THE SME HANDBOOK by UOB Archives – THE STANDARD https://thestandard.co/podcast_tag/the-sme-handbook-by-uob/ สำนักข่าวออนไลน์ นำเสนอข้อมูลข่าวสารเชิงสร้างสรรค์ ให้ความรู้ ความคิด และแรงบันดาลใจ. Fri, 24 Apr 2026 10:09:48 +0000 th hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.8.11 Decoding ‘YAN WAL YUN’ Global Export Success ถอดรหัส หยั่นหว่อหยุ่น ส่งออกระดับโลก l THE SME HANDBOOK SS10 EP.60 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss10-ep-60/ Fri, 24 Apr 2026 10:09:48 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1200939 the-sme-handbook-ss10-ep-60

ในโลกของธุรกิจเครื่องปรุงรสที่แข่งขันสูง ‘หยั่น หว่อ หย […]

The post Decoding ‘YAN WAL YUN’ Global Export Success ถอดรหัส หยั่นหว่อหยุ่น ส่งออกระดับโลก l THE SME HANDBOOK SS10 EP.60 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ss10-ep-60

ในโลกของธุรกิจเครื่องปรุงรสที่แข่งขันสูง ‘หยั่น หว่อ หยุ่น’ หรือแบรนด์ ‘ตราเด็กสมบูรณ์’ ไม่เพียงแต่ยืนหยัดคู่ครัวไทยมานานถึง 81 ปี แต่ยังเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจที่สุดในการพาแบรนด์ท้องถิ่นไปปักธงในระดับสากล โดยเฉพาะการเปลี่ยนผ่านสู่ทายาทรุ่นที่ 3 ที่นำพาแบรนด์ก้าวข้ามขีดจำกัดเดิมๆ ด้วยนวัตกรรมและการบริหารความเสี่ยงที่เฉียบคม

 

ถอดบทเรียน 81 ปี หยั่น หว่อ หยุ่น จากครัวไทยสู่ครัวโลกด้วยวิสัยทัศน์ Blue Ocean ในตลาดยุโรป

 

การเดินทางของหยั่น หว่อ หยุ่น ในต่างประเทศไม่ได้เริ่มจากพื้นที่ที่คุ้นเคยอย่างอาเซียน แต่ย้อนกลับไปเมื่อกว่า 50-60 ปีก่อน ผู้บริหารรุ่นที่ 2 (CEO ปัจจุบัน) ได้ตัดสินใจบุกเบิกตลาดยุโรปเป็นแห่งแรก

 

ในยุคนั้นตลาดอาเซียนเปรียบเสมือน Red Ocean ที่เต็มไปด้วยคู่แข่งและสงครามราคาที่ดุเดือด แต่จากการที่ CEO รุ่นที่ 2 ได้ไปศึกษาต่อ ณ ประเทศอังกฤษและสหรัฐอเมริกา ท่านมองเห็นโอกาสที่คนอื่นมองข้าม ในขณะนั้นแทบไม่มีซอสปรุงรสจากไทยวางจำหน่ายเลย สถานการณ์นี้คือ Blue Ocean การเริ่มต้นจากตลาดที่มีกำลังซื้อสูงและเน้นคุณภาพจึงเป็นการสร้างฐานที่มั่นที่แข็งแกร่งและเลี่ยงการปะทะโดยตรงกับคู่แข่งในภูมิภาคเดียวกัน

 

หัวใจของการขยายธุรกิจ คือ The Right Partner เลือกคู่ค้าที่ใช่

 

หัวใจของการขยายธุรกิจระดับโลกคือการมี The Right Partner หรือเลือกคู่ค้าที่ใช่สำหรับธุรกิจ เพราะการที่เราจะนำสินค้าไปกระจายหรือเผยแพร่ให้คนในประเทศอื่นๆ ต้องรู้จักพฤติกรรมของคนท้องถิ่นอย่างลึกซึ้ง รวมถึงทิศทางที่ธุรกิจควรดำเนินไป คู่ค้าที่ใช่จะช่วยให้เราเข้าใจวัฒนธรรมและพฤติกรรมต่างๆ ได้อย่างดีในช่วงตั้งต้น โดยหยั่น หว่อ หยุ่น ใช้ปรัชญาการเลือกคู่ค้าที่ลึกซึ้ง ดังนี้

 

  • เป็นคนตัวใหญ่ในบ้านหลังเล็ก vs เป็นคนตัวเล็กในบ้านหลังใหญ่        

หยั่น หว่อ หยุ่น วิเคราะห์ความแตกต่างระหว่างการเป็นคนตัวเล็กในบ้านหลังใหญ่ (การใช้ Distributor รายยักษ์ที่อาจไม่ใส่ใจแบรนด์เล็กๆ แต่มั่นคง) เทียบกับการเป็นคนตัวใหญ่ในบ้านหลังเล็ก (การเลือกคู่ค้าที่อาจไม่ได้ใหญ่ที่สุด แต่มีความมุ่งมั่นและพร้อมจะเติบโตไปกับแบรนด์) คู่ค้าประเภทหลังจะทุ่มเททรัพยากรและสู้เพื่อแบรนด์เรา เพราะความสำเร็จของเราคือความสำเร็จของเขาเช่นกัน ดังนั้นนอกเหนือจากตัวสินค้าแล้วแบรนด์ และความเชื่อร่วมกับพาร์ตเนอร์จึงเป็นหัวใจสำคัญ ท้ายที่สุดกลยุทธ์ทั้งสองแบบไม่มีถูกหรือผิด มีเพียงสิ่งที่เหมาะสมกับสินค้าและเป้าหมายของเรามากที่สุดเท่านั้น

  • จริยธรรมทางการค้าและการบริหารกระแสเงินสด ในตลาดต่างประเทศที่กฎหมายเอื้อมถึงได้ยาก จริยธรรมคือหลักประกันที่สำคัญที่สุด คุณท็อป วสุพล ตั้งสมบัติวิสิทธิ์ เน้นย้ำความเข้มงวดเรื่อง Payment Term โดยเตือน SME ว่าอย่าหลงไปกับวอลลุ่มมหาศาลที่คู่ค้าวาดฝันไว้ หากเก็บเงินไม่ได้ วอลลุ่มนั้นคือภาระไม่ใช่กำไร ปัจจุบันหลายธนาคารมีบริการ Bank Guarantee หรือหนังสือค้ำประกันจากธนาคาร ซึ่งออกให้เพื่อรับรองภาระผูกพันด้านการชำระเงินของคู่ค้า ช่วยสร้างความมั่นใจในการทำสัญญาระหว่างกัน โดยทำหน้าที่เสมือนหลักประกันแทนการวางเงินสด ทำให้ทั้งสองฝ่ายสามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างมั่นใจมากขึ้น อีกทั้งยังช่วยลดความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระเงินตามเงื่อนไข Payment Term ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • กลยุทธ์ ‘การดูบ้าน’ คู่ค้าก่อน ก่อนเริ่มความสัมพันธ์ บริษัทจะทำการ Audit คู่ค้าอย่างละเอียด ตั้งแต่ขนาดคลังสินค้า จำนวนรถขนส่ง ไปจนถึงกระแสเงินสด เพื่อให้มั่นใจว่าคู่ค้ามีศักยภาพจริง 

 

นอกจากคู่ค้าที่ได้ไปต่อแล้ว ในมุมสำหรับคู่ค้าที่อาจไม่ได้ไปต่อ โดยหลักทั่วไป มักมีการกำหนด KPI ร่วมกันหรือทำ Trade Term Agreement ไว้ล่วงหน้า หากผ่านไประยะเวลาหนึ่ง เช่น 3–5 ปี แล้วคู่ค้ายังไม่สามารถบรรลุ KPI ที่ตกลงกันได้ ก็จำเป็นต้องนำประเด็นนี้มาพิจารณาร่วมกับปัจจัยอื่นๆ เช่น ความตั้งใจในการขยายสินค้า ศักยภาพในการทำตลาด หรือบริบทของประเทศนั้นๆ เป็นต้น ดังนั้นก่อนตัดสินใจใดๆ สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจคู่ค้าให้ลึกจริง ไม่ใช่พิจารณาเพียงภาพลักษณ์หรือข้อมูลบนกระดาษเท่านั้น

 

ยกระดับโมเดลผลิตภัณฑ์ จาก ‘เครื่องปรุงหลังครัว’ สู่ ‘ซอสบนโต๊ะอาหาร’

 

เมื่อพูดถึง ‘ตราเด็กสมบูรณ์’ ในประเทศไทย ภาพจำของผู้บริโภคมักนึกถึงซีอิ๊วขาวเป็นหลัก แต่ในความเป็นจริง สินค้าที่แบรนด์ส่งออกไปเติบโตในต่างประเทศกลับเป็นกลุ่ม Dipping Sauce หรือเครื่องจิ้มมากกว่า เนื่องจากพฤติกรรมการบริโภคที่แตกต่างกันเป็นอุปสรรคสำคัญ โดยเฉพาะในตลาดตะวันตกที่การผลักดันซีอิ๊วขาวทำได้ยาก เพราะต้องอาศัยการให้ความรู้เกี่ยวกับวิธีการปรุงที่ค่อนข้างซับซ้อน ด้วยเหตุนี้ หยั่น หว่อ หยุ่น จึงปรับ Product Mix อย่างมีกลยุทธ์ เพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคในแต่ละตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

  • Dipping vs. Cooking บริษัทเลือกใช้กลุ่ม Dipping Sauce เช่น น้ำจิ้มไก่และซอสพริกศรีราชา เป็นสินค้าในการบุกเบิกตลาดต่างประเทศ เนื่องจากใช้งานง่าย ไม่ต้องอธิบายวิธีปรุง เหมือนกับ Ketchup จึงสามารถเข้าไปอยู่บนโต๊ะอาหารของผู้บริโภคต่างชาติได้อย่างเป็นธรรมชาติ ยกตัวอย่างเช่น ในประเทศอังกฤษมีการใช้น้ำจิ้มไก่เป็นซอสทานคู่กับ Fish and Chips หรือในออสเตรเลียที่นิยมนำน้ำจิ้มไก่ไปราดไก่ในโอกาสพิเศษอย่างช่วงเทศกาล Thanksgiving หรือคริสต์มาส จากนั้นจึงค่อยต่อยอดขยายไปสู่กลุ่มเครื่องปรุงสำหรับใช้ประกอบอาหารในครัวต่อไป
  • Multi-brand & Geographical Coverage ในประเทศขนาดใหญ่อย่างจีน การใช้เพียงแบรนด์เดียวมักไม่สามารถครอบคลุมทุกพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังเผชิญข้อจำกัดจากการขอสิทธิ์แบบ Exclusive ของตัวแทนจำหน่าย หยั่น หว่อ หยุ่น จึงเลือกใช้กลยุทธ์ Multi-brand โดยมีมากกว่า 6 แบรนด์ภายในประเทศเดียว เพื่อเปิดโอกาสให้สามารถทำงานร่วมกับพันธมิตรได้หลากหลายในแต่ละพื้นที่ พร้อมวาง Position ให้แต่ละแบรนด์มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน (Expertise) อย่างชัดเจน เพื่อลดความซ้ำซ้อนและเสริมความแข็งแกร่งให้พอร์ตโดยรวม

 

พัฒนาเทคโนโลยีและรักษาจริยธรรมในฐานะ ‘ตั๋วผ่านทาง’

 

การก้าวสู่เชลฟ์ของ Walmart หรือ Costco ไม่ใช่เรื่องของโชค แต่คือมาตรฐานหลังบ้านที่ไร้ที่ติ

  • เทคโนโลยีในฐานะเครื่องปั๊มเงิน เครื่องจักรคือสิ่งที่ทำให้เราสร้างมาตรฐานได้ แต่ก็เปรียบเสมือนดาบสองคมเช่นกัน ถ้า Demand มากมันคือเครื่องปั๊มเงิน แต่ถ้าบริหารพลาด Demand ลด มันจะกลายเป็นเครื่องดูดเงินไป เพราะมีทั้ง Fix Cost, ค่า Maintainance, ค่าเสื่อม และอีกมากมาย หยั่น หว่อ หยุ่น ลงทุนในระบบ SAP และ GPS Tracking เพื่อยกระดับ Service Level ให้แม่นยำ เพราะการขาดส่งสินค้า คือการทำลายความเชื่อมั่นของคู่ค้าอย่างรุนแรง
  • มาตรฐานสวัสดิการแรงงาน (Welfare) สวัสดิการแรงงานไม่ใช่แค่เรื่องของการเป็นคนดี แต่คือเงื่อนไขบังคับ ในการเข้าสู่ Modern Trade ระดับโลก เช่น ใช้พนักงานอายุเท่าไร ใช้เวลาทำงานเกิน 8 ชั่วโมงหรือไม่ เป็นต้น  การผ่านการ Audit ตรวจโรงงาน คือใบเบิกทางที่ SME ต้องเตรียมพร้อม
  • One Stop Service การเป็นพันธมิตรที่จัดการได้ครบวงจร ช่วยลดความซับซ้อน ให้กับ Distributor ทำให้แบรนด์ไทยมีความก้าวหน้าทางการค้าที่เหนือกว่าคู่แข่ง

 

รักษาฐานเดิม ต่อยอดด้วยนวัตกรรม สู่อนาคตของแบรนด์


หยั่น หว่อ หยุ่น มีจุดแข็งจากแบรนด์แม่ที่แข็งแกร่ง และมีแบรนด์ย่อยกระจายอยู่ในหลายประเทศ สิ่งสำคัญคือการรักษาคุณภาพของแต่ละแบรนด์ พร้อมวาง Position ให้ชัดเจน โดยกำหนด Expertise ที่แตกต่างกันเพื่อลดความซ้ำซ้อนและเสริมความแข็งแกร่งให้พอร์ต เช่น ‘ตราเด็กสมบูรณ์’ ที่โดดเด่นด้านซอสปรุงรสเป็นหลัก แม้จะมีสินค้าในกลุ่มเครื่องจิ้มรองรับตลาดด้วย หรือ ‘ตราไก่แบรนด์’ ที่ถูกนำกลับมาทำตลาดในไทย โดยเน้นเครื่องจิ้มเป็นหัวใจ แต่ยังมีผลิตภัณฑ์อื่นรองรับความต้องการของผู้บริโภค แนวคิดคือการผลักดันให้แต่ละแบรนด์เก่งเฉพาะทาง 

 

ขณะเดียวกันในตลาดต่างประเทศ การรับรู้แบรนด์อาจแตกต่างกัน เช่น ในอิสราเอล ตราเด็กสมบูรณ์กลับโดดเด่นในกลุ่มเครื่องจิ้มมากกว่าซีอิ๊ว ทำให้ต้องปรับกลยุทธ์ให้สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคในแต่ละประเทศ

 

ในด้านการเติบโตระยะยาว หยั่น หว่อ หยุ่น ซึ่งดำเนินธุรกิจมาถึงทายาทรุ่นที่ 3 ยังคงให้ความสำคัญกับการรักษาฐานลูกค้าเดิม (Loyalty Customer) เป็นอันดับแรก ผ่านการคงคุณภาพและรสชาติที่สม่ำเสมอ ขณะเดียวกันก็ขับเคลื่อนแบรนด์สู่ S-Curve ใหม่ ด้วยนวัตกรรมเชิงไลฟ์สไตล์ เช่น ซีอิ๊วเม็ด ไอศกรีมซีอิ๊ว หรือผลิตภัณฑ์น้ำตาล 0% เพื่อสร้างความสดใหม่ให้แบรนด์ รวมถึงการมองไปข้างหน้าในอีก 10 ปี ผ่านแนวคิดอย่างครัวอวกาศ หรืออาหารสำหรับนักปีนเขา ซึ่งไม่ใช่เพียงไอเดียเชิงสร้างสรรค์ แต่เป็นการทดลองเพื่อรองรับพฤติกรรมผู้บริโภคที่กำลังเปลี่ยนแปลง

 

ปัจจุบันแบรนด์ยังเดินหน้าขยายจากหลังครัวสู่หน้าบ้าน ด้วยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่พร้อมรับประทาน และการ Collaboration กับแบรนด์ต่างๆ เช่น Potato Corner, Sourri และ Select Tuna เป็นต้น เพื่อเพิ่มการมองเห็นในชีวิตประจำวันของผู้บริโภค ควบคู่กับการสื่อสารผ่านวิดีโอคอนเทนต์สั้นเพื่อเข้าถึงคนรุ่นใหม่ และการเร่งขยายตลาดออนไลน์ ซึ่งเป็นช่องทางที่เปิดขายได้ตลอด 24 ชั่วโมงทั้งในและต่างประเทศ โดยตั้งเป้าการเติบโตของยอดขายออนไลน์ในปีนี้ไว้ที่ 125%

 

บทเรียนบริหารความเสี่ยง จาก Local สู่ Global


จิตวิญญาณของหยั่น หว่อ หยุ่นที่สืบทอดมาตั้งแต่รุ่นคุณปู่ คือการยึดมั่นในมาตรฐานและคุณภาพ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่สร้างความเชื่อมั่นให้กับแบรนด์ ไม่ว่ายุคสมัยจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร หลักการนี้ยังคงต้องยืนอยู่คู่แบรนด์เสมอ

 

หนึ่งในบทเรียนสำคัญคือช่วงวิกฤตอย่าง วิกฤตต้มยำกุ้ง เมื่อผู้บริหารได้ตัดสินใจเปลี่ยนสัญญาการซื้อเครื่องจักรจากเงินตราต่างประเทศมาเป็นเงินบาททั้งหมด เนื่องจากมองว่ารายได้หลักของบริษัทในขณะนั้นอยู่ในรูปเงินบาท การมีภาระหนี้ในสกุลเดียวกันจึงเป็นการทำ Matching Currency ที่ช่วยลดความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน และทำให้บริษัทสามารถผ่านพ้นวิกฤตหนี้สินมาได้อย่างมั่นคง เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อความอยู่รอดและทิศทางขององค์กรในระยะยาว

 

SME Checklist 3 คีย์หลักสู่การเป็น Global Brand ที่ยั่งยืน

  • ทำธุรกิจอย่างมีจริยธรรม มุ่งเน้น Standard และ Quality เพื่อสร้าง Brand Loyalty โดยยึดถือจริยธรรมเป็นเข็มทิศ ห้ามเอาเปรียบคู่ค้าเด็ดขาดเพราะนั่นคือการทำลายความยั่งยืน
  • การขยายธุรกิจ ค้นหา The Right Partner ที่มีเป้าหมายตรงกัน วาง Brand Positioning ให้เหมาะสมกับ Local Behavior ของแต่ละประเทศ อย่าพยายามใช้สูตรสำเร็จเดียวกับทุกตลาด
  • การปรับตัว บริหารงานด้วยแนวคิด “อย่าหัวเป็นสี่เหลี่ยม แต่ให้หัวเป็นวงกลม” คือการยืดหยุ่น ปรับตัวตามเทคโนโลยี หานวัตกรรมใหม่ๆ มาพัฒนาธุรกิจ และมองตลาดในระดับพันล้านคนทั่วโลก ไม่จำกัดตัวเองอยู่แค่ 70 ล้านคนในประเทศ

 

บทสรุป จากเบื้องหลังสู่เบื้องหน้า DNA แห่งความสำเร็จ

 

ความสำเร็จตลอด 81 ปีของหยั่น หว่อ หยุ่น พิสูจน์ให้เห็นว่าความยั่งยืนไม่ได้เกิดจากเพียงการเติบโตทางธุรกิจ แต่เกิดจากคุณภาพที่สม่ำเสมอและจริยธรรมที่จับต้องได้ตลอดเส้นทางการดำเนินงาน การเดินทางจากรุ่นคุณปู่สู่รุ่นปัจจุบันสะท้อนให้เห็นถึง DNA ของแบรนด์ที่ไม่เคยหยุดนิ่ง ทั้งการรักษาคำมั่นสัญญาต่อคู่ค้า การยึดมั่นในมาตรฐาน และความกล้าที่จะพัฒนานวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อเป็นรากฐานของอนาคต ส่งต่อมรดกความภาคภูมิใจของแบรนด์ไทย ให้ก้าวสู่ศตวรรษที่ 2 อย่างมั่นคงและสง่างามบนเวทีโลก

 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Creative ศนิชา ละครพล

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post Decoding ‘YAN WAL YUN’ Global Export Success ถอดรหัส หยั่นหว่อหยุ่น ส่งออกระดับโลก l THE SME HANDBOOK SS10 EP.60 appeared first on THE STANDARD.

