกัญญา ธีระชาติดำรง พร้อมพวกรวม 4 คน ในฐานะตัวแทนชาวบ้านผู้ได้รับผลกระทบในพื้นที่จังหวัดพิจิตรและเพชรบูรณ์ เป็นโจทก์ยื่นฟ้องแบบกลุ่ม ต่อ บริษัท อัครา รีซอร์สเซส จำกัด (มหาชน) ผู้ประกอบการเหมืองแร่ทองคำชาตรี เป็นจำเลย ในความผิดฐานละเมิด เพื่อเรียกร้องค่าเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย สุขภาพอนามัย ทรัพย์สิน และสิทธิอื่นๆ โดยในวันนี้มีกลุ่มชาวบ้านเดินทางมาร่วมรับฟังคำพิพากษาประมาณ 50 คน
คดีนี้ โจทก์ได้ยื่นฟ้องระบุพฤติการณ์ว่า การประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำของจำเลยตลอดระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา ได้ก่อให้เกิดผลกระทบอย่างรุนแรงต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ การแพร่กระจายของฝุ่นละอองโลหะหนักมีพิษที่พัดปลิวไปตามกระแสลม มลพิษทางเสียงและแรงสั่นสะเทือนจากการระเบิดหิน รวมถึงการรั่วไหลของสารพิษไซยาไนด์จากบ่อกักเก็บกากแร่
นอกจากนี้ ยังพบการแพร่กระจายของโลหะหนักชนิดอื่น เช่น สารหนู แมงกานีส และเหล็ก ปนเปื้อนเข้าสู่พื้นที่เกษตรกรรม ลำคลอง และอ่างเก็บน้ำโดยรอบ ส่งผลให้เมื่อชาวบ้านนำน้ำไปใช้อุปโภคบริโภคและทำการเกษตร เกิดการสะสมของสารพิษในผลผลิตทางการเกษตร (อาทิ ข้าวและข้าวโพด) เป็นเหตุให้โจทก์และสมาชิกกลุ่มเกิดอาการเจ็บป่วย ได้รับอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย สุขภาพอนามัย และเกิดความหวาดกลัวทางจิตใจ
ศาลพิเคราะห์พยานหลักฐานของฝ่ายโจทก์แล้วเห็นว่ามีน้ำหนักรับฟังได้จริง โดยปรากฏข้อเท็จจริงว่ามีการรั่วไหลของโลหะหนักจากบ่อกักเก็บกากแร่ที่ 1 ไหลลงสู่ที่ราบทางทิศใต้และเข้าสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ ทำให้ตรวจพบโลหะหนักในลำคลองและในร่างกายของประชาชน รวมทั้งประชาชนยังได้รับผลกระทบจากฝุ่นและเสียงจากการระเบิดเหมืองแร่ของจำเลยจริง
ศาลจึงมีคำพิพากษาให้ บมจ.อัครา รีซอร์สเซส ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ทั้ง 4 และสมาชิกกลุ่มรวม 382 ราย โดยแบ่งการชดใช้ตามเกณฑ์ ดังนี้:
ค่าเสื่อมสุขภาพอนามัยทางร่างกาย
- กรณีมีค่าโลหะหนักในร่างกายเกินเกณฑ์: อายุ 15 ปีลงมา ชดใช้รายละ 200,000 บาท / อายุมากกว่า 15 ปี ชดใช้รายละ 100,000 บาท
- กรณีมีค่าโลหะหนักในร่างกายไม่เกินเกณฑ์: อายุ 15 ปีลงมา ชดใช้รายละ 100,000 บาท / อายุมากกว่า 15 ปี ชดใช้รายละ 50,000 บาท
ค่าเสื่อมสภาพจิตใจ (ความหวาดกลัวและวิตกกังวล): ผู้ที่มีสารโลหะหนักเกินเกณฑ์ ชดใช้รายละ 20,000 บาท / ผู้ที่ไม่เกินเกณฑ์ ชดใช้รายละ 10,000 บาท
ค่ารักษาพยาบาล: ชดใช้รายละ 5,000 บาท
ค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพ: (ค่าซื้อน้ำดื่มและอาหารทดแทนแหล่งน้ำธรรมชาติ) ชดใช้รายละ 5,000 บาท
ค่าขาดประโยชน์จากการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ: ชดใช้รายละ 5,000 บาท
นอกเหนือจากการชดใช้ค่าเสียหายเป็นตัวเงินแล้ว ศาลยังได้มีคำสั่งบังคับให้จำเลยดำเนินการฟื้นฟูสภาพแวดล้อม โดยต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมดในการบำบัดดิน แหล่งน้ำ คลองสาธารณะ และอ่างเก็บน้ำโดยรอบให้ปราศจากการปนเปื้อนของสารพิษ พร้อมทั้งสั่งให้ดำเนินการกลบหลุมเหมืองและบ่อกักเก็บกากแร่ที่ 1 ด้วยดินทั้งหมด
ทั้งนี้ การดำเนินการฟื้นฟูจะต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง โดยคำนึงถึงหลักความปลอดภัยทางสิ่งแวดล้อมอย่างเคร่งครัด ส่วนคำขอบังคับอื่นนอกเหนือจากนี้ศาลให้ยกคำร้อง