]]>
การเงินซัพพลายเชน บริหารสภาพคล่อง ลดเสี่ยง ขยายธุรกิจข้ามพรมแดน I THE SME HANDBOOK SS10 EP.59 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss10-ep-59/ Sat, 11 Apr 2026 07:22:12 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1197089 the-sme-handbook-ss10-ep-59

ในโลกธุรกิจปัจจุบัน “การขายเก่ง” อาจพาคุณให […]

The post การเงินซัพพลายเชน บริหารสภาพคล่อง ลดเสี่ยง ขยายธุรกิจข้ามพรมแดน I THE SME HANDBOOK SS10 EP.59 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ss10-ep-59

ในโลกธุรกิจปัจจุบัน “การขายเก่ง” อาจพาคุณให้รอดพ้นจากวิกฤตระยะสั้นได้ แต่ “การบริหารเงินเก่ง” คือกุญแจสำคัญที่จะพาคุณไปสู่ความมั่งคั่งที่ยั่งยืน ปัญหาหลักที่ทำให้ SME ไทยจำนวนมากไปไม่ถึงศักยภาพที่แท้จริงไม่ใช่เพราะสินค้าไม่ดีหรือขาดตลาด หากแต่เกิดจากการขาด “การจัดการกระแสเงินหมุนเวียนอย่างเป็นระบบ” จนกลายเป็น Pain Point เรื้อรังที่บั่นทอนสภาพคล่องและฉุดรั้งการเติบโตสู่เวทีระดับสากล

 

สุขภาพทางการเงิน หัวใจสำคัญที่มากกว่าแค่ยอดขาย

 

SME จำนวนมากเมื่อเข้าหาธนาคาร มักโฟกัสไปที่เรื่องการเปิดบัญชี หรือการขอแหล่งเงินมาหมุนเวียนในธุรกิจ ขณะที่ธนาคารจะมองลึกไปกว่านั้น ไม่ว่าจะเป็นลักษณะธุรกิจ ความสามารถในการทำกำไร หรือความพร้อมของระบบบริหารจัดการภายใน

 

สิ่งสำคัญที่ SME ต้องเข้าใจคือ กลยุทธ์การใช้เงินมีอย่างน้อย 2 รูปแบบที่ต้องแยกให้ออกอย่างชัดเจน

1) เงินทุนหมุนเวียน (Working Capital)
ใช้สำหรับการดำเนินงานประจำวัน เช่น การซื้อวัตถุดิบ การจ่ายค่าแรง และค่าใช้จ่ายในการดำเนินธุรกิจ
ธนาคารจะพิจารณาจาก กระแสเงินสดจริง (Cash Flow) หรือการเคลื่อนไหวของเงินในบัญชีเป็นหลัก และโดยทั่วไป สินเชื่อในส่วนนี้มักได้รับการพิจารณาก่อน

2) เงินเพื่อการลงทุน (Investment Capital)
ใช้สำหรับการเติบโตในระยะยาว เช่น การขยายโรงงาน การพัฒนาระบบ หรือการทำวิจัยและนวัตกรรม
เงินส่วนนี้ต้องอาศัยแผนธุรกิจที่ชัดเจน และความสามารถในการสร้างผลตอบแทนในอนาคต

 

การเตรียมความพร้อมด้านข้อมูลการเงินจึงไม่ใช่แค่การทำบัญชีให้ถูกต้อง แต่คือการสร้าง “Strategic Visibility” เมื่อเจ้าของกิจการมองเห็นว่าเงินไปอยู่ตรงไหน ใช้อย่างไร และสร้างคุณค่าอะไร ธนาคารก็จะมองเห็นศักยภาพนั้นเช่นเดียวกัน ในทางกลับกัน หากกระแสเงินสดไม่ชัด เงินจมอยู่ในจุดที่อธิบายไม่ได้ ผลลัพธ์ที่ตามมาคือ SME จำนวนมากถูกปฏิเสธสินเชื่อ
หรือไม่ก็ต้องแบกรับต้นทุนทางการเงินที่สูงเกินความจำเป็น

 

ถอดรหัสสายตาธนาคาร: 3 ปัจจัยหลักในการประเมินศักยภาพ SME

 

เมื่อธนาคารพิจารณาปล่อยสินเชื่อ เขาไม่ได้ดูเพียงยอดเงินในบัญชี แต่กำลังประเมินว่า ธุรกิจนี้มี “ความยั่งยืน” มากพอจะเดินไปด้วยกันหรือไม่ ซึ่งโดยหลักแล้ว ธนาคารจะพิจารณาผ่าน 3 องค์ประกอบสำคัญต่อไปนี้

 

1) งบการเงิน: ต้องสะท้อนความเป็นจริง งบการเงินไม่ใช่เอกสารที่จัดทำขึ้นเพื่อยื่นภาษีเท่านั้น แต่คือหลักฐานที่แสดงความสามารถในการสร้างรายได้ การบริหารต้นทุน และศักยภาพในการชำระคืนหนี้ งบที่ไม่สะท้อนความจริง เท่ากับปิดโอกาสตัวเองโดยไม่รู้ตัว

 

2) แนวโน้มอุตสาหกรรม: ธุรกิจอยู่ในคลื่นขาขึ้นหรือไม่ ธนาคารจะมองว่าธุรกิจนั้นตั้งอยู่ในอุตสาหกรรมที่ยังมีอนาคตหรือไม่ สามารถรับแรงเสียดทานจากปัจจัยภายนอก เช่น ภาวะเศรษฐกิจ เทคโนโลยี หรือกฎระเบียบ ได้เพียงใด แม้ธุรกิจจะทำกำไรได้ในวันนี้ แต่หากอุตสาหกรรมกำลังถดถอย ความเสี่ยงก็จะสูงขึ้นทันที

 

3) ประสิทธิภาพของผู้บริหาร: ปัจจัยชี้ขาดที่แท้จริง นี่คือองค์ประกอบที่ธนาคารให้ความสำคัญมากที่สุด SME ที่มีศักยภาพในการเติบโตแบบก้าวกระโดดต้องมีผู้นำที่มีวินัยทางการเงิน มองภาพใหญ่เป็น และมีวิสัยทัศน์ในการตัดสินใจท่ามกลางวิกฤต

 

ในทางปฏิบัติ SME จำนวนมากมักกังวลเรื่องการขาดอสังหาริมทรัพย์ค้ำประกัน หรือบางรายนำทรัพย์สินไปค้ำเพื่อสร้างโรงงานแล้วแต่ยังขาดหลักประกันสำหรับสินเชื่อเงินทุนหมุนเวียน ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่แค่ “มีทรัพย์หรือไม่” แต่คือการเลือกธนาคารที่เข้าใจโมเดลธุรกิจและการแสดงให้เห็นกระแสเงินสด ที่สม่ำเสมอ โปร่งใส และตรวจสอบได้ ในยุคปัจจุบัน ธนาคารจำนวนมากพร้อมทำหน้าที่เป็น พาร์ตเนอร์ทางการเงิน ไม่ใช่เพียงผู้ให้กู้ หาก SME สามารถพิสูจน์ให้เห็นว่า “เงินเข้า–ออกมีที่มาและไปอย่างมีเหตุผล” โอกาสในการเข้าถึงสินเชื่อที่เหมาะสมก็จะเปิดกว้างขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

 

การยกมาตรฐาน SME เพื่อให้อยู่รอดและเติบโตอย่างยั่งยืน

 

SME จำนวนมากอยู่ในช่วงเริ่มต้นของธุรกิจ ระบบการทำงานจึงมักยังไม่เป็นกิจลักษณะ และพึ่งพาการจัดการแบบ Manual เป็นหลัก ด้วยเหตุนี้ การทำ Digitalization ของข้อมูลบริษัท จึงเป็นรากฐานสำคัญของการอยู่รอดและการเติบโตในระยะยาว การเปลี่ยนจากการใช้ Excel ไปสู่ Cloud Accounting นั้นจะสร้าง Trust ให้กับทั้งธุรกิจและห่วงโซ่อุปทาน เมื่อผู้ประกอบการสามารถเห็นข้อมูลบัญชีแบบ Real-time จะช่วยให้การบริหาร Order Management และ Inventory มีความแม่นยำมากขึ้น ข้อมูลเหล่านี้สามารถต่อยอดเป็นงบการเงินที่เชื่อถือได้ทำให้โครงสร้างข้อมูลของบริษัทมีระบบและตรวจสอบได้ ผลลัพธ์ที่ตามมาคือ ธุรกิจสามารถเชื่อมต่อกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องใน Value Chain เดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นผู้ขนส่ง   คู่ค้า หรือสถาบันการเงิน ได้อย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

 

ขั้นตอนการทำ Digital Transformation สำหรับ SME:

  1. Standardize ข้อมูลปรับการบันทึกข้อมูลให้เป็นระบบสากล ลดการจัดเก็บข้อมูลแบบกระจัดกระจายเพื่อให้ข้อมูลพร้อมใช้งานและต่อยอดได้ในอนาคต
  2. Adopt Turn-key Systemsเลือกใช้ระบบบัญชีออนไลน์ที่ใช้งานง่ายและเชื่อมต่อกับระบบอื่นได้ทันที
  3. Connect E-Invoice & E-Receiptเชื่อมต่อระบบกับกรมสรรพากรเพื่อเพิ่มความโปร่งใส นอกจากนี้จะช่วยให้เข้าถึงสิทธิประโยชน์ทางภาษีตามนโยบายรัฐได้ง่ายขึ้น ยังเป็นการสร้างความน่าเชื่อถือในระดับสูง โดยเฉพาะเมื่อต้องขอสินเชื่อเงินทุนหมุนเวียนจากสถาบันการเงิน

 

ยุทธศาสตร์การรุกตลาดต่างประเทศและการบริหารความเสี่ยงเชิงรุก

 

เมื่อ SME มีเป้าหมายขยายธุรกิจไปต่างประเทศ สิ่งสำคัญอันดับแรกคือการทำการบ้านอย่างรอบด้าน ไม่ว่าจะเป็นคำถามพื้นฐานแต่สำคัญอย่าง ใครคือลูกค้าเป้าหมาย จะขยายไปประเทศใด ใช้ช่องทางการขายแบบไหน และธุรกิจจะสร้างกำไรได้มากน้อยเพียงใด เรื่อง “การขาย” อาจเป็นสิ่งที่ SME ถนัดอยู่แล้ว แต่ความท้าทายที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อก้าวสู่ระดับ Global คือเรื่องของ ระยะเวลาและกระแสเงินสด

 

ในตลาดต่างประเทศ Credit Term มักขยายจากเดิมที่อาจเก็บเงินภายใน 7 วัน เป็น 30–120 วันทันที ส่งผลให้เกิด Counterparty Risk หรือความเสี่ยงจากคู่สัญญา เช่น ความเสี่ยงในการชำระเงินล่าช้าหรือไม่ชำระเงินตามกำหนด เป็นต้น คำถามสำคัญที่ SME ต้องคิดต่อคือ ควรให้ Credit Term เท่าไร และจะบริหารความเสี่ยงดังกล่าวอย่างไรไม่ให้กระทบต่อสภาพคล่องของธุรกิจ

 

จุดนี้เองที่สถาบันการเงิน ทั้งธนาคารและ Non-Bank เข้ามามีบทบาทสำคัญ ผ่านเครื่องมือบริหารเงินทุนหมุนเวียนและการค้า (Trade Finance) เช่น การใช้ Letter of Credit (L/C) เพื่อช่วยประกันการรับชำระเงิน ลดความเสี่ยงจากคู่ค้า และเพิ่มความมั่นใจในการทำธุรกรรมข้ามประเทศ

 

ดังนั้น การจัดเก็บข้อมูลทางธุรกิจในรูปแบบดิจิทัลอย่างเป็นระบบ ไม่เพียงช่วยให้ SME มองเห็นสถานะทางการเงินของตนเองได้ชัดเจนขึ้น แต่ยังช่วยให้การสื่อสารกับสถาบันการเงินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เปิดโอกาสให้เข้าถึงเครื่องมือทางการเงินที่เหมาะสม และสนับสนุนการขยายธุรกิจสู่ตลาดต่างประเทศได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน

 

Supply Chain Finance ทางลัดลดต้นทุนที่ SME มักมองข้าม

 

ในโลกธุรกิจยุคใหม่ SME ไม่สามารถทำงานแบบ “วิ่งผลัด” ตัวใครตัวมัน (1:1) ได้อีกต่อไป แต่ต้องเปลี่ยนมาคิดและเล่นเกมแบบ “ทีมฟุตบอล” ที่ทุกฝ่ายในห่วงโซ่อุปทานเชื่อมโยงและพึ่งพากัน ผ่านกลไก Supply Chain Finance เพื่อสร้างความมั่นคงให้กับทั้งระบบ

 

Supply Chain Finance คือบริการทางการเงินที่สถาบันการเงินจัดทำขึ้นเพื่อสนับสนุนสภาพคล่องให้กับคู่ค้าในห่วงโซ่อุปทาน โดยเปลี่ยนจากการทำธุรกิจแบบต่างคนต่างบริหารเงินของตนเอง ไปสู่การมองภาพรวมเป็น “เครือข่าย” ที่แข็งแรงไปด้วยกัน ตั้งแต่ผู้ประกอบการรายใหญ่ ไปจนถึง SME รายย่อย

 

อย่างไรก็ตาม SME จำนวนไม่น้อยยังมีความเข้าใจผิด และลังเลที่จะขอเข้าร่วมโปรแกรมเหล่านี้กับคู่ค้ารายใหญ่ เนื่องจากกังวลว่าจะถูกมองว่าสถานะทางการเงินไม่แข็งแรง แต่ในความเป็นจริงกลับตรงกันข้าม การขอเข้าร่วม Supply Chain Finance สะท้อนถึงความเข้าใจเชิงลึกในการบริหารต้นทุนและกระแสเงินสด ซึ่งเป็นสัญญาณของผู้ประกอบการมืออาชีพมากกว่าความอ่อนแอ

 

ยิ่งไปกว่านั้น ผู้ประกอบการรายใหญ่จำนวนมากมีโปรแกรม Supply Chain Finance เตรียมไว้แล้ว เพื่อเสริมความแข็งแกร่งให้กับซัพพลายเชนของตนเอง SME สามารถสอบถามหรือพูดคุยกับคู่ค้ารายใหญ่ได้โดยตรง ขณะเดียวกัน ธนาคารหลายแห่ง เช่น UOB ก็มีทีม SME Banking ที่มุ่งค้นหาและสนับสนุน SME ให้เข้าถึงโปรแกรมเหล่านี้โดยเฉพาะ

 

ประโยชน์ที่ SME จะได้รับ

  • ต้นทุนทางการเงินลดลง จากเดิมที่อาจกู้เงินนอกโปรแกรมด้วยอัตราดอกเบี้ย 8–15% หากใช้เครดิตของบริษัท Anchor เข้ามาช่วยค้ำความน่าเชื่อถือ อัตราดอกเบี้ยอาจลดลงเหลือเพียง 6–8%
  • สภาพคล่องดีขึ้น สามารถใช้เครื่องมืออย่าง Early Payment Discount หรือ Dynamic Discounting เพื่อรับเงินเร็วกว่ากำหนด โดยแลกกับส่วนลดบางส่วนที่คุ้มค่าเมื่อเทียบกับต้นทุนเงินทุน

 

กลยุทธ์การจัดการความเสี่ยงสำหรับ SME ที่ขยายสู่ตลาดต่างประเทศ

 

การเติบโตในตลาดต่างประเทศมาพร้อมโอกาส แต่ก็แลกมากับความเสี่ยงที่ซับซ้อนขึ้น SME จึงจำเป็นต้องมีกรอบคิดในการบริหารความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ โดยสามารถเริ่มจาก 3 ความเสี่ยงหลักดังต่อไปนี้

  1. Counterparty Risk — อย่าเพิ่งทุ่มสุดตัวตั้งแต่วันแรก
    เมื่อเริ่มทำธุรกิจกับคู่ค้ารายใหม่ ไม่ควรขยายปริมาณการค้าหรือให้ Credit Term ในระดับสูงทันที ควรเริ่มจากการทดสอบตลาดในสเกลเล็ก เพื่อประเมินความน่าเชื่อถือและพฤติกรรมการชำระเงินของคู่ค้า พร้อมกันนั้นควรใช้เครื่องมือทางการเงิน เช่น Letter of Credit (L/C) เพื่อช่วยประกันการรับชำระเงิน ลดความเสี่ยงจากการผิดนัด และสร้างความมั่นใจให้กับทั้งสองฝ่าย
  2. FX Risk (ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน) — อย่าปล่อยให้กำไรลอยตามค่าเงิน
    ในภาวะที่เงินบาทมีแนวโน้มแข็งค่า ผู้ส่งออกจำนวนมากกำลังเผชิญแรงกดดันด้านต้นทุนและกำไร หากธุรกิจมี Margin ไม่สูงพอ การปล่อยให้อัตราแลกเปลี่ยน “ลอยตัว” (Float) ตามตลาดอาจสร้างความผันผวนที่ควบคุมไม่ได้ แนวทางที่แนะนำคือการทำ Hedging หรือการล็อกอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้าในสัดส่วนประมาณ 30–80% ของมูลค่าธุรกรรม เพื่อรักษาเสถียรภาพของกำไร และช่วยให้วางแผนธุรกิจได้แม่นยำยิ่งขึ้น
  3. Local Currency Strategy — ใช้สกุลเงินท้องถิ่นให้เป็นเกม
    อีกหนึ่งกลยุทธ์ที่ SME มักมองข้าม คือการพิจารณาใช้ สกุลเงินท้องถิ่น ในการค้าขาย เช่น การใช้เงินหยวนในการทำธุรกิจกับจีนแทนดอลลาร์สหรัฐ วิธีนี้ช่วยลดผลกระทบจากความผันผวนของ USD และยังช่วยลดต้นทุนแฝงจากส่วนต่างอัตราแลกเปลี่ยน (FX Spread) ซึ่งเมื่อสะสมในระยะยาวสามารถส่งผลต่อกำไรได้อย่างมีนัยสำคัญ

 

Solution จาก UOB เพื่อการบริหารการเงินของผู้ประกอบการอย่างครบวงจร

 

การบริหารการเงินที่มีประสิทธิภาพคือหัวใจของการเติบโตทางธุรกิจ โดยเฉพาะสำหรับผู้ประกอบการที่มีธุรกรรมจำนวนมากหรือกำลังขยายไปต่างประเทศ UOB ได้ออกแบบโซลูชันทางการเงินที่ครอบคลุมตั้งแต่การจัดการเงินสดประจำวัน ไปจนถึงเครื่องมือด้านการค้าระหว่างประเทศและการบริหารความเสี่ยง

 

  1. Operating Account ทุกบริษัทจำเป็นต้องมีบัญชีธุรกิจ (Operating Account) ซึ่ง UOB ไม่ได้เป็นเพียงบัญชีรับ–จ่ายเงินเท่านั้น แต่ยังมาพร้อมเครื่องมือช่วยบริหารกระแสเงินสดอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น ระบบ Alert ที่แจ้งเตือนแบบเรียลไทม์ว่ามีเงินโอนเข้ามาจากใคร เมื่อใด ช่วยให้ผู้ประกอบการติดตามรายรับได้อย่างแม่นยำ

ในฝั่งรายจ่าย UOB มีเครื่องมือรองรับทั้ง Internet Banking, Mobile Banking และการเชื่อมต่อผ่าน API เพื่อให้ธุรกิจสามารถจัดการการจ่ายเงินจำนวนมาก เชื่อมต่อกับระบบบัญชีหรือ ERP และลดงานเอกสารลงได้อย่างมีนัยสำคัญ

  1. Trade Finance สำหรับผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจนำเข้า–ส่งออก UOB มีเครื่องมือ Trade Finance ครบวงจร ครอบคลุมทั้ง Import Finance และ Export Finance เพื่อช่วยเสริมสภาพคล่อง ลดความเสี่ยงจากคู่ค้า และสนับสนุนการเติบโตในตลาดต่างประเทศอย่างเป็นระบบ
  2. FX & Risk Management นอกจากเครื่องมือด้านการค้าแล้ว UOB ยังมีโซลูชันสำหรับการบริหารความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน ช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนต้นทุนและกำไรได้แม่นยำมากขึ้น ลดผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงิน และเพิ่มความมั่นใจในการทำธุรกรรมข้ามประเทศ

 

เช็กลิสต์กลยุทธ์: SME โตไกลสู่ระดับโลกอย่างยั่งยืน

 

การเป็น SME ที่แข็งแกร่งในตลาดโลก ไม่ได้อาศัยเพียง “ความเก่งหน้าบ้าน” หรือความสามารถในการขายเท่านั้น แต่ต้องผสานเข้ากับ “ความแกร่งหลังบ้าน” ผ่าน Digital & Standardized Back-office การเปลี่ยนจากระบบกระดาษสู่ระบบดิจิทัลอย่างเป็นมาตรฐาน ไม่เพียงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน แต่ยังเป็นรากฐานสำคัญของการบริหารเงินและความเสี่ยง หาก SME ต้องการต่อยอดการเติบโตอย่างยั่งยืนในระดับสากล จำเป็นต้องมีกลยุทธ์ที่ชัดเจนและรอบด้าน ดังต่อไปนี้

 

  1. Market Diversification — อย่าฝากอนาคตไว้กับตลาดเดียว
    กระจายตลาดส่งออกไปยังหลายประเทศหรือหลายภูมิภาค เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนทางเศรษฐกิจและประเด็นภูมิรัฐศาสตร์ที่คาดเดาได้ยาก การมีหลายตลาดคือการสร้างกันชนให้ธุรกิจในระยะยาว
  2. Multi-Currency Strategy — บริหารค่าเงินเชิงรุก
    การใช้หลายสกุลเงินในการค้าขายช่วยลดแรงกระแทกจากความผันผวนของค่าเงินบาท และเพิ่มความยืดหยุ่นในการกำหนดราคา วางแผนต้นทุน และบริหารกำไรได้แม่นยำยิ่งขึ้น
  3. Cluster Power — โตไปด้วยกัน แข็งแรงกว่าลุยเดี่ยว
    การรวมกลุ่มเป็นสมาคมหรือคลัสเตอร์ธุรกิจช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองกับคู่ค้า ลดต้นทุน และแบ่งปันทรัพยากรสำคัญ เช่น ข้อมูลตลาด งานวิจัย หรือแม้แต่การลดต้นทุนโลจิสติกส์ผ่านแนวคิดอย่าง Shared Logistics หรือ “การแชร์ตู้คอนเทนเนอร์” ซึ่งเป็นต้นทุนที่ SME รายเดียวมักแบกรับไม่ไหว
  4. Expert Export Team — ลดความเสี่ยงจากความไม่รู้
    การมีทีมที่เชี่ยวชาญด้านการส่งออก เข้าใจ Incoterms, เอกสารทางเทคนิค และข้อกำหนดระหว่างประเทศ เป็นการลงทุนที่คุ้มค่า เพราะช่วยป้องกันความผิดพลาดเล็กๆ ที่อาจลุกลามกลายเป็นต้นทุนมหาศาลในภายหลัง

 

บทสรุป

 

การเติบโตสู่ระดับสากลไม่ได้วัดกันว่าใคร “ขายเก่ง” กว่ากันเพียงอย่างเดียว แต่ตัดสินกันที่ใครสามารถบริหารจัดการ กระแสเงินและความเสี่ยงได้มีประสิทธิภาพมากกว่า การเริ่มปรับปรุงระบบหลังบ้านและโครงสร้างข้อมูลตั้งแต่วันนี้ แม้จะเป็นเพียงก้าวเล็กๆ แต่จะกลายเป็นรากฐานสำคัญที่ส่งให้ธุรกิจเติบโตได้อย่างไร้ขีดจำกัดในอนาคต เมื่อคุณพร้อมที่จะปรับตัว ธนาคารก็พร้อมเป็นพาร์ทเนอร์ ที่เดินเคียงข้างและสนับสนุนการเติบโตของคุณตลอดเส้นทางสู่เวทีโลก

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Creative ศนิชา ละครพล

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post การเงินซัพพลายเชน บริหารสภาพคล่อง ลดเสี่ยง ขยายธุรกิจข้ามพรมแดน I THE SME HANDBOOK SS10 EP.59 appeared first on THE STANDARD.

]]>
Risk Radar-Managing Geopolitical and Environmental Uncertainty บริหารความเสี่ยงซัพพลายเชน รับมือเกมภูมิรัฐศาสตร์และวิกฤตโลก I THE SME HANDBOOK SS10 EP.58 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss10-ep-58/ Sat, 28 Mar 2026 07:20:03 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1192285 the-sme-handbook-ss10-ep-58

ในวันที่โลกก้าวข้ามยุคโลกาภิวัฒน์ ที่เคยเน้นเพียงการเพิ […]

The post Risk Radar-Managing Geopolitical and Environmental Uncertainty บริหารความเสี่ยงซัพพลายเชน รับมือเกมภูมิรัฐศาสตร์และวิกฤตโลก I THE SME HANDBOOK SS10 EP.58 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ss10-ep-58

ในวันที่โลกก้าวข้ามยุคโลกาภิวัฒน์ ที่เคยเน้นเพียงการเพิ่มประสิทธิภาพ และต้นทุนต่ำ เข้าสู่ยุค Deglobalization และระเบียบโลกใหม่ (New World Order) ความท้าทายที่ SME ไทยเผชิญไม่ใช่เพียงเรื่องของกำไรขาดทุน แต่คือการบริหารความเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทาน ท่ามกลางความขัดแย้ง ทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ไม่มีใครคาดเดาตอนจบได้

 

เมื่อโลกก้าวเข้าสู่ยุคความไม่แน่นอนขั้นสูงสุด

 

ปัจจุบันนี้ เรากำลังอยู่ในสภาวะที่เปรียบเสมือนการขับรถท่ามกลางฝนตกหนัก ทัศนวิสัยพร่าเลือนจนมองไม่เห็นทางข้างหน้า ทำให้ทุกภาคส่วนมีความระมัดระวังตัว ในเชิงกลยุทธ์สิ่งที่ควรทำไม่ใช่การเร่งเครื่องเพื่อให้ถึงที่หมายเร็วที่สุด แต่คือการ ชะลอตัวเพื่อสังเกตทิศทางและเตรียมพร้อมรับมือกับทุกสิ่งที่จะโผล่ออกมาจากม่านฝน

 

ความไม่แน่นอนครั้งนี้ ตัวแปรสำคัญที่สุดคือการกลับมาของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งนำมาซึ่งนโยบายที่เปลี่ยนไปตามอารมณ์และไม่ยึดติดกับ กติกาเดิม (Unpredictable Policy) ไม่ว่าจะเป็นท่าทีต่อเรื่อง “กรีนแลนด์” หรือข่าวสาร ที่รุนแรงอย่าง “การจับกุมประธานาธิบดีและภรรยา” ในบางประเทศ สหรัฐฯ ถือเป็นพี่ใหญ่ มีอำนาจทั้งด้านเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และการทหาร สิ่งสำคัญ คือทุกวันนี้เมื่อสหรัฐฯ ขยับหลายประเทศต้องตอบโต้ กติกาโลกที่เคยคุ้นเคย จึงไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป ความไม่แน่นอนนี้ทำให้ บางทวีปอย่างยุโรปเริ่มเตรียม พร้อมรับมือกับสภาวะสงคราม นี่คือโจทย์ใหญ่ที่ SME ไทยต้องตระหนักว่าเรา กำลังทำธุรกิจในโลกที่ “ความแน่นอนคือสิ่งเดียวที่ไม่มีอยู่จริง”

 

แรงกระแทกจากวิกฤตและโอกาส ‘ส้มหล่น’ ของ SME ไทย 

 

แรงกระแทกครั้งนี้ SME ต้องตีโจทย์ให้แตก ทั้งในแง่ของวิกฤตและโอกาสแรงกระแทกด้านลบคือ เมื่อสหรัฐฯ ขู่เก็บภาษีใหม่ ยุโรปก็พร้อมจะตอบโต้ด้วย เทรดบาซูก้า เพื่อลดทอนการค้าการลงทุน ผลที่ตามมาคือสินค้าที่มหาอำนาจ ไม่ค้าขายกันเอง จะเกิดภาวะล้นตลาดและทะลักเข้ามายังภูมิภาคของเรา SME ต้องเตรียมรับมือกับสินค้าตัดราคาที่จะเข้ามาแย่งส่วนแบ่งในตลาดท้องถิ่น 

เมื่อเกิดการชะลอการซื้อขายระหว่างขั้วอำนาจ ลูกค้าทั่วโลกจะมองหา “ทางเลือกที่สาม” กลายเป็น “โอกาสส้มหล่น” สำหรับประเทศอื่นๆ อีกทั้งข้อมูล เชิงวิชาการก็ระบุชัดว่า บริษัทข้ามชาติมักไม่ย้ายฐานไปที่ไหนแบบสุ่มสี่สุ่มห้า แต่จะเลือกมายังประเทศที่มีความคุ้นเคยและมี Supply Chain เดิมฝังตัวอยู่แล้ว ซึ่งประเทศไทยคือจุดยุทธศาสตร์นั้น กลายเป็นโอกาสที่คำสั่งซื้อจะโยกย้ายจากจีน หรือยุโรปมาสู่ไทยมีสูงมาก แต่ต้องระวังว่าส้มที่หล่นนี้อาจมาเพียงชั่วคราว คล้ายกับช่วงวิกฤตโควิด-19 เพราะฉะนั้นเราจึงไม่ควรมองอนาคตอย่างสิ้นหวัง อาจมีทั้งด้านดีและด้านที่ท้าทาย สิ่งสำคัญคือผู้ประกอบการต้องหาโอกาสใหม่ๆ และถ้าเราเห็นโอกาสแล้วก็ให้รีบคว้าเอาไว้ทันที

 

การสร้างภูมิคุ้มกัน ความยืดหยุ่นคือหัวใจ 

 

การสร้างภูมิคุ้มกันในยุค New World Order ไม่ใช่การสะสมสินทรัพย์ให้ใหญ่โต    แต่คือการปรับตัวให้เบาและเร็วที่สุด ซึ่งเราสามารถทำได้ดังนี้

  1. การปรับโครงสร้างต้นทุน หลีกเลี่ยงการลงทุนหนัก 

 ในยุคที่สถานการณ์โลกยังเอาแน่เอานอนไม่ได้ SME ควรหลีกเลี่ยงการลงทุน หนักในเครื่องจักรหรือการจ้างงานประจำจำนวนมาก แต่ควรเพิ่มความยืดหยุ่น ในการผลิต หันไปใช้ระบบ Outsourcing หรือจ้าง “มือปืนรับจ้าง” เพื่อเปลี่ยนต้นทุนคงที่ให้กลายเป็นต้นทุนผันแปรเพิ่มความคล่องตัว

  1. การเพิ่มทางเลือก 

การพึ่งพาซัพพลายเออร์รายเดียวคือความเสี่ยงสูงสุด หาก “ส้มหล่น” ลงมาแต่พันธมิตรรายเดียวของเราไม่พร้อม โอกาสนั้นจะหลุดมือไปทันที ผู้ประกอบการต้องมองหาแหล่งวัตถุดิบและบริการสำรองไว้เสมอ

 3.ขยายผลิตภัณฑ์

ผู้ประกอบการอาจไม่จำเป็นต้องอยู่เพียงอุตสาหกรรมตัวเอง แต่ขยายไปยัง อุตสาหกรรมอื่นหรือธุรกิจอื่นบ้าง หลักสำคัญคือการนำเครื่องจักรหรือทักษะ ที่มีอยู่แล้ว มาดัดแปลงและผลิตสินค้าประเภทอื่นที่ตลาดต้องการ โดยไม่จำเป็น ต้องสร้างโรงงานใหม่ แต่เป็นการใช้ Asset เดิมให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อรองรับโอกาสใหม่ๆ ที่อาจผ่านเข้ามา

 

การบริหารสายป่านและพอร์ตธุรกิจในสภาวะสงครามการค้า

 

“สายป่านทางการเงิน” คือเส้นเลือดใหญ่ที่ SME ต้องรักษาให้มั่นคง แน่นอนว่าความมั่นคงนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับผู้ประกอบการเพียงคนเดียว แต่เกี่ยวข้องกับ นโยบายของภาครัฐและสถานการณ์โลกในปัจจุบัน เราไม่อาจควบคุมบาง สถานการณ์ได้ ตลอดจนไม่สามารถรอคอยความช่วยเหลือจากภาครัฐได้ SME ต้องสู้ พร้อมกับมองหาจุดแข็งในเชิงภูมิรัฐศาสตร์เพื่อสร้างความได้เปรียบ

 

รู้จักคู่แข่ง:ในขณะที่คู่แข่งอย่างเวียดนามต้องเผชิญความตึงเครียดในทะเลจีนใต้ หรือหมู่เกาะสแปรตลีย์ ประเทศไทยตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีเสถียรภาพมากกว่า ความสงบนี้คือสินค้าส่งออกอย่างหนึ่งที่เราต้องใช้เป็นจุดขายต่อ ลูกค้าต่างชาติ ที่กังวลเรื่องสงคราม

 

วิเคราะห์สินค้า: เพื่อรับมือกับพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป SME ควรตรวจสอบพอร์ตธุรกิจว่า สินค้าของเราเป็นกลุ่มฟุ่มเฟือยหรือจำเป็น ในภาวะเศรษฐกิจชะลอตัวและเสี่ยงสงคราม ลูกค้าจะรัดเข็มขัดมากขึ้น เราก็ควรปรับสินค้าในพอร์ตของเราให้ตรงกับความต้องการ อย่างเช่น บริษัทเคยขายสินค้าออแกร์นิก แต่ทุกวันนี้กลุ่มลูกค้ามีแนวโน้มใช้จ่ายน้อยลง ก็อาจผลิตสินค้าให้น้อยลง ไปเพิ่มในกลุ่มที่น่าจะเป็นความต้องการ ของตลาดมากขึ้น

 

ประเมินความต้องการความมั่นคง: สถานการณ์ปัจจุบันทำให้เราต้องตั้งคำถามว่า สินค้าของเราตอบโจทย์เรื่องความมั่นคงทางอาหารและยาแล้วหรือยัง นี่คือกลุ่ม Defensive Sector ที่ทนทานต่อทุกวิกฤตและคือโอกาสของ SME ไทย

 

การยกระดับประสิทธิภาพด้วย AI และกรณีศึกษาการเอาตัวรอดในยามวิกฤต

 

ในโลกที่ข้อมูลท่วมท้น การเข้าถึงข้อมูลไม่ใช่เรื่องยาก แต่การกรองข้อมูล และการนำมาใช้ประโยชน์คือจุดตัดของชัยชนะ สิ่งหนึ่งที่ทุกวันนี้มีประโยชน์มาก คือการใช้ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI มาใช้ ซึ่งวิธีการที่ AI จะมาช่วยให้งาน มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นนั้น เราต้องอย่ามอง AI เป็นเหมือนเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ซื้อ มาเสียบปลั๊กแล้วจบ แต่ให้มองว่าเป็นเพื่อนคู่คิด ที่ต้องฝึกฝนร่วมกัน AI จะช่วยให้ผู้ประกอบการสังเคราะห์ข้อมูลได้แม่นยำขึ้น แม้ทุกวันนี้อาจมีประเด็น เรื่องความกังวลของการถูก Disrupt หรือการถูกแย่งงานจาก AI แต่ในความ เป็นจริงหากเรารู้วิธีใช้ AI อย่างถูกวิธี จะมาเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ได้อย่างมหาศาล

 

ยิ่งในช่วงที่ออเดอร์ชะงักเนื่องจากลูกระเบิดทางการค้าตกใส่ธุรกิจ ให้ใช้เวลาว่าง นั้นมาเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ๆ กล้าที่จะลองผิดลองถูก ปรับใช้ AI ให้ถูกจริตกับ ตนเองเพราะการใช้ AI นั้นไม่มีสูตรตายตัว ต้องใช้เวลาในการเรียนรู้ ให้เวลากับความผิดพลาด และเราถึงจะค่อยๆ แข็งแรงขึ้น ซึ่งประเทศไทยทุกวันนี้ เลยจุดที่จะผลิตสินค้าประเภท Mass Product แล้ว การที่จะยกระดับผลิตภัณฑ์นั้น เราต้องเรียนรู้จากข้อผิดพลาด เมื่อเราล้มเร็วก็ลุกได้เร็วกว่า 

 

สถานการณ์ปัจจุบันอาจคล้ายกับช่วงโควิด-19 แต่ความรุนแรงแตกต่างกัน หากเรามองย้อนกลับไปตอนช่วง Lockdown ท่ามกลางวิกฤตเราก็มีความต้องการ ใหม่ๆ เพิ่มขึ้นมา ดังเช่นตัวอย่างของธุรกิจที่ประสบความสำเร็จในช่วงโควิด-19 อย่างการผลิต ชุด PPE พวกเขาไม่ได้เริ่มทำเมื่อเกิดวิกฤต แต่มีการทดลองขยายไลน์ผลิตภัณฑ์ (S-Curve) ควบคู่ไปกับธุรกิจเดิม (Cash Cow) มาก่อนหน้านั้นแล้ว เมื่อจังหวะมาถึงจึงคว้าโอกาสได้ทันที

 

อีกตัวอย่างคือ ในประเด็นอาหารแห่งอนาคตที่ทุกวันนี้ผู้คนให้ความสนใจเกี่ยวกับ Processed food มากขึ้น ทำให้อาหารแห่งอนาคตถูกตั้งคำถาม ผู้ประกอบการมีการรับมืออย่างไร คำตอบคือเขายังคงทำธุรกิจเดิมต่อไป พร้อมกับเริ่มทำธุรกิจใหม่ที่เหมาะกับเทรนด์ปัจจุบันมากขึ้น หากผลลัพธ์ดีก็ค่อยๆ เพิ่มการลงทุนในธุรกิจใหม่นี้ หากชะลอก็ลดลงและให้ ธุรกิจเดิมเลี้ยงบริษัทต่อไป นี่คือสิ่งที่ทำให้ผู้ประกอบการฝ่าวิกฤตได้ดี  

 

หรือในกรณีของประเทศสิงคโปร์ในช่วงโควิด-19 รัฐบาลนั้นช่วยผู้ประกอบการประคองธุรกิจ ห้ามปลดคน ตรงนี้น่าสนใจมาก เพราะลองคิดดูว่าหากธุรกิจล้มไปแล้วค่อยช่วยของที่ดีๆ ของธุรกิจนั้นก็หายไปหมด แต่ถ้ารัฐช่วยประคองตั้งแต่ต้นจะทำให้ผู้ประกอบหรือลูกจ้างเกิดความคิด พยายามหาทางรอดด้วยการทำอะไรใหม่ๆ ซึ่งอาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของ นวัตกรรมขึ้นมา

 

บทสรุป  Mindset ของผู้ชนะในเกมซัพพลายเชนโลก

 

การทำธุรกิจในยุค New World Order ไม่ใช่การวิ่งร้อยเมตร แต่คือการวิ่ง มาราธอน ที่ต้องรู้จักผ่อนแรงและเร่งสปีดให้ถูกจังหวะ ความสำเร็จจะตกเป็น ของคนที่เตรียมตัวมาดีที่สุด Mindset ที่ผู้ประกอบการควรมีคือ  

 

1.นำแนวคิด Lean Production หรือ Toyota Production System มาประยุกต์ใช้ คือการ “ขันน็อตทุกตัวให้แน่น” เพื่อกำจัดไขมันและเพิ่ม ประสิทธิภาพในทุกจุด แม้อาจเป็นเพียงการเปลี่ยนแปลง เล็กๆ แต่ ผลลัพธ์ที่ตามมาอาจจะใหญ่และเกิดประโยชน์ในยามวิกฤต

 

2.เปิดใจกล้าลองสิ่งใหม่ๆ นำเทคโนโลยี มาใช้ร่วมกับคนงานของเรา พัฒนาให้คนที่มีฝีมือกลางๆ กลายเป็นคนเก่งขึ้นมา ซึ่งเทคโนโลยีเป็นสิ่งที่ต้องใช้เวลาในการเรียนรู้ ถ้าไม่เริ่ม เราก็ไม่ได้เรียนสักที ต้องเริ่มทันทีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานในอนาคต 

 

3.ต้องไม่ลอกการบ้าน การเห็นคนอื่นทำแล้วสำเร็จไม่ได้หมายความว่า เราจะทำได้เหมือนกัน หากทุกคนทำสินค้าเดียวกันหมดจะนำไปสู่การล้นตลาด และการตัดราคา SME ต้องดัดแปลงและต่อยอดจากจุดแข็งเดิมของตนเองเท่านั้น

 

4.เลิก “เก่งเดี่ยว” ทุกวันนี้เรามีสมาคมทางธุรกิจมากมาย การรวมกลุ่มคนในแวดวง เดียวกันจะเป็นประโยชน์สองต่อให้ผู้ประกอบการทั้งแลกเปลี่ยนประสบการณ์   และสร้างอำนาจต่อรองเพื่อส่งเสียงไปยังภาครัฐ ให้ภาครัฐเข้าใจผู้ประกอบการ จะได้ช่วยให้ถูกทาง

 

สุดท้ายแล้ว Mindset คือสิ่งสำคัญอย่ามองว่าการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย จะไม่เห็นผล แต่ทุกส่วนของห่วงโซ่อุปทานนั้นมีความสำคัญ ความเป็นผู้ชนะไม่ได้ วัดกันที่ขนาดธุรกิจ แต่วัดกันที่ความ “เก่ง กล้า และเปิดใจ” พร้อมที่จะลุกขึ้นมา ขันน็อตทุกตัวให้แน่นเพื่อรอรับ “ส้มหล่น” ลูกถัดไปที่จะตกลงมาท่ามกลาง พายุวิกฤตโลก

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Creative ศนิชา ละครพล

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post Risk Radar-Managing Geopolitical and Environmental Uncertainty บริหารความเสี่ยงซัพพลายเชน รับมือเกมภูมิรัฐศาสตร์และวิกฤตโลก I THE SME HANDBOOK SS10 EP.58 appeared first on THE STANDARD.

]]>
Customs, Compliance & Chaos Navigating International Regulations คู่มือศุลกากรและ FTA สำหรับธุรกิจส่งออกปี 2026 I THE SME HANDBOOK SS10 EP.56 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep-56/ Sat, 28 Feb 2026 07:13:14 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1182724 the-sme-handbook-ep-56

SME ไทยในยุค FTA ใหม่: ปรับโครงสร้าง เพิ่มแต้มต่อ ทะยาน […]

The post Customs, Compliance & Chaos Navigating International Regulations คู่มือศุลกากรและ FTA สำหรับธุรกิจส่งออกปี 2026 I THE SME HANDBOOK SS10 EP.56 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ep-56

SME ไทยในยุค FTA ใหม่: ปรับโครงสร้าง เพิ่มแต้มต่อ ทะยานสู่ตลาด 8,000 ล้านคน

 

ในภูมิทัศน์เศรษฐกิจโลกปี 2026 ผู้ประกอบการ SME ไทยกำลังเผชิญกับ ความจริงที่ไม่อาจปฏิเสธได้ นั่นคือการยึดติดกับตลาดในประเทศที่มีประชากร 70 ล้านคน ท่ามกลางกำลังซื้อที่ถดถอย คือความเสี่ยงทางธุรกิจที่สูงขึ้นทุกวัน ถึงเวลาปรับเลนส์จากการมองเพียงตลาด Domestic สู่ Global Market เพื่อเข้าถึง ผู้บริโภคกว่า 7,500 ล้านคนในปัจจุบัน และกำลังจะเพิ่มเป็น 8,000-9,000 ล้านคน ในอีก 5-10 ปี ข้างหน้า SME ไทยจำเป็นต้องคิดใหญ่และทำใหญ่ เพราะหากธุรกิจ ยังไม่ออกไปหาโลก การเติบโตก็จะไม่เกิดขึ้น

 

หนึ่งในกลไกสำคัญที่สุดในการพา SME ไทยออกสู่เวทีโลก คือ ความตกลงเขต การค้าเสรี (Free Trade Agreement: FTA) ซึ่งในปัจจุบันไทยมีอยู่ราว 17 ฉบับ ครอบคลุม 24 ประเทศ และกำลังเร่งเจรจา FTA ฉบับใหม่กับคู่ค้าสำคัญ อาทิ ไทย–สหภาพยุโรป (EU), อาเซียน–แคนาดา, ไทย–เกาหลีใต้ รวมถึงการคลี่คลาย อุปสรรคทางภาษีกับสหรัฐอเมริกา

 

ความสำคัญของ FTA ไม่ได้เป็นเพียงการ “เปิดประตูการค้า” แต่คือ ตัวเร่งปฏิกิริยา ทางเศรษฐกิจ ที่สามารถผลักดัน GDP ของประเทศให้เพิ่มขึ้นทันทีราว 2% หรือคิดเป็นมูลค่ากว่า 4 แสนล้านบาท ภายในระยะเวลาเพียง 1–2 ปี หากการเจรจาเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

 

นี่คือโอกาสทองในการยกระดับ SME จากผู้เล่นท้องถิ่น สู่การเป็นส่วนหนึ่งของ ห่วงโซ่เศรษฐกิจโลก โดยใช้ FTA เป็น “อาวุธทางยุทธศาสตร์” ในการปฏิรูป โครงสร้างธุรกิจให้ก้าวข้ามขีดจำกัดเดิม

 

ที่สำคัญไม่แพ้กัน การเปิด FTA ยังหมายถึงการเปิดประตูสู่ การลงทุนโดยตรง จากต่างประเทศ (Foreign Direct Investment: FDI) ซึ่งในปัจจุบันไทยมีมูลค่า FDI ราว 1 ล้านล้านบาทต่อปี และมีศักยภาพเพิ่มขึ้นเป็น 2 ล้านล้านบาท หากโครงสร้าง FTA เอื้อต่อการลงทุนมากขึ้น SME ไทยจะสามารถก้าวขึ้นมา เป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานของบรรษัทข้ามชาติ ดึงดูดเงินทุน เทคโนโลยี และองค์ความรู้จากต่างประเทศ เข้ามาต่อยอดความสามารถในการแข่งขัน ซึ่งไม่เพียงช่วยเพิ่มการส่งออก แต่ยังยกระดับฐานเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว อย่างยั่งยืน

 

เจาะลึกหัวใจของ FTA: มากกว่าภาษี 0% คือการทลายทุนผูกขาดและยกระดับสู่มาตรฐานโลก

 

FTA สมัยใหม่ไม่ใช่เพียงแค่การลดภาษีศุลกากร แต่คือเครื่องมือเชิงโครงสร้าง ที่เน้น ความโปร่งใส (Transparency) และ ประสิทธิภาพของรัฐ (Efficiency) เป็นแกนหลัก ข้อตกลงเหล่านี้บีบให้ระบบราชการต้องปรับตัวเข้าสู่ ระบบดิจิทัล (Digitalization) เปิดเผยข้อมูลอย่างเป็นระบบว่าแต่ละประเทศมีศักยภาพ การส่งออกใน Sector ใด และมีการลงทุนในประเทศไทยในอุตสาหกรรมใดบ้าง กระบวนการนี้มีเป้าหมายสำคัญคือการลดอำนาจของทุนผูกขาด และสร้างสนาม แข่งขันที่ผู้ประกอบการรายย่อยสามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างเท่าเทียม

 

หนึ่งในความเข้าใจผิดที่ฉุดรั้งการเติบโตของ SME ไทย คือการมองว่า FTA เป็นเพียงเรื่องของ “ภาษี 0%” ในความเป็นจริง FTA สมัยใหม่ประกอบด้วย บทบัญญัติกว่า 20 หมวด มีความซับซ้อนสูง โดยหัวข้อ Market Access หรือการลดภาษี คิดเป็นเพียง 10–15% ของเนื้อหาทั้งหมดเท่านั้น
อีกกว่า 85% คือกติกาใหม่ของเศรษฐกิจโลก ไม่ว่าจะเป็น เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy), ความโปร่งใส, การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล, มาตรการต่อต้านคอร์รัปชัน (Anti-Corruption) และ ระบบส่งเสริม SME (SME Promotion) ซึ่งทั้งหมดกำลัง เข้ามาเขย่า ระบบนิเวศการค้าและการลงทุนอย่างมีนัยสำคัญ

 

SME จะเติบโตได้ไกล ไม่ใช่เพราะเก่งลำพังแต่เพราะมีระบบที่ดี รองรับ FTA ทำหน้าที่เสมือน External Push หรือแรงผลักจากภายนอก ที่บังคับให้ภาครัฐ ต้องปรับโครงสร้าง กติกา และวิธีทำงานให้ทันโลก ถึงเวลาแล้วที่ผู้ประกอบการ SME จะต้องรวมพลัง ส่งเสียง และผลักดันให้ FTA ที่มีคุณภาพเกิดขึ้นจริง เพื่อสร้างการแข่งขันที่เป็นธรรม ลดการผูกขาด และเปิดพื้นที่ให้ธุรกิจรายเล็ก สามารถเติบโตบนเวทีโลกได้อย่างแท้จริง

 

เหตุใด “การอยู่นอกระบบ” คือทางตัน

 

ปัจจุบันประเทศไทยมี SME มากกว่า 3 ล้านราย แต่ส่วนใหญ่ยังคง “ไร้ตัวตน” ในเชิงสถิติ และดำเนินธุรกิจอยู่นอกระบบ ผลที่ตามมาคือไม่สามารถเข้าถึง มาตรการสนับสนุนจากรัฐ ไม่สามารถเชื่อมต่อกับคู่ค้าหรือห่วงโซ่อุปทานระดับโลก และไม่อยู่ในสายตาของนักลงทุนต่างชาติ ในบริบทเศรษฐกิจโลกวันนี้ การอยู่นอกระบบจึงไม่ใช่ความยืดหยุ่น แต่คือทางตันของการเติบโต

 

ดังนั้น การจัดระเบียบโครงสร้างธุรกิจ จึงไม่ใช่ “ทางเลือก” แต่เป็น ตั๋วเข้าสู่สนามแข่งขันระดับโลก ผู้ประกอบการต้องเลิกมองตนเองเป็นเพียง SME แบบเหมารวม และเริ่มแยกบทบาทให้ชัดเจน เช่น กลุ่ม Street Food ที่ตอบโจทย์ตลาดภายในประเทศ กับกลุ่ม Export Ready ที่มีศักยภาพสู่ตลาดโลก หรือกลุ่มที่สามารถเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานให้บริษัทข้ามชาติ

 


แต่ละกลุ่มจำเป็นต้องมีผู้นำหรือกลไกกลางในการจัดระบบ ประเมินประสิทธิภาพ และกำหนดทิศทางเพื่อให้สามารถรับการสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชนได้อย่าง ตรงจุด ไม่ใช่แบบหว่านแห

 

SME คือผู้เล่นที่สำคัญที่สุดในระบบเศรษฐกิจ และการอยู่รอดในระยะยาว ต้องอาศัยความกล้าที่จะเปลี่ยนแปลงและยอมทำในสิ่งที่ถูกต้อง หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่จะยกระดับ SME คือการเข้าถึง ผู้ร่วมลงทุน (Venture Capital: VC) แต่ก่อนจะไปถึงจุดนั้น ผู้ประกอบการต้องรู้จักตนเองให้ชัดว่าอยู่ใน Sector ใด มีจุดแข็งอะไร และจะสร้างคุณค่าเพื่อดึงดูดนักลงทุนได้อย่างไร

 

ตัวอย่างเช่น หาก SME ไทยมีแนวคิดด้านผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ประเทศไทย มีความได้เปรียบด้านวัตถุดิบจากสมุนไพรและความหลากหลายทางชีวภาพ หากนำมาพัฒนาร่วมกับเทคโนโลยี Bio-Science จากยุโรป ย่อมมีศักยภาพ ดึงดูดกองทุนทั้งในและต่างประเทศเข้ามาร่วมลงทุน แนวทางนี้ไม่เพียง ช่วยแก้ปัญหาการขาดเงินทุน หรือข้อจำกัดด้านสินเชื่อจากธนาคาร แต่ยังยกระดับ SME จากผู้ผลิตรายย่อย สู่ธุรกิจนวัตกรรมที่แข่งขันได้ในระดับสากล

 

สิ่งที่ SME ไทยขาดแคลนมากที่สุดไม่ใช่ความสามารถ แต่คือ ข้อมูล โครงสร้าง และการเข้าถึงแหล่งเงินทุน FTA จะเข้ามาเปิดประตูโอกาสเหล่านี้ เพราะในระบบเศรษฐกิจโลก “มีเงินทุนจำนวนมหาศาล” ที่พร้อมลงทุน หากธุรกิจมีโครงการที่ชัดเจน โปร่งใส และปรับตัวให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล


เมื่อ SME ปรับตัวทันโลก โลกก็พร้อมจะลงทุนใน SME ไทยเช่นกัน

 

กลไกสนับสนุนและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

 

ในอนาคต บทบาทของกรมศุลกากรทั่วโลกจะค่อยๆ เปลี่ยนผ่านจาก การควบคุมเชิงเอกสาร สู่ระบบ Digitalized Customs Process ที่เชื่อมโยงกัน แบบไร้รอยต่อในระดับสากล กระบวนการศุลกากรจะดำเนินการผ่านระบบออนไลน์ เกือบทั้งหมด ซึ่งหมายความว่า SME จำเป็นต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับ มาตรฐานดิจิทัลและกติกาการค้าระหว่างประเทศ ในบริบทนี้ ภาครัฐมีบทบาท สำคัญในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่โปร่งใส มีประสิทธิภาพ และเป็นมาตรฐาน เดียวกับนานาประเทศ เช่น การจัดทำแพลตฟอร์มดิจิทัลกลางที่เชื่อมโยง การติดต่อกับทุกกระทรวง หน่วยงาน และกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการค้า และการลงทุน

 

ระบบดังกล่าวจะช่วยลดต้นทุนการทำธุรกรรม เปิดโอกาสให้ SME รายเล็กสามารถเติบโตเป็นธุรกิจขนาดกลาง เชื่อมต่อกับคู่ค้าต่างประเทศ และทำงานร่วมกับภาคเอกชนระดับโลกเพื่อนำ Know-how เทคโนโลยี และแนวปฏิบัติสากลมาพัฒนาธุรกิจในประเทศ โดยมีภาคเอกชนเป็นผู้นำการขับเคลื่อนเศรษฐกิจมูลค่าหลายหมื่นล้านบาท

 

รัฐบาลจึงจำเป็นต้องปรับบทบาทจาก “ผู้ควบคุม” เป็น “ผู้สนับสนุน” (Facilitator) ผ่านการปฏิรูปเชิงโครงสร้างอย่างเป็นรูปธรรม ดังนี้

  1. จัดตั้งหน่วยงานส่งเสริม SME โดยเฉพาะ (SME Promotion Department)
    พัฒนาองค์กรในรูปแบบเดียวกับ BOI ที่มีภารกิจชัดเจนในการสนับสนุน SME ตั้งแต่การยกระดับมาตรฐาน การเข้าถึงตลาดโลก ไปจนถึงการเชื่อมโยงกับนักลงทุนและห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศ
  2. จัดตั้งกองทุน SME
    เพื่อสนับสนุนการปรับตัวของ SME สู่มาตรฐานสากล โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือ ต้องบริหารจัดการโดยภาคเอกชน เนื่องจากผู้ประกอบการมีความเข้าใจตลาด ความเร็วในการตัดสินใจ และความยืดหยุ่นสูงกว่าระบบราชการ ลดความเสี่ยงของการจัดสรรทรัพยากรที่ไม่ตรงจุด
  3. ส่งเสริมโมเดล Venture Capital และ Startup Ecosystem
    ผลักดันให้ SME ปรับรูปแบบธุรกิจให้สามารถดึงดูดเงินทุนจากทั่วโลก หากมีแนวคิดที่ดี โครงสร้างธุรกิจโปร่งใส และมาตรฐานสากล แหล่งเงินทุนจะไหลเข้ามาโดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาสินเชื่อธนาคารเพียงช่องทาง เดียว ซึ่งจะช่วยเร่งการเติบโตและสร้างนวัตกรรมได้อย่างก้าวกระโดด

 

อุตสาหกรรมเป้าหมายและ “ความได้เปรียบทางวัตถุดิบ” ของไทย

 

SME ไทยต้องโฟกัสในกลุ่ม อุตสาหกรรมเบา (Light Industry) ที่เรามีความเชี่ยวชาญ โดยเฉพาะการดึงจุดแข็งจาก “วัตถุดิบและสมุนไพรไทย” มาเป็นเกราะป้องกันทางธุรกิจ (Mote):

  • Bio-Cosmetics & Wellness: นี่คือโอกาสทองของไทยในเทรนด์ Zero Chemical ของโลก เรามี “Thai Ingredients & Herbs” เป็นวัตถุดิบชั้นเลิศ หากใช้เทคโนโลยีและมาตรฐาน FTA เข้ามาจับ เราจะสามารถส่งออกนวัตกรรมความงามที่ไม่ใช่แค่สินค้า แต่คือ “มูลค่าจากธรรมชาติ”
  • Future Food & Agriculture: เปลี่ยนจากการขายสินค้าเกษตรกรรมแบบดั้งเดิม สู่การขาย “นวัตกรรมอาหาร” และโภชนาการที่เน้นคุณค่าสูง
  • Eco-Fashion: เสื้อผ้าและไลฟ์สไตล์ที่ตอบโจทย์ความยั่งยืน ซึ่งเป็นข้อกำหนดสำคัญในตลาด EU และสหรัฐฯ

 

พลังของ Cluster และการกำหนดชะตาชีวิตของ SME ไทย

 

ถึงเวลาแล้วที่ SME ไทยต้องก้าวข้ามการทำธุรกิจแบบ “ต่างคนต่างทำ” เพราะความอยู่รอดในเวทีโลกวันนี้ ไม่ได้วัดกันที่ความเก่งของรายใดรายหนึ่ง แต่ขึ้นอยู่กับพลังของการรวมกลุ่ม (Cluster)


การสร้าง Cluster ที่มีประสิทธิภาพต้องมีผู้นำกลุ่มที่ชัดเจน มีตัวแทนจากภาคธุรกิจที่มีจุดแข็งและความเชี่ยวชาญแตกต่างกัน มาทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างอำนาจต่อรอง แบ่งปันนวัตกรรม และร่วมกันแบกรับต้นทุนในการเข้าถึงข้อมูลและตลาดการค้าโลก

 

ในยุคแห่งการเปลี่ยนผ่าน SME ไทยไม่อาจรอคอยความช่วยเหลือในรูปแบบเดิมจากภาครัฐได้อีกต่อไป แต่ต้องใช้แรงผลักจากภายนอก (External Push) โดยเฉพาะจาก FTA เป็นตัวเร่งในการปฏิรูปตนเอง หัวใจของการเปลี่ยนผ่านนี้คือกระบวนการที่ชัดเจนและหลีกเลี่ยงไม่ได้ 

 

รู้ตัวตน เข้าสู่ระบบ รวมกลุ่ม และมุ่งสู่ตลาดโลก

 

ด้วยศักยภาพของนักธุรกิจรุ่นใหม่ที่กล้าใช้เทคโนโลยี ยึดหลักความโปร่งใส และเข้าใจกติกาสากล ประเทศไทยมีศักยภาพในการยกระดับ SME จากผู้เล่นในตลาด 70 ล้านคน ให้กลายเป็นฟันเฟืองสำคัญของเศรษฐกิจโลกที่มีผู้บริโภคกว่า 8,000 ล้านคน นี่ไม่ใช่เพียงเรื่องของการเติบโตทางธุรกิจ แต่คือการที่ SME ไทยลุกขึ้นมากำหนดชะตาชีวิตของตนเองบนเวทีโลกอย่างแท้จริง

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Creative ศนิชา ละครพล

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post Customs, Compliance & Chaos Navigating International Regulations คู่มือศุลกากรและ FTA สำหรับธุรกิจส่งออกปี 2026 I THE SME HANDBOOK SS10 EP.56 appeared first on THE STANDARD.

]]>
เสริมความแข็งแกร่งซัพพลายเชนด้วยโซลูชันการเงินเพื่อธุรกิจเติบโตมั่นคง | THE SME HANDBOOK EP.54 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep54/ Fri, 05 Sep 2025 04:00:18 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1115682 the-sme-handbook-ep54

ธุรกิจที่เติบโตอย่างยั่งยืน ไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยยอดขายเ […]

The post เสริมความแข็งแกร่งซัพพลายเชนด้วยโซลูชันการเงินเพื่อธุรกิจเติบโตมั่นคง | THE SME HANDBOOK EP.54 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ep54

ธุรกิจที่เติบโตอย่างยั่งยืน ไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยยอดขายเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมี “ระบบการเงิน” ที่แข็งแรง รองรับการขยายตัวในระยะยาว และพร้อมรับมือกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในห่วงโซ่อุปทาน หนึ่งในเครื่องมือทางการเงินที่หลายคนอาจยังไม่รู้จักดีคือ Trade Finance ซึ่งไม่ได้จำกัดแค่ธุรกิจนำเข้าส่งออกเท่านั้น แต่ยังออกแบบมาเพื่อรองรับทุกประเภทธุรกิจ ช่วยให้การบริหารซัพพลายเชนมีประสิทธิภาพมากขึ้น ลดความเสี่ยง เพิ่มสภาพคล่อง และสร้างความพร้อมในการขยายกิจการในระยะยาว

 

THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดที่ 6 ของซีซัน 9 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี พาไปเจาะลึกกับ สยุมรัตน์ มาระเนตร Executive Director, Head of Business Banking ธนาคารยูโอบี ประเทศไทย ถึงกลยุทธ์การบริหารสภาพคล่อง และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่เหมาะกับวัตถุประสงค์ที่ SME ต้องรู้ พร้อมเปิดมุมมองใหม่ว่า “โซลูชันทางการเงินที่เข้าใจซัพพลายเชน” คือกุญแจสำคัญในการเสริมความแข็งแกร่งให้ธุรกิจเติบโตอย่างมั่นคง

 



เส้นทางการทำงานที่อยู่เคียงข้าง SME มาตลอด


ต้องย้อนกลับไปเกือบ 30 ปี เริ่มต้นจากเป็น RM ตัวเล็กๆ ดูลูกค้าระดับ Big Corporate ที่มีระบบชัดเจน งบการเงินครบทุกมิติ การวิเคราะห์สินเชื่อก็มีสูตรและระบบซัพพอร์ตค่อนข้างพร้อม แต่วันหนึ่งก็เกิดคำถามขึ้นในใจว่า ถ้าเป็นธุรกิจเล็กๆ ล่ะ ไม่มีงบการเงิน ไม่มีตัวเลขให้วิเคราะห์แบบครบเครื่อง แล้วธนาคารจะประเมินอย่างไรว่าเขาดีหรือไม่ดี เราจะช่วยอะไรเขาได้บ้าง คำถามนั้นกลายเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางใหม่ที่พาให้เข้าไปอยู่ในวงการ SME อย่างจริงจัง และไม่เคยถอยออกมาอีกเลย

 

ตอนนั้นมีโอกาสได้ร่วมงานกับธนาคารต่างชาติที่ต้องการเปิดตลาด SME ในไทย เป็นช่วงที่ตื่นเต้นและท้าทายมาก เพราะได้เห็นมุมมองใหม่ๆ ที่เขามอง SME เป็นธุรกิจที่โตได้จริง ไม่ใช่ธุรกิจเล็กๆ ที่ต้องอยู่แบบพอเพียงไปวันๆ แล้วพอได้ลงมือทำก็ยิ่งเห็นว่าจุดแข็งของ SME มีอยู่ เพียงแค่ยังไม่มีใครบอกหรือช่วยแปลงสิ่งเหล่านั้นให้กลายเป็นข้อมูลที่ธนาคารเข้าใจ หรือสร้างเป็นเพอร์ฟอแมนซ์ที่คนอื่นเห็นคุณค่าได้

 

คิดแบบ SME ทำแบบ SME


ปี 2005 เป็นช่วงที่หลายธนาคารในไทยเริ่มลงมาเล่นในสนาม SME ตอนนั้นก็ได้เข้าไปช่วยออกแบบผลิตภัณฑ์สินเชื่อให้เหมาะกับกลุ่มนี้จริงๆ โดยมีโจทย์คือจะทำอย่างไรให้สินเชื่อเข้าใจง่าย ใช้ได้จริง และตอบโจทย์ความต้องการทันที จนสุดท้ายได้ออกมาเป็น Product on shelf ที่ลูกค้าหยิบใช้ได้ตามสถานการณ์ เช่น อยากขยายธุรกิจ อยากส่งออก หรืออยากโตไวในตลาดใหม่

 

ส่วนบทบาทในปัจจุบันก็ยังคงอยู่ในทีมที่เซ็ตระบบสำหรับดูแลลูกค้า SME โดยเฉพาะ ทั้งกระบวนการอนุมัติสินเชื่อ วิธีการขาย ไปจนถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ที่ไม่ยึดติดกับรูปแบบเดิมอีกต่อไป ซึ่งความท้าทายตอนนี้ไม่ใช่แค่การให้สินเชื่อ แต่รวมถึงการคิดใหม่ว่าจะใช้จุดแข็งอะไรของธนาคารยูโอบีเพื่อช่วยให้ SME ไทยโตได้จริง โดยเฉพาะกลุ่มที่อยากออกไปสู่ตลาดต่างประเทศ

 

จุดแข็งของ SME และความท้าทายที่เปลี่ยนไป


สิ่งที่เห็นชัดจากการทำงานมาหลายสิบปี คือ SME ไทยมีจุดแข็งอยู่จริง เพียงแต่อาจจะยังไม่ได้ใช้ให้เต็มศักยภาพในทุกด้าน

 

ถ้าดูผู้บริหารรุ่นเก่าจะเห็นว่ามีความระมัดระวังสูง และทำธุรกิจในตลาดที่ตัวเองถนัดเท่านั้น จุดแข็งคือความเข้าใจลึกซึ้งในสินค้า ใส่ใจในคุณภาพ และรอบรู้ในธุรกิจของตัวเอง แต่ในขณะเดียวกันก็มีจุดอ่อนแทรกอยู่คือมักไม่กล้าขยายตลาด หรือไม่ถนัดทำการตลาดแบบใหม่ๆ

 

พอมาถึงรุ่นลูก คนรุ่นใหม่จะเก่งเรื่องการตลาด กล้าขยายเร็ว แต่มักลืมเรื่องหลังบ้าน เช่น ระบบบัญชี การควบคุมต้นทุน หรือแม้แต่การบริหารกระแสเงินสด หลายครั้งเห็นภาพว่ายอดขายโต แต่จริงๆ แล้วเงินสดในมือกลับไม่พอใช้ เพราะยังไม่มีความชำนาญด้านการควบคุมภายในที่ดีพอ

 

ปัญหานี้กลายเป็นรอยต่อระหว่างรุ่นที่สถาบันการเงินเองก็ต้องเข้าไปมีบทบาทมากขึ้น ไม่ใช่แค่เสนอผลิตภัณฑ์สินเชื่อ แต่ต้องมีบริการอื่นๆ ที่ช่วยให้ SME สามารถเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัลหรือจัดการธุรกิจได้รอบด้านมากขึ้น เป็นเหมือนพาร์ตเนอร์ที่คอยเติมเต็มจุดที่ยังขาดอยู่

 

ตรงนี้เองที่ธนาคารต้องเข้าไปช่วยคิด วิเคราะห์ และวางโครงสร้างสินเชื่อให้เหมาะกับแต่ละประเภทของการเติบโต ไม่ใช่แค่ปล่อยกู้ แต่ต้องทำหน้าที่เป็นคู่คิด เป็นพาร์ตเนอร์ทางธุรกิจอย่างแท้จริง 

 

SME แบบไหนที่ธนาคารพร้อมเป็นพาร์ตเนอร์


เวลาธนาคารมองลูกค้า SME เราไม่ได้ดูแค่ยอดขายหรือผลประกอบการอย่างเดียว แต่จะพิจารณาทั้ง ‘ธรรมชาติของธุรกิจ’ และ ‘พฤติกรรมทางการเงิน’ ว่ามีความเข้าใจระบบของตัวเองมากแค่ไหน และพร้อมเติบโตอย่างยั่งยืนหรือไม่

 

แต่ละอุตสาหกรรมมีรูปแบบที่แตกต่างกัน เช่น กลุ่มเทรดดิ้งจะมีมาร์จินต่ำ ต้องหมุนสต๊อกไวมาก และการให้เครดิตกับลูกค้าหรือขอเครดิตจากซัพพลายเออร์ต้องแมตช์กันแบบเป๊ะๆ เพราะถ้าให้เครดิตนานเกินหรือเก็บเงินช้า กระแสเงินสดจะสะดุดทันที ขณะที่กลุ่มโรงงานผลิตต้องวางแผนเรื่องเครื่องจักร กำลังการผลิต และการบริหารวัตถุดิบให้สัมพันธ์กับยอดขายที่ตั้งเป้าไว้

 

หลายธุรกิจจึงสะดุดเพราะเข้าใจแค่ยอดขาย แต่ลืมวิเคราะห์ว่าแผนหลังบ้านของตัวเองรองรับหรือยัง บางคนสต๊อกสินค้าไว้มากเกินความจำเป็น หรือลูกหนี้การค้าจ่ายช้ากว่าที่คาด ทำให้เงินสดขาดมือ และไปใช้แหล่งเงินไม่เหมาะสม เช่น ใช้เงินกู้อุปโภคบริโภค (Consumer Loan) กับธุรกิจ SME หรือใช้วงเงินหมุนเวียน (OD) ไปซื้อที่ดินหรือทรัพย์สินถาวรที่ควรใช้สินเชื่อประเภทอื่นแทน ซึ่งการใช้วงเงินผิดประเภทส่งผลให้ระบบการเงินรวน และอาจทำให้เสียโอกาสขอวงเงินอื่นเพิ่มในอนาคต เพราะประวัติไม่สะท้อนภาพธุรกิจที่มั่นคง

 

เช็กลิสต์ SME เพื่อเตรียมพร้อมก่อนขอสินเชื่อ 

 

  • ระบบการเงินของกิจการชัดเจนแค่ไหน มีบัญชีรายรับรายจ่ายสม่ำเสมอหรือไม่
  • เข้าใจวงจรเงินสดของตัวเองหรือยัง ว่าระยะเวลารับเงิน-จ่ายเงินสัมพันธ์กันหรือเปล่า
  • มีแผนรองรับหากลูกค้าไม่จ่ายตามกำหนด หรือยอดขายไม่เป็นไปตามที่หวังหรือไม่
  • ใช้แหล่งเงินทุนตรงประเภทหรือเปล่า รู้จักปรับตัวตามสถานการณ์เศรษฐกิจภายนอกหรือไม่

 

ธุรกิจ SME ของคุณเหมาะกับสินเชื่อแบบไหน


การมีแหล่งเงินทุนที่เหมาะกับวัตถุประสงค์ เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของการบริหารสภาพคล่องของ SME ไม่ว่าจะใช้เพื่อรันธุรกิจประจำวัน เสริมสภาพคล่องระยะสั้น หรือใช้ลงทุนขยายกิจการระยะยาว ธนาคารยูโอบีจึงออกแบบวงเงินให้หลากหลาย ครอบคลุมทุกการเติบโต 

 

1. สินเชื่อระยะยาว: ขยายธุรกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืน
วงเงินประเภทนี้ใช้เมื่อต้องการลงทุน เช่น สร้างโรงงาน ขยายสายการผลิต หรือซื้ออสังหาริมทรัพย์เพื่อธุรกิจ

ตัวอย่างเช่น UOB Biz Property วงเงินระยะยาวเพื่อซื้ออสังหาริมทรัพย์เพื่อธุรกิจ พร้อมแถมวงเงินหมุนเวียน (OD) สำหรับใช้จ่ายประจำวัน จุดเด่นคือผ่อนนานได้สูงสุดถึง 30 ปี ช่วยลดภาระรายเดือน ทำให้มีเงินเหลือไว้หมุนเวียนในกิจการ

2. สินเชื่อระยะสั้น: เสริมสภาพคล่องประจำวัน
เหมาะกับธุรกิจที่มีการหมุนเวียนรายวันสูง เช่น จ่ายซัพพลายเออร์ระยะสั้น ค่าส่งสินค้า หรือค่าใช้จ่ายประจำต่างๆ

ตัวอย่างเช่น วงเงิน OD ดอกเบี้ยคิดเฉพาะตอนที่ใช้ วงเงินพร้อมใช้ตลอดเวลา ข้อดีคือยืดหยุ่นสูง แต่ต้องใช้ให้ถูกวัตถุประสงค์และมีวินัย ไม่ควรนำไปลงทุนระยะยาว  

3. วงเงินเพื่อธุรกิจการค้า: ขายในประเทศหรือส่งออกก็ได้
หลายคนอาจเข้าใจว่า Trade Finance มีเฉพาะธุรกิจนำเข้า-ส่งออก แต่จริงๆ แล้วเหมาะกับทั้งธุรกิจที่ค้าขายในประเทศ (Domestic) และข้ามประเทศ (Cross-border) โดยอัตราดอกเบี้ยของ Trade Finance ส่วนใหญ่จะต่ำ และถูกออกแบบให้เหมาะกับลักษณะธุรกิจ 

  • สำหรับนำเข้า: ใช้บริการ LC (Letter of Credit) เพื่อเปิดคำสั่งซื้อจากต่างประเทศ และสามารถขอ TR (Trust Receipt) เพื่อขยายเวลาชำระเงินหลังสินค้ามาถึง ข้อดีคือมีความยืดหยุ่นสูงตามรอบธุรกิจและเทอมกับคู่ค้า 
  • สำหรับส่งออก: ใช้วงเงิน Packing Credit โดยนำใบสั่งซื้อจากต่างประเทศมายื่นกับธนาคาร เพื่อขอเงินไปเตรียมผลิตสินค้า จุดเด่นคือไม่ต้องใช้หลักทรัพย์ค้ำประกัน เพราะอิงกับคำสั่งซื้อจริง และธนาคารสามารถมองเห็นกระแสเงินที่เข้ามาอย่างชัดเจน

 

ปัจจัยที่ทำให้ SME เติบโตได้จริง


สิ่งสำคัญที่สุดคือความแตกต่างของแนวคิดและวินัยของผู้ประกอบการ ที่เป็นตัวชี้ชะตาว่าธุรกิจจะไปได้ไกลแค่ไหน ธุรกิจที่เติบโตได้จริง มักจะ ‘ค่อยเป็นค่อยไป’ แบบสมูท ไม่ใช่ยอดขายก้าวกระโดดจนคุมไม่อยู่ เพราะเจ้าของมองครบทั้งภาพรายได้ และการบริหารกระแสเงินสด



แต่จุดเปลี่ยนสำคัญของหลายธุรกิจคือการเลิกทำธุรกิจแบบตัดสินใจคนเดียว แล้วขยับสู่การทำงานเป็นทีม เนื่องจาก SME หลายรายเริ่มต้นจากบุคคลธรรมดา พอเริ่มโตจึงจดทะเบียนบริษัท ซึ่งเป็นก้าวที่ดี แต่ถ้ายังให้กรรมการลงนามคนเดียว หรือยังตัดสินใจลำพังทุกเรื่อง ความเสี่ยงก็ยังสูงอยู่ ธุรกิจที่เติบโตได้ไกลมักจะมีทีมร่วมคิดร่วมตัดสินใจ 2-3 คนขึ้นไป ทำให้การมองปัญหาและโอกาสรอบด้านมากขึ้น ลดการตัดสินใจแบบใช้อารมณ์ลงได้

 

อยากโตเร็วก็ทำได้ แต่ต้องเร็วแบบมีสติและมีแผน


ในโลกธุรกิจวันนี้ โอกาสมาเร็วมาก อยู่ดีๆ สินค้าบางประเภทก็กลายเป็นไวรัล ขายดีเทน้ำเทท่า หลายคนอยากคว้าโอกาสทันที แต่ก็กลัวว่าหลังบ้านจะไม่พร้อม คำถามคือ ช้าแต่ชัวร์ กับเร็วแต่ชัวร์ด้วย มันไปด้วยกันได้หรือไม่



คำตอบคือ ‘ช้าแต่ชัวร์’ ปลอดภัยที่สุด เพราะเป็นการเติบโตที่เสถียรและยั่งยืน แต่ถ้าอยากจะไปเร็ว สิ่งที่คุณต้องรู้คือ 

  • สินค้าชนิดนี้มี Life cycle เท่าไร
  • จุดสูงสุดของตลาดอยู่ตรงไหน และคุณจะหยุดที่จุดไหน
  • สิ่งที่คุณลงทุนหลังบ้าน จะยังใช้งานต่อได้หลังจากเทรนด์จบหรือไม่ 

 

กรณีนี้การมีทีมที่วิเคราะห์ตลาดได้ดีสำคัญมาก เพราะถ้าเห็นเทรนด์ชัด รู้จังหวะขึ้นลงของสินค้า ก็จะรู้ว่าควรขึ้นรถไฟขบวนนี้หรือไม่ และควรลงตรงไหน หากเป็นธุรกิจ Trading การตามกระแสอาจไม่ยาก เพราะไม่มีต้นทุนด้านการผลิตมากนัก แต่ถ้าเป็นธุรกิจสายการผลิตต้องคิดให้รอบคอบ

 

จุดเปลี่ยนของ SME อยู่ตรงไหน?


จากประสบการณ์ สิ่งที่เราเห็นบ่อยคือจังหวะที่เจ้าของธุรกิจเข้ามาคุยกับธนาคารมักจะเป็นตอนที่เริ่มอยากเติบโต ไม่ว่าจะเป็นการขยายสายการผลิต เพิ่มยอดขาย หรือขยับไปสู่ตลาดใหม่

 

หลายธุรกิจเริ่มจากการเติบโตอย่างเสถียร มีรายได้เข้ามาสม่ำเสมอ แต่พอจะขยับขยายมักเริ่มรู้สึกว่ากระแสเงินสดเดิมไม่พอ จึงเริ่มมองหาเงินทุน ซึ่งแต่ละธนาคารก็มีเกณฑ์ที่มักใช้ในการพิจารณาอนุมัติวงเงิน ดังนี้

  1. งบการเงินและสเตทเมนต์: ดูว่ามีความสม่ำเสมอหรือไม่ ยอดขายโตแบบมั่นคงหรือพุ่งผิดปกติ
  2. พาร์ตเนอร์ทางธุรกิจ: ความสัมพันธ์กับลูกหนี้การค้ายาวนาน มีประวัติผิดนัดหรือไม่ ฝั่งเจ้าหนี้การค้าก็จะดูเรื่องข้อพิพาทต่างๆ
  3. ทีมบริหาร: ดูว่าเป็นวันแมนโชว์หรือมีทีมงานจริง และอาจถามถึง Successor Plan ว่ามีคนรุ่นต่อไปเตรียมพร้อมรึยัง
  4. มุมมองธุรกิจ: ผู้ประกอบการมองแค่ยอดขายหรือมองภาพรวม มีการลงทุนเพื่อต่อยอดหรือแค่ขายดีจากสินค้าเดียว

 

ดังนั้นธนาคารไม่ได้มองแค่ตัวเลข แต่ดูความพร้อมของทั้งองค์กรด้วย นั่นคือการเติบโตที่ดี ไม่ใช่แค่ยอดขายที่พุ่ง แต่ต้องมีแผนรองรับ มีทีมที่แข็งแรง มีพาร์ตเนอร์ที่ไว้ใจได้ และมองไกลกว่าสินค้าชิ้นเดียว

 

UOB กับเป้าหมายสู่การเป็น No. 1 Trade Bank in ASEAN


ธนาคารยูโอบีมีสาขาครอบคลุมทั่วภูมิภาคมากที่สุดในบรรดาธนาคารต่างชาติที่อยู่ในไทย ไม่ว่าลูกค้าจะอยากนำเข้าสินค้าจากประเทศเพื่อนบ้าน หรือส่งออกไปยังตลาดใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เรามีข้อมูลและทีมที่สามารถให้คำแนะนำทั้งในแง่ของกฎระเบียบ ข้อบังคับทางการค้า และโอกาสในแต่ละประเทศ โดยมีโซลูชันหลักที่ตอบโจทย์ลูกค้าหลากหลาย เช่น

 

  • LC / TR (Letter of Credit / Trust Receipt) สำหรับลูกค้าที่นำเข้าสินค้า
  • Packing Credit สำหรับลูกค้าที่มีใบสั่งซื้อต่างประเทศและต้องการเงินทุนเพื่อเตรียมผลิต
  • BizTrade+ โครงการที่เปิดวงเงินสินเชื่อสูงสุดถึง 12 ล้านบาท โดยไม่ต้องใช้หลักประกัน เพียงมีเอกสารประกอบธุรกรรมจริง เช่น ใบสั่งซื้อหรือใบแจ้งหนี้ 

และไม่จำเป็นต้องเป็นธุรกรรมระหว่างประเทศเสมอไป ลูกค้า SME ที่ทำธุรกิจภายในประเทศก็สามารถใช้บริการเหล่านี้ได้ เพียงมีใบ invoice ก็สามารถขอวงเงินสำหรับ TR ได้เช่นกัน

 

นอกจากนี้ ธนาคารยูโอบียังมีทีม FX ที่ให้คำปรึกษาเรื่องความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งมักเป็นสิ่งที่ลูกค้า SME มองข้าม ทั้งที่ความผันผวนเพียงเล็กน้อยก็ส่งผลต่อกำไรหรือขาดทุนได้ทันที เราจึงไม่เพียงแค่ปล่อยสินเชื่อ แต่ยังช่วยวางแผนให้ลูกค้าได้เติบโตอย่างมั่นคงในตลาดต่างประเทศ

 

เชื่อม SME เข้ากับห่วงโซ่อุปทาน ด้วยโซลูชัน Financial Supply Chain Management


ในโลกที่ซัพพลายเชนทั่วโลกถูกดิสรัปต์จากทั้งโควิด สงครามการค้า ไปจนถึงความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การดำเนินธุรกิจให้ต่อเนื่องและไม่สะดุดจึงกลายเป็นเรื่องท้าทายอย่างมาก โดยเฉพาะกับผู้ประกอบการ SME ที่ต้องพึ่งพาพาร์ตเนอร์รายใหญ่ในห่วงโซ่อุปทาน

 

ธนาคารยูโอบีเข้าใจความท้าทายนี้ จึงพัฒนาโซลูชันที่เรียกว่า Financial Supply Chain Management (FSCM) เพื่อสนับสนุน SME ให้สามารถเติบโตได้แม้มีข้อจำกัดเรื่องเครดิตและหลักประกัน โดยมีโซลูชันที่ออกแบบมาเพื่อลูกค้ารายเล็กโดยเฉพาะ เช่น

 

  • Buyer Financing สำหรับ SME ที่ต้องซื้อสินค้าจากผู้ผลิตรายใหญ่ 
  • Supplier Financing สำหรับ SME ที่ขายสินค้าให้กับโมเดิร์นเทรดหรือองค์กรขนาดใหญ่

 

ล่าสุดธนาคารยูโอบีได้ร่วมมือกับ Big C เปิดแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ช่วยให้ผู้ประกอบการที่ขายของให้ Big C สามารถเลือกขอไฟแนนซ์จากธนาคารยูโอบีได้ผ่านระบบออนไลน์ทันที ไม่ต้องใช้เอกสาร ไม่ต้องมีหลักประกัน แค่คลิกเลือกใบอินวอยซ์ในระบบก็รับเงินทุนไปหมุนเวียนได้เลย โดยดอกเบี้ยอยู่ในระดับแข่งขันได้ และสามารถต่อเทอมการชำระได้หากจำเป็น  

 

สิ่งเหล่านี้ช่วยให้ SME ที่อยากขยายสเกลธุรกิจสามารถเข้าถึงทุนได้ง่ายขึ้น มั่นใจได้ว่าสินค้าที่ขายให้กับเจ้าใหญ่จะเปลี่ยนเป็นเงินสดในเวลาที่ต้องการ ไม่ต้องกังวลเรื่องเครดิตหรือกระแสเงินสดอีกต่อไป

 

SME กับการเปลี่ยนผ่านระหว่างเจเนอเรชัน


หนึ่งในความท้าทายที่ธุรกิจ SME จำนวนมากกำลังเผชิญในวันนี้คือการส่งต่อกิจการจากเจเนอเรชันหนึ่งสู่อีกเจเนอเรชัน ซึ่งธนาคารยูโอบีมองว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่มีผลต่อการเติบโตอย่างยั่งยืนของธุรกิจ และเป็นโจทย์ที่ทุกสถาบันการเงินให้ความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ ในมุมของธนาคารยูโอบีเราเชื่อว่าการเปลี่ยนผ่านจะเป็นไปอย่างราบรื่นเมื่อเจนเดิมเปิดใจให้เจนใหม่เรียนรู้ธุรกิจ และเจนใหม่มีโอกาสเข้าใจหลังบ้านอย่างแท้จริง



ในหลายกรณี เราเห็นว่าเมื่อลูกหลานได้คลุกคลีกับธุรกิจตั้งแต่แรก เขาจะสามารถสวมความรู้ดิจิทัลเข้ากับระบบที่มีอยู่เดิมได้ดี เช่น การวิเคราะห์ว่าสินค้าชิ้นไหนขายดีในภาคไหน หรือการวางแผนสต๊อกสินค้าให้แม่นยำขึ้น ซึ่งธนาคารยูโอบีเองก็มีระบบข้อมูลที่ช่วยซัพพอร์ตในจุดนี้ เช่น โครงการ BizSmart ที่เปิดให้ SME รุ่นใหม่เข้ามาทดลองใช้โซลูชันดิจิทัลอย่างง่ายๆ เพื่อแสดงให้เจนเดิมเห็นว่าโลกดิจิทัลไม่ได้ซับซ้อนและยุ่งยาก รวมถึงกิจกรรมสัมมนาที่เชิญทั้งสองรุ่นมาร่วมฟัง ร่วมเรียนรู้ไปด้วยกัน โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

 

การมีพาร์ตเนอร์ที่เข้าใจธุรกิจในแต่ละเจเนอเรชัน มีบทบาทสำคัญไม่แพ้การมีเครื่องมือที่ดี ธนาคารยูโอบีพยายามทำหน้าที่ตรงนี้ด้วยการนำเสนอผลิตภัณฑ์และคำแนะนำที่เหมาะกับบริบทของลูกค้า ไม่ว่าจะเป็นสายผลิตหรือเทรดดิ้ง และเข้าใจความแตกต่างของวิธีคิดระหว่างรุ่น

 

สิ่งสำคัญที่สุดที่ทำให้ธุรกิจ ‘ไปต่อได้’ และ ‘ส่งต่อได้’ อย่างราบรื่น


‘วินัย’ คือคีย์เวิร์ดที่อยากฝากไว้ ไม่ว่าจะเป็นวินัยในการใช้วงเงิน วินัยในการบริหารหลังบ้าน และวินัยในการมองเศรษฐกิจอย่างรอบด้าน คือสิ่งที่ทำให้ SME ไซซ์เล็กเติบโตเป็นธุรกิจไซซ์ใหญ่ได้อย่างมั่นคง

 

เพราะแม้เศรษฐกิจจะมีขึ้นมีลง แต่ถ้าธุรกิจมีวินัยในการบริหารการเงิน มีการเตรียมตัวเพื่อปรับปรุงกระบวนการในช่วงขาลง และไม่หลงไปกับยอดขายที่ก้าวกระโดดเกินจริง ก็จะสามารถยืนระยะได้ในทุกสถานการณ์

 

ธุรกิจที่โตแบบสมูท ไม่ได้หมายถึงโตช้า แต่คือโตอย่างเข้าใจธรรมชาติของตลาด เข้าใจวงจรของสินค้าตัวเอง และใช้วงเงินอย่างเหมาะสม ไม่ว่าจะเจอเศรษฐกิจแบบไหน ธุรกิจคุณก็จะไปต่อได้อย่างยั่งยืน และส่งต่อได้อย่างราบรื่นแน่นอน

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน 

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post เสริมความแข็งแกร่งซัพพลายเชนด้วยโซลูชันการเงินเพื่อธุรกิจเติบโตมั่นคง | THE SME HANDBOOK EP.54 appeared first on THE STANDARD.

]]>
สร้างซัพพลายเชนยั่งยืน: สมดุลระหว่างกำไรและความรับผิดชอบ | THE SME HANDBOOK EP.53 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep53/ Mon, 25 Aug 2025 11:54:54 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1111110

ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและแรงกดดันจากสังคมกลายเป็นโจทย์ส […]

The post สร้างซัพพลายเชนยั่งยืน: สมดุลระหว่างกำไรและความรับผิดชอบ | THE SME HANDBOOK EP.53 appeared first on THE STANDARD.

]]>

ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและแรงกดดันจากสังคมกลายเป็นโจทย์สำคัญของธุรกิจในปัจจุบัน โดยเฉพาะการสร้างซัพพลายเชนที่ไม่อาจมองแค่ประสิทธิภาพหรือกำไรเท่านั้น แต่ต้องขับเคลื่อนไปสู่ความยั่งยืน สร้างความสมดุลระหว่างต้นทุนและความรับผิดชอบต่อสังคมไปพร้อมๆ กัน

 

ร่วมเรียนรู้แนวทางสู่การเป็น ‘ซัพพลายเชนสีเขียว’ ที่ทั้งแข่งขันได้และรับผิดชอบต่อโลกใบนี้ THE SME HANDBOOK by UOB ซีซัน 9 เอพิโสดที่ 5 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน ปิยะชาติ อิศรภักดี Chair, BRANDi Institute of Systematic Transformation มาร่วมพูดคุยถึงแนวทางการสร้างซัพพลายเชนสีเขียวอย่างยั่งยืน เจาะลึกโอกาสทางธุรกิจและประโยชน์ที่องค์กรไม่ควรมองข้าม พร้อมถอดกลยุทธ์ด้านความยั่งยืนที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง เพื่อสร้างแต้มต่อให้ธุรกิจสามารถเติบโตอย่างมั่นคงในระยะยาว

 

Green Economy: เมื่อโอกาสทางธุรกิจมาพร้อมข้อกำหนดใหม่ของโลก


โลกธุรกิจในวันนี้ไม่สามารถมองข้ามเรื่องสิ่งแวดล้อมได้อีกต่อไป เพราะ Green Economy หรือเศรษฐกิจสีเขียวไม่ได้เป็นเพียงเทรนด์แต่กลายเป็นเงื่อนไขใหม่ของการทำธุรกิจ โดยเฉพาะในมิติของ Global Supply Chain ที่กำลังถูกปรับเปลี่ยนอย่างรวดเร็วและลึกซึ้งจากปัจจัยรอบด้าน


การเติบโตทางเศรษฐกิจในแบบทุนนิยมที่ผ่านมา เชื่อมโยงโดยตรงกับการบริโภคทรัพยากรธรรมชาติและการปล่อยคาร์บอน ยิ่งเศรษฐกิจโตมากเท่าไร ทรัพยากรก็ถูกใช้มากขึ้น และคาร์บอนก็ถูกปล่อยออกมามากขึ้นตามไปด้วย ปัญหานี้ไม่ได้เป็นเพียงมิติของสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่สะท้อนกลับมายังต้นทุนและความเสี่ยงทางธุรกิจด้วยเช่นกัน



แม้แนวคิดเรื่องความยั่งยืนจะถูกพูดถึงมาหลายปี แต่ในปัจจุบันการไม่ปรับตัวด้าน Green Supply Chain อาจกลายเป็นข้อจำกัดในการทำธุรกิจ เช่น กฎหมายหรือข้อกำหนด Non-Tariff ที่กำหนดให้บรรจุภัณฑ์ต้องลดพลาสติกลง หรือผลิตภัณฑ์ต้องมีร่องรอยการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ไม่เช่นนั้นอาจไม่ได้รับใบอนุญาตในการวางจำหน่ายในบางประเทศ



โดยเฉพาะช่วงวิกฤตโควิด-19 ที่ทำให้โลกเห็นข้อจำกัดของ Global Supply Chain อย่างชัดเจน การค้าระหว่างประเทศชะงัก ความไม่แน่นอนของการขนส่งระหว่างประเทศกลายเป็นตัวเร่งให้หลายธุรกิจเริ่มหันกลับมาพึ่งพาแหล่งผลิตในประเทศหรือในภูมิภาคมากขึ้น และเมื่อมองระยะยาว แทนที่จะกลับไปสู่รูปแบบเดิม หลายธุรกิจจึงมองหาโอกาสในการเปลี่ยนระบบซัพพลายเชนให้เขียวตั้งแต่ต้นน้ำ



และอีกปัจจัยที่ทรงพลังไม่แพ้นโยบายรัฐคือผู้บริโภครุ่นใหม่ ที่นอกจากบริโภคสินค้าและบริการแล้ว ยังบริโภคภาพลักษณ์ของแบรนด์ พวกเขาไม่ต้องการเป็นส่วนหนึ่งของปัญหา และเลือกสนับสนุนธุรกิจที่มีจุดยืนด้านสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน นี่ไม่ใช่เพียงภาพลักษณ์ แต่คือแรงซื้อที่กำลังเปลี่ยนสมการการแข่งขันของตลาด



ในอดีต Green Supply Chain อาจถูกมองว่าเป็นการเพิ่มมูลค่า (Value Added) แต่วันนี้มันคือเงื่อนไขของการได้รับความไว้วางใจและการยอมรับจากสังคม (License to Operate) เพราะถ้าธุรกิจไม่สามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับแนวทางที่โลกกำลังเดินไป อาจไม่ได้สิทธิ์ในการแข่งขันทางการค้าในอนาคต และในทางกลับกัน หากทำได้จริง ก็อาจกลายเป็นหนึ่งในผู้เล่นจำนวนน้อยที่ผ่านเกณฑ์และได้เปรียบในสนามใหม่นี้



คำถามสำคัญในวันนี้จึงไม่ใช่เพียงว่าองค์กรตั้งเป้า Net Zero หรือ ESG ไว้เท่าไร แต่องค์กรมีแผนดำเนินการที่จับต้องได้มากแค่ไหน โดยเฉพาะในเรื่องซัพพลายเชน ซึ่งเป็นหัวใจของการผลิตและการส่งมอบสินค้า Green Supply Chain จึงไม่ใช่เรื่องของอนาคตไกลตัว แต่เป็นเงื่อนไขของวันนี้ที่สะท้อนให้เห็นว่าองค์กรจะเลือกวางตำแหน่งของตัวเองแบบไหนในเวทีการแข่งขันทั้งในประเทศและระดับโลก



โมเดลการขับเคลื่อน Green Supply Chain ในโลกธุรกิจปัจจุบัน


Green Economy ไม่ใช่แค่กระแสรักษ์โลก แต่คือกลไกใหม่ที่จำเป็นต่อการอยู่รอดของธุรกิจในยุคนี้ โดยเฉพาะเมื่อระบบเศรษฐกิจแบบเดิมโตมาพร้อมกับการใช้ทรัพยากรเกินพอดีและปล่อยคาร์บอนอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันวิกฤตโควิด-19 ก็ทำให้เห็นชัดว่า Global Supply Chain ขาดความยืดหยุ่น หลายประเทศเริ่มกลับมาพึ่งพาระบบภายใน และหันมาให้ความสำคัญกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน



ระดับนโยบายโลกเริ่มจริงจังมากขึ้น โดยหันมาคุยเรื่องกลไกทางการเงินเพื่อสนับสนุนประเทศกำลังพัฒนา รวมถึงโอกาสที่ไทยจะเข้าถึงเงินกองกลางเหล่านี้เพื่อออกมาตรการสนับสนุนธุรกิจให้ปรับตัวสู่ Green Supply Chain

 

ภาคธุรกิจเอง โดยเฉพาะรายใหญ่ เริ่มเจอกับข้อกำหนดใหม่จากประเทศคู่ค้า ทั้งในเรื่องคาร์บอน แพคเกจจิ้ง หรือมาตรฐานสิ่งแวดล้อม หากไม่ปรับตัวก็อาจหมดสิทธิ์ในการเข้าตลาด ซึ่งการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ไม่สามารถทำได้ในเวลาอันสั้น การเริ่มวันนี้จึงเป็นการลงทุนระยะยาว

 

นอกจากนี้ผู้บริโภครุ่นใหม่ให้ความสำคัญกับภาพลักษณ์และคุณค่าทางจิตใจมากกว่าสินค้าเพียงอย่างเดียว เขาอยากรู้สึกว่าตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดี ธุรกิจที่ไม่ตอบโจทย์นี้ก็เสี่ยงต่อการถูกมองข้าม โดยในมุมของ SME ขอเสนอแนวคิด 4L คือ Local, Lean, Large และ Leadership

  • Local คือการเริ่มจากของใกล้ตัว เช่น จัดหาวัตถุดิบหรือแรงงานในท้องถิ่น ช่วยลดต้นทุน ลดคาร์บอน และเห็นคุณภาพได้ชัดเจน
  • Lean คือการลด Waste และใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม ซึ่ง Green กับ Lean คือเรื่องเดียวกัน หากจัดการดี ก็สร้างสตอรีให้สินค้าได้ และทำให้ต้นทุนต่ำลง
  • Large คือการทำให้ธุรกิจเติบโต มีความกว้างใหญ่และครอบคลุมมากขึ้น
  • Leadership คือสิ่งที่ขาดไม่ได้ ต้องถามตัวเองว่าอยากทำเพราะอะไร ถ้าไม่มีแรงผลักจากภายใน การเปลี่ยนแปลงจะเป็นภาระ ไม่ใช่การลงทุน
  •  

วันนี้ตลาดดั้งเดิมมีการแข่งขันสูง ขณะที่จำนวนผู้บริโภคไม่ได้เพิ่มขึ้น การเชื่อมเรื่องความยั่งยืนเข้ากับความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจจึงเป็นแต้มต่อสำคัญ และหากเราทำให้ Green Economy กลายเป็นตลาดจริง มีดีมานด์ มีซัพพลาย มีระบบสนับสนุนครบถ้วน ตลาดนี้จะกลายเป็นตลาดพรีเมียม และเป็นโอกาสสำคัญของธุรกิจไทย



นิยามของคำว่า Green Supply Chain


เวลาพูดถึง Green Supply Chain คนมักนึกถึงเรื่องสิ่งแวดล้อมเป็นหลัก แต่จริงๆ แล้วแนวคิดนี้ควรขยายออกไปสู่คำว่า Sustainable Supply Chain เพราะสิ่งแวดล้อมเป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น อีกมิติที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ‘คน’



ในมิติสิ่งแวดล้อม Green Supply Chain เริ่มต้นจากการเลือกใช้วัตถุดิบที่ไม่ขาดแคลน หรือเป็นทรัพยากรทางเลือกที่ธรรมชาติผลิตได้ต่อเนื่อง ควบคู่ไปกับการลดของเสียในกระบวนการผลิต ลดการปล่อยคาร์บอน และลดผลกระทบทางอ้อมที่กระทบต่อระบบนิเวศ ในระดับโลก ความกังวลเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) เริ่มกลายเป็นประเด็นสำคัญยิ่งกว่าคาร์บอน เพราะคนเริ่มเห็นผลกระทบที่ใกล้ตัวมากขึ้น

 

Green Supply Chain จึงไม่ใช่แค่เรื่องลดคาร์บอน แต่ต้องสร้างสมดุลให้ระบบธรรมชาติทั้งหมด และในขณะเดียวกันต้องไม่ลืมว่าซัพพลายเชนขับเคลื่อนได้เพราะคน หากคนในระบบไม่สามารถอยู่รอดได้ การเปลี่ยนแปลงก็จะไม่เกิดขึ้นจริง

 

ตัวอย่างเช่น การพยายามให้เกษตรกรเปลี่ยนวิธีการปลูกที่ทำกันมาหลายสิบปี ทั้งที่ยังไม่เข้าใจชีวิต ความเคยชิน และข้อจำกัดของพวกเขา การเปลี่ยนแปลงที่ถูกยัดเยียดจากมุมมองระดับมหภาคจึงไม่สามารถขับเคลื่อนระดับจุลภาคได้ ต้องเริ่มจากการเข้าใจวิถีชีวิตของคนในห่วงโซ่ก่อน แล้วค่อยหาจุดเปลี่ยนที่เขาอยู่ได้จริง

 

ท้ายที่สุด หากเราต้องการให้ Green Supply Chain เกิดขึ้นจริง ต้องมองมันเป็นเรื่องของ ‘ความยั่งยืนของระบบมนุษย์และธรรมชาติ’ ไปพร้อมกัน เพราะสิ่งแวดล้อมที่ดีจะไม่มีความหมาย ถ้าคนในระบบไม่มีความหวังว่าจะอยู่รอดได้ภายใต้ระบบใหม่นั้น



Traceability: เงื่อนไขสำคัญของความยั่งยืนในห่วงโซ่อุปทาน


ประเด็นเรื่อง Traceability หรือการสืบย้อนกลับได้ ไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยีหรือความโปร่งใสในกระบวนการผลิตเท่านั้น แต่มันสะท้อนถึงวิวัฒนาการของแนวคิดความยั่งยืนในระดับลึก จากเดิมที่การขับเคลื่อนเรื่อง SDG เริ่มต้นจากเจตนาดี อยากเห็นคนดี ธุรกิจดี สังคมดี รวมตัวกันทำให้โลกน่าอยู่ขึ้น แต่เมื่อการตัดสินใจในระบบเศรษฐกิจเริ่มพัวพันกับเม็ดเงิน สนับสนุนจากภาครัฐ และพฤติกรรมผู้บริโภค คำว่า ‘ดี’ ก็ต้องมีมาตรฐานรองรับ



จากนั้นจึงเกิดแนวคิด Science-based Targets ที่พยายามแปลงแนวคิดความดีให้วัดผลได้ และนำไปสู่การจัดทำรายงานความยั่งยืนขององค์กร โดยเฉพาะบริษัทที่เกี่ยวข้องกับตลาดทุน ซึ่งต้องแสดงให้เห็นว่าองค์กรของตนสร้างผลลัพธ์ทางสังคมหรือสิ่งแวดล้อมอย่างไร เช่น ตัวเลขที่บอกว่าทำให้ชีวิตคนดีขึ้น 50,000 คน



คำถามคือเราจะรู้ได้อย่างไรว่าตัวเลขเหล่านั้นจริง? เราจะรู้ได้อย่างไรว่าบริษัทไม่ได้แค่เขียนสวยๆ แล้วให้เราต้องเชื่ออย่างเดียว? ถ้าเราจะให้เงินสนับสนุนหรือใช้ข้อมูลนั้นในการตัดสินใจ เราต้องตรวจสอบได้ และนั่นคือเหตุผลที่ Traceability กลายเป็นแกนกลางของระบบนี้



ความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับได้จึงไม่ใช่แค่เครื่องมือทางเทคนิค แต่มันคือกลไกสร้างความน่าเชื่อถือที่สำคัญต่ออนาคตของ Sustainability Supply Chain และกำลังจะกลายเป็นมาตรฐานสากล เช่นเดียวกับการพัฒนาระบบการเงินโลกที่ต้องใช้เวลากว่า 50 ปี จนได้ระบบบัญชีที่น่าเชื่อถือ พร้อมบริษัทตรวจสอบภายนอกที่ทำให้การเงินมีความโปร่งใส Traceability ก็ต้องใช้เวลาเช่นกัน



ก่อนจะมาถึง Green Supply Chain โลกเคยผ่านยุค Digital Transformation มาก่อน ธุรกิจขนาดใหญ่ digitise ซัพพลายเชนมาระดับหนึ่งแล้วเพื่อบริหารจัดการขนาดธุรกิจ แต่ข้อมูลที่ได้ส่วนใหญ่มักเป็นข้อมูลเชิงการค้า ไม่ได้สะท้อนผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมหรือสังคม เช่น ปล่อยคาร์บอนเท่าไร ลดลงแค่ไหน กระจายรายได้อย่างไร



ถ้าเราสามารถพัฒนาให้ข้อมูลเหล่านี้ถูกเก็บ ตรวจสอบ และย้อนกลับได้จริง เราจะสามารถตรวจเช็กได้ว่าเป้าหมายต่างๆ ที่องค์กรประกาศไว้เป็นเรื่องจริงหรือแค่คำโฆษณา และนี่คือก้าวสำคัญสู่การยกระดับ Global Standard ในการประเมินคุณค่าที่แท้จริงของธุรกิจ



ตัวอย่าง SME ไทยกับการสร้าง Sustainable Supply Chain


หนึ่งในกรณีศึกษาคือ Fishmonger แบรนด์ร้าน Fish & Chips ที่พัฒนามาจากธุรกิจอาหารแช่แข็งเดิม โดยเริ่มจากโจทย์ว่า “ทำอย่างไรให้ซัพพลายเชนของปลาในไทยเกิดมูลค่าอย่างยั่งยืนตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ”



เขาเริ่มต้นจากการทำงานกับชาวประมงท้องถิ่น ซึ่งมักจะจับปลาได้หลากหลายชนิด แต่ผู้บริโภคกลับนิยมเพียงไม่กี่ชนิด ปลาอื่นๆ จึงถูกทิ้งอย่างสูญเปล่า Fishmonger เลือกนำปลาที่เหลือใช้มาแปรรูปเป็นอาหารแช่แข็ง พร้อมพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคและร้านอาหาร ผ่านการสร้างแบรนด์ที่สามารถบอกได้ว่าปลานั้นมาจากแหล่งใด จับเมื่อไร หรือแม้กระทั่งเป็น ‘Catch of the day’ เพื่อสร้างคุณค่าทางใจ และเพิ่มมูลค่าทางการตลาด



อีกตัวอย่างคือ Lasunya แบรนด์ธุรกิจหนังและโซฟาที่ใช้ SDG เป็นโจทย์ในการพัฒนา ตั้งแต่การเลือกใช้วัสดุที่ยั่งยืน เช่น หนังสังเคราะห์ ไปจนถึงการนำเศษหนังที่เหลือจากกระบวนการผลิตมาแปรรูปเป็นกระเป๋าหรือของใช้อื่นๆ เพื่อลด Waste และเพิ่มความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ การนำแนวคิด SDG ไปเล่าเรื่องกับต่างประเทศกลายเป็นจุดเปิดตลาดใหม่โดยไม่รู้ตัว



ทั้งสองแบรนด์ต่างแสดงให้เห็นว่าการทำ Sustainable Supply Chain ไม่จำเป็นต้องทำได้ใหญ่ในคราวเดียว แต่ต้องเริ่มจากแนวคิด การเข้าใจระบบตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ และใช้ความคิดสร้างสรรค์ผสานกับนวัตกรรมเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงการขับเคลื่อนห่วงโซ่ยั่งยืนจึงต้องอาศัยความร่วมมือแบบ 4P (Public, Private, People, Partnership) เพราะในความเป็นจริงประเทศไทยยังไม่ถนัดเรื่องการทำงานร่วมกันเท่าที่ควร เราอาจเก่งในแบบต่างคนต่างทำ แต่หากไม่มีความสามารถในการร่วมมือ ก็จะไม่สามารถแข่งขันได้อย่างแท้จริง



สุดท้าย เราทุกคนในฐานะผู้บริโภคก็มีบทบาท ถ้าเราหยิบสินค้าราคาเท่ากันจากเชลฟ์ในซูเปอร์มาร์เก็ต เราควรถามว่า “อันไหนสนับสนุนเกษตรกรไทย?” เพราะการซื้อในวันนี้คือการลงทุนให้กับอนาคตของเศรษฐกิจไทย ดังนั้น Sustainable Supply Chain จึงไม่ใช่เป้าหมายของบางธุรกิจ แต่คือแนวทางที่ทั้งประเทศต้องเดินไปด้วยกัน

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post สร้างซัพพลายเชนยั่งยืน: สมดุลระหว่างกำไรและความรับผิดชอบ | THE SME HANDBOOK EP.53 appeared first on THE STANDARD.

]]>
โลจิสติกส์ในประเทศ: การบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep52/ Wed, 06 Aug 2025 06:01:57 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1104294

ในยุคที่ลูกค้าคาดหวังความรวดเร็วและแม่นยำ ไม่ว่าคุณจะเป […]

The post โลจิสติกส์ในประเทศ: การบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ appeared first on THE STANDARD.

]]>

ในยุคที่ลูกค้าคาดหวังความรวดเร็วและแม่นยำ ไม่ว่าคุณจะเป็นผู้ประกอบการ SME รายเล็กหรือเจ้าของกิจการที่กำลังเติบโตก็ต้องพัฒนาโลจิสติกส์ให้ตอบโจทย์  มากกว่าที่เคย เพื่อให้ธุรกิจสามารถเติบโตและดำเนินไปอย่างยั่งยืน

 


THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดที่ 4 ของซีซัน 9 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน ฐานิตา อุปรานุเคราะห์ VP Regional ของ Ninja Van มาร่วมพูดคุยเพื่อช่วยให้คุณเข้าใจภาพรวมของการจัดการโลจิสติกส์ภายในประเทศแบบครบวงจร ไม่ว่าจะเป็นการวางแผนเส้นทาง การจัดระบบคลังสินค้า ไปจนถึงการใช้เทคโนโลยีมาช่วยติดตามและปรับปรุงการจัดส่ง เหมาะสำหรับผู้ประกอบการที่อยากลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และขยายธุรกิจอย่างยั่งยืน

 

โลจิสติกส์สำคัญอย่างไรกับธุรกิจ?

 

เมื่อพูดถึงคำว่า ‘โลจิสติกส์’ หลายคนอาจนึกถึงแค่เรื่องของการขนส่งสินค้า แต่สำหรับภาคธุรกิจ โดยเฉพาะ SME จากหลากหลายอุตสาหกรรม โลจิสติกส์มีความสำคัญกับธุรกิจอย่างมาก และเป็นหัวใจสำคัญในหลายๆ ด้าน ตั้งแต่การส่งมอบสินค้าให้ถึงมือลูกค้า ไปจนถึงการนำวัตถุดิบเข้ามาเพื่อผลิตต่อ ทุกขั้นตอนล้วนพึ่งพาระบบขนส่งที่มีประสิทธิภาพ แต่จะเลือกใช้บริการแบบไหนต้องพิจารณาหลายปัจจัย เช่น

 

  • ประเภทสินค้า: ของแตกหักง่ายหรือไม่ ขนส่งแบบไหนจะเหมาะสมที่สุด
  • ความเร็ว: กลุ่มลูกค้าคาดหวังการจัดส่งเร็วแค่ไหน
  • ความปลอดภัย: หากเป็นสินค้ามูลค่าสูง ลูกค้าอาจต้องการการขนส่งที่มีการรับประกัน 
  • งบประมาณ: ต้องบาลานซ์ระหว่างต้นทุนกับคุณภาพ เพราะของดีราคาถูกแทบไม่มีจริง
  • ความน่าเชื่อถือของบริษัทขนส่ง: ประสบการณ์ ความตรงต่อเวลา และความรับผิดชอบ

 

ทุกวันนี้ลูกค้ามีทางเลือกมากมายตั้งแต่ขนส่งทางบก ขนส่งทางน้ำ ไปจนถึงขนส่งทางอากาศ  ซึ่งไม่มีโหมดใดที่ดีที่สุดสำหรับทุกสถานการณ์ เพราะในความเป็นจริงเรามักใช้การผสมผสานหลายช่องทาง เช่น สินค้าจากจีนอาจเริ่มต้นด้วยเครื่องบินภายในประเทศจีน ต่อด้วยเรือมายังไทย แล้วใช้รถส่งถึงมือลูกค้า เป็นต้น

 

เส้นทางโลจิสติกส์ กว่าที่ของหนึ่งชิ้นกว่าจะถึงมือผู้รับ คุมต้นทุนอย่างไร?

 

ระหว่าง ‘ประหยัดต้นทุน’ กับ ‘คุณภาพบริการ’ ทั้งสองสิ่งนี้ต้องบาลานซ์กันอย่าง เหมาะสม ดังนั้นเราควรย้อนกลับไปดูว่าต้นทุนของโลจิสติกส์มาจากอะไรบ้าง

 

  1. ทรัพยากรในคลังสินค้า: ตั้งแต่จำนวนคลังที่เรามี ไปจนถึงจำนวนพนักงานที่ดูแล ถ้าธุรกิจของคุณมีคลังสินค้าหลายแห่ง ต้นทุนตรงนี้ยิ่งสูง แต่ถ้าสามารถปรับมาใช้คลังกลาง (Centralised Distribution Center) ก็อาจช่วยประหยัดได้ในระยะยาว

  2. ค่าน้ำมันและเส้นทางจัดส่ง: ในยุคที่ราคาน้ำมันผันผวนตลอดเวลา การวางแผนเส้นทางที่ไม่ดีอาจทำให้ต้นทุนบวมขึ้นโดยที่หลายคนไม่ทันคิด

 

เพราะฉะนั้นการคิดต้นทุนของของหนึ่งชิ้นในมุมของคนที่อยู่ในระบบโลจิสติกส์จริงๆ มันเริ่มตั้งแต่ต้นทางคือ การรับคำสั่งซื้อ > คนเข้าไปหยิบของในคลัง > ส่งต่อให้ทีมแพ็ก > แจ้งความพร้อมกับขนส่ง > นัดหมายเวลารับสินค้าให้ทันรอบ

 

การสื่อสารในแต่ละขั้นตอนนี้ หากผิดพลาดแม้เพียงเล็กน้อยอาจได้รับของช้ากว่าที่ควร ยิ่งถ้าเป็นการจัดส่งแบบ B2B ก็ยิ่งมีข้อจำกัดมากขึ้น เช่น โรงงานปิดรับของตอน 5 โมงเย็น ถ้ามาช้า ของก็ต้องวนกลับไปยังต้นทางเพื่อรอส่งใหม่ในวันถัดไป กลายเป็นต้นทุนที่ต้องจ่ายซ้ำซ้อน

 

ความตรงเวลาของพัสดุ ต้องคิดจากดาต้า และลงมือด้วยระบบ

 

การจัดส่งพัสดุให้ถึงมือผู้รับอย่างตรงเวลาเกิดจากการวางแผนอย่างมีระบบ ตั้งแต่หน้าคลังจนถึงปลายทาง โดยอาศัยดาต้าและเทคโนโลยีเข้ามาช่วยให้ทุกขั้นตอนแม่นยำและคุ้มต้นทุนที่สุด

 

หนึ่งในหัวใจสำคัญคือระบบอัลกอริทึมที่ใช้บริหารเส้นทางการขนส่ง ซึ่งไม่ได้ดูแค่รหัสไปรษณีย์เท่านั้น แต่ยังลงลึกไปถึง แขวง/เขต หรือ ตำบล/อำเภอ เพื่อคัดกรองเส้นทางที่แคบที่สุดและประหยัดที่สุด โดยมีเป้าหมาย 2 ข้อหลักๆ คือ การเพิ่ม productivity ของคนขับ และการทำให้ลูกค้าได้รับพัสดุตรงเวลาและพึงพอใจมากที่สุด

 

สำหรับ KPI ของคนขับรถในเขตกรุงเทพฯ ชั้นใน คนขับ 1 คนใน 1 วัน (8 ชั่วโมง) ต้องสามารถจัดส่งได้อย่างน้อย 120 ชิ้น ซึ่งบางพื้นที่ เช่น คอนโดหรือออฟฟิศ สามารถมีพัสดุรวมกันหลายสิบชิ้น การนับ productivity จึงดูจากจำนวนชิ้น ไม่ใช่แค่จำนวนสถานที่

 

ส่วนเรื่องคุณภาพการจัดส่งจะใช้ระบบการยืนยันการส่งมอบสินค้า ที่เรียกว่า POD (Proof of Delivery) ซึ่งเป็นภาพถ่ายที่การันตีว่าของมาถึงจุดหมายแล้ว พร้อมข้อมูลพิกัด (ละติจูด-ลองจิจูด) เวลา สถานที่ และ AI ที่คอยตรวจสอบอัตโนมัติ ถ้าภาพไม่ตรงกับข้อมูลที่ระบบมี AI จะส่งสัญญาณเตือนไปยังทีมหลังบ้านเพื่อตรวจสอบทันที

 

สรุปคือการส่งเร็วอย่างเดียวไม่พอ ต้องแม่นยำด้วย ซึ่งการลดเวลาจัดส่งให้สั้นลงเริ่มจากการจัดระเบียบหลังบ้าน เพราะคลังสินค้าที่ไม่มีระบบจัดการจะทำให้เวลาค้นหาสินค้าล่าช้าไปหลายเท่าตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เวลาตัดรอบ (Cut-off Time) เป็นจุดที่สำคัญมาก ถ้าพลาดแม้แต่นิดเดียว รถรอบนั้นก็อาจออกไปแล้ว ส่งผลให้พัสดุถึงมือผู้รับช้าลงทันที

 

จุดแข็งของโลจิสติกส์ไทยในอาเซียน กับโจทย์ของการบาลานซ์สต๊อกให้ธุรกิจไปต่อ

 

เมื่อพูดถึงการขนส่งในระดับภูมิภาค หลายคนอาจไม่ทราบว่าไทยคือหนึ่งในประเทศที่ขนส่งง่ายที่สุดในอาเซียน เพราะไม่ว่าจะอยู่จุดไหน รถก็สามารถเข้าถึงได้หมด แตกต่างจากประเทศเพื่อนบ้าน เช่น อินโดนีเซีย ที่มีลักษณะภูมิประเทศเป็นหมู่เกาะ หรือเวียดนาม ที่ประเทศยาวและการขนส่งใช้เวลามากกว่า

 

แม้บ้านเรามีภูมิรัฐศาสตร์ที่ได้เปรียบมาก แต่สิ่งที่น่าสนใจคือการแข่งขันในอุตสาหกรรมขนส่งของไทยเองก็ดุเดือดที่สุดในภูมิภาคเช่นกัน เช่น หลายปีที่แล้วค่าส่งชิ้นละ 50 บาท ตอนนี้ลดเหลือเพียง 5 บาทในบางช่วงเวลา ซึ่งทำให้ลูกค้าได้ประโยชน์ แต่ก็ส่งผลให้ทุกฝ่ายต้องบริหารต้นทุนอย่างรัดกุม ผู้ประกอบการจึงจำเป็นต้องกลับมาทบทวนระบบหลังบ้านอย่างการบริหารคลังสินค้า (Warehouse Management) เพื่อให้สินค้าพร้อมขายโดยไม่จมทุนกับสต๊อกที่มากเกินไป โดย 4 ปัญหาใหญ่ที่ควรหลีกเลี่ยงให้ได้คือ สต๊อกขาด, สต๊อกเกิน, สต๊อกหาย, สต๊อกเสีย ซึ่งทั้งหมดคือ ‘ต้นทุนแฝง’ และ ‘โอกาสที่หลุดมือ’

 

กลยุทธ์บริหารคลังที่แนะนำ มี 3 รูปแบบ ได้แก่

 

  1. FIFO (First-In, First-Out): เหมาะกับสินค้าที่มีวันหมดอายุ หรือมี life cycle ชัดเจน เช่น ของกิน ยา หรือสินค้าอุปโภค โดยจัดวางแบบเอาสินค้าที่เข้าคลังก่อนออกไปก่อน ช่วยลดโอกาสของเสีย

  2. ABC Analysis: แบ่งสินค้าตามหมวดมูลค่าและสัดส่วนรายได้ เช่น หมวด A เป็นสินค้าทำเงินหลัก แต่มีสต๊อกไม่มาก, หมวด B เป็นสินค้ากลางๆ และหมวด C เป็น สินค้าที่มีสต๊อกเยอะ แต่มูลค่าต่อหน่วยต่ำ วิธีนี้จะช่วยให้เราโฟกัสทรัพยากรให้เหมาะสม 

  3. Warehouse Management System (WMS): เหมาะกับธุรกิจระดับกลางถึงใหญ่ เพราะช่วยจัดการคลังแบบครบวงจร ตั้งแต่รับของ นับสต๊อก แจ้งเตือนของใกล้หมดอายุ ไปจนถึงการดูยอดเบิกจ่าย

 

ทำไมของจากคลังใกล้บ้าน ถึงต้องเดินทางอ้อม?

 

จริงๆ แล้วกระบวนการนี้ไม่ได้เกิดจากความล่าช้าโดยไม่มีเหตุผล แต่เป็นเพราะระบบการขนส่งส่วนใหญ่ในปัจจุบัน โดยเฉพาะบริษัทขนส่งเอกชน จะใช้โมเดลที่เรียกว่า Hub and Spoke คือ สินค้าที่เราสั่งจากจุด A แม้จะใกล้จุด B ที่เป็นบ้านเรา แต่จะถูกรวบรวมเข้าคลังกลางก่อนเพื่อจัดกลุ่มก่อนจะจัดส่ง

 

เพราะโลจิสติกส์เป็นเกมของ Utiliisation กับ Optimisation คือการใช้พื้นที่ให้คุ้มที่สุด รถปิกอัพ 1 คันต้องวิ่งแบบเต็มคันและไม่หยุดวิ่ง เพราะถ้าส่งตรงทุกชิ้น รถขนส่งจะเสียพื้นที่โดยเปล่าประโยชน์ และต้องใช้ต้นทุนมากขึ้น

 

ตัวอย่างการเดินทางของพัสดุ

 

  1. ร้านค้าแพ็คของ → ส่งไปที่คลังกลาง 
  2. คลังกลางจะมีการจัดเรียงของใหม่ตามโซนเส้นทาง เช่น รถคันนี้วิ่งเขตพระโขนง รหัสไปรษณีย์ 10260
  3. ของจะถูกนำไปส่งยัง Drop Point หรือศูนย์กระจายสินค้าในพื้นที่
  4. สุดท้ายรถมอเตอร์ไซค์หรือรถเล็กจะรับไปจัดส่งให้ถึงปลายทาง

 

การใช้ระบบ Hub and Spoke จะทำให้รถวิ่งอย่างมีแผน สามารถส่งของหลายชิ้นพร้อมกันในโซนเดียว ช่วยเพิ่ม productivity ให้กับพนักงานขับรถ และที่สำคัญคือช่วยลดต้นทุนได้อย่างมหาศาล

 

บทเรียนจากต่างประเทศ ในยุคที่โลจิสติกส์ต้องปรับตัวตามพฤติกรรมผู้บริโภค

 

หนึ่งในบทเรียนสำคัญที่เห็นได้ชัดจากประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะกลุ่มแบรนด์ค้าปลีกหรือแบรนด์แฟชัน ที่วันนี้หลายแบรนด์เริ่มลดขนาดหน้าร้านให้เล็กลง เพราะพื้นที่คือเงิน ทำให้ไม่มีความจำเป็นต้องเก็บของไว้ในร้านจำนวนมากอีกต่อไป แต่เลือกใช้แนวคิด On-demand Resupply แทน

 

  1. ไม่จำเป็นต้องสต๊อกของเยอะ ถ้ารู้ว่าขายได้รุ่นไหนในจุดไหน ก็ควรส่งให้พอดี เพื่อลดต้นทุนการเก็บ
  2. เลือกขนส่งให้ยืดหยุ่น เช่น ส่งบ่อยขึ้น แต่จำนวนต่อรอบน้อยลง
  3. ใช้ดาต้าเป็นตัวนำ ยิ่งรู้ดีมานด์มากเท่าไร ยิ่งวางแผนสต๊อกและขนส่งได้แม่นยำขึ้

 

เลือกขนส่งอย่างไรให้แมตช์กับธุรกิจ?

 

ในยุคที่มีผู้ให้บริการมากมาย SME อาจสับสนว่าเจ้าไหนเหมาะกับตัวเอง วิธีเลือกจึงไม่ใช่แค่ ‘ราคา’ อย่างเดียว

 

  1. เริ่มจากเป้าหมายของแบรนด์
  • ถ้าธุรกิจเน้น ‘คุณภาพสูงและความรวดเร็ว’ คุณอาจต้องเผื่องบมากขึ้น
  • ถ้าธุรกิจเน้น ‘ราคาประหยัด แต่รับได้เรื่องระยะเวลา’ ก็มีผู้ให้บริการที่เน้นเรื่องราคาประหยัดเช่นกัน
  1. ลักษณะธุรกิจส่งผลต่อวิธีการจัดการ
  • ธุรกิจ B2B รายใหญ่ มักใช้ 2 ระบบคู่กัน คือ
    • In-house (มีรถเองสำหรับดีมานด์ประจำ)
    • รถผู้รับเหมา สำหรับดีมานด์ที่เพิ่มขึ้นเป็นครั้งคราว

  • ธุรกิจขนาดเล็กที่ไม่เชี่ยวชาญด้านโลจิสติกส์
    ควรจ้างผู้เชี่ยวชาญ เช่น DHL หรือบริษัทโลจิสติกส์ที่สามารถจัดการทั้งคลังและการขนส่งให้จบในที่เดียว

 

โฟกัสที่เป้าหมาย แล้วใช้พาร์ตเนอร์ให้เป็น

 

ในยุคนี้การบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพสูงสุดไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างด้วยตัว เอง สิ่งสำคัญคือการโฟกัสเป้าหมายของธุรกิจให้ชัด

 

เมื่อเรารู้แล้วว่าเป้าหมายคืออะไร ไม่ว่าจะเป็น ความเร็วในการส่งของ การควบคุมต้นทุน การบริหารคลังอย่างแม่นยำ หรือแม้แต่การขยายสาขาให้เร็วขึ้น เราสามารถเลือกพาร์ตเนอร์ที่เก่งในแต่ละด้านมาช่วยเติมเต็มในสิ่งที่เรายังไม่ถนัด

 

ทุกวันนี้บริษัทขนส่งและผู้ให้บริการโลจิสติกส์หลายรายไม่ได้มาแค่ขายบริการ แต่มาในฐานะ Solution Partner คือร่วมกันวางแผน คิดกลยุทธ์ และปรับกระบวนการให้เหมาะกับธุรกิจเราโดยเฉพาะ ทำให้เราไม่ต้องแบกทุกอย่างคนเดียวอีกต่อไป

 

แค่รู้ว่าจุดแข็งของเราคืออะไร และจุดไหนที่ควรมีคนช่วยคิด คนช่วยทำ การเลือกใช้ทรัพยากรให้ถูกที่จะทำให้ธุรกิจเดินหน้าได้เร็วขึ้นและมั่นคงขึ้น

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน 

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post โลจิสติกส์ในประเทศ: การบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ appeared first on THE STANDARD.

]]>
บริหารกระแสเงินสด: คุมเกมซัพพลายเชนให้มั่นคง https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep51/ Fri, 25 Jul 2025 11:00:06 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1099797

ในยุคที่ธุรกิจต้องปรับตัวอย่างต่อเนื่อง การบริหาร ‘กระแ […]

The post บริหารกระแสเงินสด: คุมเกมซัพพลายเชนให้มั่นคง appeared first on THE STANDARD.

]]>

ในยุคที่ธุรกิจต้องปรับตัวอย่างต่อเนื่อง การบริหาร ‘กระแสเงินสด’ อย่างชาญฉลาด คือหัวใจของความอยู่รอดและการเติบโต โดยเฉพาะในระบบซัพพลายเชนที่เชื่อมโยงทุกฟันเฟืองขององค์กรไว้ด้วยกัน 

 

THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดที่ 3 ของซีซัน 9 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน รศ. ดร.คณิสร์ แสงโชติ อาจารย์ประจำภาควิชาการธนาคารและการเงิน คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาเจาะลึกกลยุทธ์บริหารกระแสเงินสดให้ไหลลื่น มั่นคง และพร้อมรับมือกับความไม่แน่นอนในห่วงโซ่อุปทาน พร้อมส่งมอบเครื่องมือวิเคราะห์ที่ช่วยให้คุณ ‘คุมเกม’ ได้อย่างมั่นใจ



กระแสเงินสด ออกซิเจนของซัพพลายเชน

กระแสเงินสดเป็นปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญต่อธุรกิจไม่ต่างจากกำไร แม้หลายคนจะมองว่ากำไรคือเป้าหมายสูงสุดของการทำธุรกิจ แต่ในความเป็นจริงกระแสเงินสดกลับเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้เลยแม้แต่วันเดียว หากกำไรเปรียบได้กับอาหารที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต กระแสเงินสดก็คงไม่ต่างจากออกซิเจนที่ใช้หายใจ การบริหารธุรกิจจึงต้องเริ่มต้นจากการบริหารกระแสเงินสดให้มั่นคงก่อน แล้วจึงค่อยสร้างกำไรและความยั่งยืนตามมา

 

เมื่อพูดถึงซัพพลายเชนก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องพูดถึงกระแสเงินสด เพราะทุกความสัมพันธ์ในห่วงโซ่อุปทานล้วนโยงกับเรื่องนี้ ไม่ว่าจะเป็นซัพพลายเออร์ ลูกค้า หรือคู่ค้า การบริหารกระแสเงินสดจึงต้องมองแบบครบทั้งเชน และเปลี่ยนไปตามขนาดและระดับการเติบโตของธุรกิจ

 

ลองนึกภาพธุรกิจอาหารเล็กๆ อย่าง ‘เจ๊แมว 1.0’ ที่เปิดร้านอาหารตามสั่งแบบเน้นขายวันต่อวัน ตอนเช้าเดินไปตลาด ซื้อของสดมาปรุง ขายได้เงินสดกลับมา แล้วก็เอาเงินไปซื้อของต่อในวันถัดไป ทุกอย่างเกิดขึ้นในรอบสั้นๆ มีเงินสดหมุนเข้าออกตลอดเวลา เหมือนการหายใจที่ต้องมีอยู่ตลอด แต่เป็นลมหายใจที่สั้น ตื้น และเปราะบาง เพราะหากเกิดอะไรขึ้นเพียงเล็กน้อย เช่น ฝนตก ลูกค้าน้อย หรือเจ๊แมวไม่สบาย ก็อาจสะดุดทันที 

 

ธุรกิจที่กำลังเติบโต ควรเริ่มวางแผนอย่างไร ถ้าไม่อยากสะดุด

เมื่อร้านเริ่มเป็นที่รู้จัก เจ๊แมวที่เคยต้องเดินตลาดทุกเช้าอาจเริ่มมีสายสัมพันธ์กับร้านค้าประจำมากขึ้น จากเคยจ่ายเงินสดอาจกลายเป็นลูกค้าขาประจำที่ ‘เชื่อไว้ก่อนได้’ ในระยะเวลาสั้นๆ เช่น 3 วัน 5 วัน ซึ่งช่วยให้กระแสเงินสดคล่องตัวขึ้น แม้มีวันที่มีเหตุต้องหยุดขายหรืออาจขายได้น้อย แต่ก็ยังมีเวลาตั้งหลักและกลับมาได้ในรอบถัดไป  

 

ในอีกมุมหนึ่ง เจ๊แมวอาจเริ่มทบทวนว่าการผลิตอาหารในแต่ละวันว่ามีความเสี่ยงแค่ไหน ถ้าสั่งมาเยอะเกินก็เสีย สั่งไม่ครบก็ขายไม่ได้ ดังนั้นควรการวางแผนอย่างง่าย เช่น ดูว่าวันไหนอะไรขายดี และวิเคราะห์จากยอดขายจริง ก็จะช่วยให้การจัดซื้อมีประสิทธิภาพมากขึ้น

 

วิธีพื้นฐานอย่าง ABC Analysis คือหนึ่งในกลยุทธ์ที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย โดยการแบ่งสินค้าตามความสำคัญ เช่น สินค้ากลุ่ม A คือของขายดี ใช้เยอะและบ่อย ส่วนกลุ่ม B และ C คือของที่ใช้เป็นบางครั้ง ซึ่งการรู้ว่าสินค้าไหนสำคัญจะช่วยให้จัดสต๊อกได้ดีขึ้น ลดของเหลือ ลดต้นทุน และลดเงินที่ต้องจมไว้ในของที่ขายไม่ออก

 

นอกจากนั้น การปรับรูปแบบวัตถุดิบ เช่น การซื้อของที่ตัดแต่งมาแล้ว หรือชั่งตวงวัตถุดิบสำหรับใช้ต่อจานไว้เลย ก็จะช่วยให้บริหารต้นทุนการผลิตได้แม่นยำขึ้น ลดของเสีย เพิ่มความสะดวก และควบคุมคุณภาพในแต่ละจานอาหารได้ใกล้เคียงกันมากขึ้น 

 

สุดท้ายคือการทบทวนลำดับความสำคัญว่าสินค้าไหนขายดี กำไรดี หรือขายแล้วขาดทุนโดยไม่รู้ตัว การมีเวลานั่งทบทวนข้อมูลเหล่านี้ ไม่เพียงช่วยให้ร้านเดินหน้าได้อย่างมั่นคง แต่ยังอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการปรับตัวให้กำไรมากขึ้นโดยไม่ต้องขายเยอะ และช่วยให้เงินไม่ต้องจมในสิ่งที่ไม่จำเป็น

 

กลยุทธ์บริหารกระแสเงินสดในซัพพลายเชน 

หนึ่งในโจทย์ที่ผู้ประกอบการจำนวนมากมองข้าม คือการจัดการกระแสเงินสดให้เหมาะสมในแต่ละช่วงของซัพพลายเชน โดยเฉพาะธุรกิจขนาดเล็กที่มักจะโฟกัสแค่ยอดขายหรือกำไรปลายทาง แต่ลืมว่าสิ่งที่ทำให้ธุรกิจเดินต่อได้จริงๆ คือเงินสดในมือ

 

กลยุทธ์แรกที่ควรมองคือ ‘ความคุ้มค่าในกระบวนการที่กำลังดำเนินอยู่’ เช่น จัดซื้อวัตถุดิบให้เหมาะสมกับปริมาณที่ใช้งานจริง ไม่สั่งเผื่อไว้จนเกินความจำเป็น กลายเป็นสต๊อกค้าง ต้นทุนจม ไม่ก่อให้เกิดรายได้

 

ถัดมาเมื่อเริ่มมีความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับซัพพลายเออร์ ‘การต่อรองเงื่อนไขเครดิต’ ก็อาจเกิดขึ้น เช่น ขอยืดเวลาชำระค่าสินค้าเพื่อให้มีเงินสดไว้ใช้หมุนก่อน แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น การยืดชำระก็ต้องอิงจากความยินยอมของทั้งสองฝ่าย เพราะถ้าขอยืดแบบไม่มีเหตุผล หรือฝั่งตรงข้ามไม่พร้อม ก็อาจกระทบความสัมพันธ์ระยะยาวได้เช่นกัน

 

อีกด้านหนึ่งของกระแสเงินสดคือฝั่งรายรับ หากย้อนกลับไปที่โมเดลเจ๊แมว 1.0 ที่รับเงินสดจากลูกค้าทุกวัน ธุรกิจไม่มีเจ้าหนี้-ลูกหนี้การค้า ทุกอย่างจบในวันเดียว แต่เมื่อเริ่มเข้าสู่เฟสเจ๊แมว 2.0 ที่ขยายธุรกิจไปทำอาหารกล่องเดลิเวอรี หรือรับออร์เดอร์แบบ B2B ที่ต้องออกบิลและเก็บเงินปลายเดือน นั่นหมายถึงการเริ่มมี ‘ลูกหนี้’ ในระบบ แปลว่าแม้สินค้าจะขายได้ แต่เงินสดยังไม่เข้าทันที จึงจำเป็นต้องกลับมาวางแผนด้านเครดิตเทอม เช่น ระยะเวลาที่สามารถให้ลูกค้าชำระได้ และความสามารถของตัวเองในการรับภาระเงินสดระหว่างรอเงินเข้า 



สิ่งที่เปลี่ยนไปคือเจ๊แมวไม่ได้เป็นแค่ลูกหนี้ของซัพพลายเออร์อีกต่อไป แต่กลายเป็นเจ้าหนี้ของลูกค้าด้วย จุดนี้เองที่ความสมดุลของเครดิตเทอมกลายเป็นเรื่องสำคัญ เพราะเรากำลังอยู่ตรงกลางระหว่างสองขั้ว คือฝั่งที่เราต้องจ่าย กับฝั่งที่เราต้องรอรับเงิน ถ้าเครดิตสองฝั่งไม่สัมพันธ์กัน เช่น ซัพพลายเออร์ให้เครดิตแค่ 7 วัน แต่ลูกค้าใช้เวลา 30 วันกว่าจะจ่าย เท่ากับว่าเจ๊แมวต้องแบกรับช่วงเวลาที่เงินจมหายไปร่วม 3 สัปดาห์เต็ม



ตรงนี้นักการเงินจะเรียกกันว่า ‘วงจรเงินสด’ ซึ่งเป็นการวัดว่าตั้งแต่เงินสดออกจากมือเราไปซื้อของ ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะไหลกลับเข้ามาอีกครั้ง ยิ่งวงจรยาวเท่าไรก็ยิ่งต้องใช้เงินทุนหมุนเวียนมากเท่านั้น

 

แต่การวางแผนไม่ได้หมายความว่าเจ๊แมวต้องเป็นฝ่ายแบกทุกอย่างคนเดียว ในโลกของซัพพลายเชนที่ดี เราควรต้องออกแบบความสัมพันธ์ทางการเงินกับคู่ค้าทั้งสองฝั่งให้สมดุลกันได้ เช่น การเจรจาขอเครดิตที่ยืดหยุ่นกับซัพพลายเออร์ พร้อมกับการตั้งเงื่อนไขการเก็บเงินจากลูกค้าให้เหมาะสม เช่น บางรายจ่ายปลายเดือน บางรายจ่ายก่อนจัดส่ง ก็จะช่วยเฉลี่ยกระแสเงินสดให้ไหลเข้าออกอย่างต่อเนื่อง



จุดเปลี่ยนทางการเงิน: เมื่อไม่ได้เป็นแค่ลูกหนี้ แต่กลายเป็นเจ้าหนี้ของลูกค้าด้วย

จากธุรกิจเงินสดวันต่อวัน เจ๊แมว 2.0 เริ่มมีวงจรเงินสดของตัวเอง ต้องคอยบริหารว่าเงินเข้าช้าแค่ไหน เงินออกเร็วแค่ไหน ซึ่งถ้าบริหารไม่ดี ก็อาจถึงจุดที่ชักหน้าไม่ถึงหลังได้ง่ายๆ ไม่ใช่เพราะธุรกิจไม่ดี แต่เพราะสภาพคล่องไม่พอ ในตอนนี้เจ๊แมวอาจจะต้องมองหาถังออกซิเจนสำรอง เช่น แหล่งเงินทุนจากภายนอก ไม่ว่าจะเป็นธนาคารพาณิชย์หรือผู้ให้บริการทางการเงินอื่นๆ ซึ่งแน่นอนว่ามาพร้อมต้นทุน เช่น ดอกเบี้ย และความคาดหวังว่าจะสามารถจ่ายคืนได้ตามกำหนด

 

อย่างไรก็ตาม การหาเงินกู้ไม่ใช่แค่เพื่อแก้ปัญหาสภาพคล่องระยะสั้น แต่บางครั้งเป็นเพราะอยากขยายกิจการ เช่น เปิดครัวใหม่ เปิดสาขาใหม่ หรือกระจายสินค้าให้เข้าถึงลูกค้าได้มากขึ้น นั่นก็ถือเป็นการลงทุนในซัพพลายเชนเช่นกัน เพราะมันช่วยลดระยะทางระหว่างธุรกิจกับลูกค้า เพิ่มโอกาสทางรายได้

 

กรณีแบบนี้ ผู้ให้บริการทางการเงินก็มักจะอยากเห็นแผนธุรกิจ ถ้าเป็นเงินหมุนเวียนก็อาจอยากดูความสามารถในการชำระในปัจจุบัน แต่ถ้าเป็นเงินลงทุนเพื่อขยายกิจการ ก็อาจต้องการเห็นภาพใหญ่ในอนาคตว่าเจ๊แมวจะโตไปในทิศทางไหน จุดเปลี่ยนครั้งนี้จึงต้องเริ่มจากบริหารการเงินอย่างรอบด้าน เพื่อให้ธุรกิจเดินหน้าได้โดยไม่สะดุด

 

เครื่องมือทางการเงินในแต่ละสเตจของธุรกิจ

เมื่อธุรกิจของเจ๊แมวเริ่มเติบโตขึ้น สิ่งหนึ่งที่ตามมาคือความจำเป็นในการเข้าถึงเงินทุนเพื่อบริหารจัดการธุรกิจให้เดินหน้าต่อไปได้อย่างไม่สะดุด โดยเฉพาะในมิติของซัพพลายเชน

 

ถ้ามองภาพกว้าง เครื่องมือทางการเงินหลักๆ ที่ใช้ในแต่ละสเตจจะมีอยู่ 2 ประเภทคือ

 

1. เงินทุนหมุนเวียน: สำหรับใช้จ่ายในกิจกรรมประจำวัน เช่น ซื้อวัตถุดิบ จ่ายค่าคนงาน

2. เงินทุนลงทุน: สำหรับขยายกิจการ เช่น เปิดสาขาใหม่ หรือเพิ่มกำลังการผลิต

 

เมื่อเจ๊แมวเข้าสู่เฟส 3.0 ที่เริ่มมีความคิดจะนำเข้าวัตถุดิบหรือส่งออกสินค้า ก็จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับเครื่องมือทางการเงินเฉพาะทางมากขึ้น เช่น สินเชื่อเพื่อการนำเข้า-ส่งออก หรือบริการทางการเงินที่ช่วยลดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน เป็นต้น

 

แต่ต่อให้มีแผนธุรกิจชัด ธุรกิจดูไปได้ดี แต่เมื่อจะไปขอสินเชื่อ ธนาคารก็มีสิ่งที่ต้องพิจารณาเยอะมาก จึงต้องมีการวิเคราะห์ต่อว่า

 

  • ธุรกิจมีตัวตนชัดเจนหรือไม่
  • มีร้าน/มีบัญชีที่แยกส่วนตัวกับธุรกิจหรือไม่
  • รายรับ-รายจ่ายที่ผ่านมาเป็นอย่างไร
  • วันที่ขายไม่ดีหรือเกิดเหตุไม่คาดฝัน ธุรกิจยังพอประคองได้ไหม
  • มีแผนการใช้เงินชัดเจนหรือไม่

 

หากไม่มีระบบบัญชีหรือไม่มีข้อมูลย้อนหลัง ธนาคารก็จะวิเคราะห์ยาก และอาจคิดดอกเบี้ยสูงขึ้นเพื่อเผื่อความเสี่ยง หรืออาจปฏิเสธไม่ให้สินเชื่อเลยด้วยซ้ำ ซึ่งหากธุรกิจกำลังอยู่ในช่วงที่ลูกค้าขอเครดิตเทอมเพิ่ม แต่เจ๊แมวต้องใช้เงินสดทันที อาจเลือกใช้เครื่องมือ เช่น

 

  • Invoice Financing: นำใบแจ้งหนี้ที่มีอยู่ แต่ยังเก็บเงินไม่ได้ ไปขอสินเชื่อล่วงหน้าได้ ธนาคารจะให้เงินบางส่วน (เช่น 80-90%) ไปใช้ก่อน แล้วเมื่อได้เงินจากลูกหนี้จริงก็ค่อยนำมาจ่ายคืน 
  • Factoring: เจ๊แมวขายใบแจ้งหนี้นั้นให้สถาบันการเงินไปเลย แล้วให้เขาไปตามเก็บหนี้แทน จะสะดวกในกรณีที่ไม่อยากตามเงินเองหรือไม่มีทีมเก็บหนี้ 

วิธีการวิเคราะห์ของสถาบันการเงินคือจะจัดกลุ่มลูกค้าเป็นตะกร้าเพื่อประเมินความเสี่ยง ถ้าเจ๊แมวอยู่ในกลุ่มเสี่ยงต่ำ (มีข้อมูลดี มีวินัยการเงิน) ธนาคารก็จะมั่นใจและเสนออัตราดอกเบี้ยต่ำลงได้ ในทางกลับกัน ถ้าข้อมูลไม่ชัดหรือไม่มีหลักฐานที่แสดงถึงความสามารถในการชำระหนี้ อาจถูกจัดอยู่ในตะกร้าเสี่ยงสูง และต้องแบกรับดอกเบี้ยที่แพงกว่า

 

เช็กลิสต์ 3 รู้: จะรู้ได้อย่างไรว่า ‘พร้อมโต’ หรือยัง?
ในวันที่ธุรกิจเริ่มเป็นรูปเป็นร่าง มีระบบมากขึ้น มีลูกค้าประจำ มีคู่ค้าที่รู้ใจ และเริ่มหมุนเงินจากลูกหนี้เจ้าหนี้ได้คล่องขึ้น คำถามสำคัญที่ตามมาคือ… “ฉันพร้อมจะไปต่อหรือยัง?”

 

จะรู้ได้อย่างไรว่าเจ๊แมวตอนนี้อยู่ในโหมด ‘เอาตัวรอด’ หรือว่า ‘พร้อมเติบโต’ กำลังจะไปเป็นเจ๊แมว 3.0 หรือควรหยุดไว้เท่านี้ก่อน? เราสามารถพิจารณาอย่างมีเหตุผลด้วยเช็กลิสต์ 3 รู้ ที่ช่วยให้เจ้าของธุรกิจทบทวนตัวเองก่อนตัดสินใจเติบโต

 

1. รู้ตัวเลข ธุรกิจของเรากำลังดีอยู่จริงๆ หรือแค่ดูเหมือนดี

  • รู้หรือไม่ว่าจุดคุ้มทุนของเราคือเท่าไร
  • รู้หรือไม่ว่าเงินของเรากำลังจมอยู่ตรงไหน 
  • เคยดูงบกำไร-ขาดทุน หรืองบกระแสเงินสดตัวเองบ้างไหม 

 

2. รู้ระบบ ธุรกิจที่โตได้ต้องไม่ผูกติดกับเจ้าของคนเดียว

  • ถ้าเราลางานสัก 7 วัน ธุรกิจจะยังดำเนินต่อได้หรือเปล่า
  • ระบบบัญชี แยกเงินส่วนตัวกับเงินธุรกิจชัดเจนหรือไม่
  • มีจุดเสี่ยงตรงไหนบ้างในซัพพลายเชน

 

3. รู้โอกาส ไม่ใช่แค่คิดอยากโต แต่ต้องรู้ว่าโตไปเพื่อใคร

  • ลูกค้าใหม่มีอยู่จริงไหม หรือแค่คิดเอาเอง
  • การลงทุนครั้งนี้ให้ผลตอบแทนคุ้มค่าหรือไม่?
  • รู้หรือไม่ว่าเงินทุนจากแหล่งไหนเหมาะกับตัวเองที่สุด

 

คำแนะนำทิ้งท้ายสำหรับ SME ที่อยากบริหารซัพพลายเชนให้มีประสิทธิภาพ

สิ่งสำคัญที่สุดในการบริหารซัพพลายเชนคือการมองข้ามตัวธุรกิจของเราไปสู่ ‘ระบบนิเวศ’ ที่เราดำเนินธุรกิจอยู่ด้วยกัน

 

เพราะในความเป็นจริง การทำให้ธุรกิจของเราดูดีขึ้น เช่น เก็บเงินเร็ว จ่ายเงินช้า ก็อาจทำให้คู่ค้าของเราตึงมือมากขึ้น กลายเป็นเกมแบบ zero-sum ที่มีคนได้ก็ต้องมีคนเสีย ถ้าเรามองแค่ตัวเราเป็นศูนย์กลาง เราอาจรอดคนเดียวในระบบที่เปราะบาง

 

แต่ถ้าเรามองซัพพลายเชนเป็น ‘ระบบนิเวศร่วม’ ที่ทุกฝ่ายเชื่อมโยงกัน การบริหารจัดการจะเปลี่ยนไป ซึ่งแนวคิดสำคัญคือการสร้างมูลค่าร่วม หรือ Creating Shared Value เรามองลูกค้าและคู่ค้าเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจเรา เวลาจะพัฒนาสินค้าใหม่ หาทางลดต้นทุน หรือคิดไอเดียใหม่ๆ ถ้าเราไปคุยกับคู่ค้า ฟังปัญหา ฟังข้อมูลจากหน้างานจริง ก็อาจได้แนวทางที่ตอบโจทย์ตลาดมากกว่าเดิม และสร้างโอกาสให้ทั้งสองฝ่ายเติบโตไปพร้อมกัน

 

ต่อมาคือเรื่องการเงิน หลายคนกลัวการเป็นหนี้ แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่หนี้ทุกประเภทที่แย่ เพราะหนี้ที่ไม่จำเป็นคือภาระ แต่หนี้ที่เหมาะสมคือเครื่องมือ เพราะในท้ายที่สุดกระแสเงินสดก็เปรียบได้กับออกซิเจน เราจะเก็บไว้เพื่อประคองตัวให้รอด หรือใช้ให้เต็มที่เพื่อเร่งการเติบโต ขึ้นอยู่กับการวางแผนและการเข้าถึงแหล่งทุนที่เหมาะสม

 

หากเรารู้จักซัพพลายเชนของตัวเองดีพอ รู้ว่าควรจะเดินหรือควรจะวิ่งเมื่อไร และมีพาร์ตเนอร์ที่เข้าใจเราไปด้วยกัน นั่นคือจุดเริ่มต้นของการเติบโตอย่างยั่งยืน

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน 

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post บริหารกระแสเงินสด: คุมเกมซัพพลายเชนให้มั่นคง appeared first on THE STANDARD.

]]>
เจาะลึกซัพพลายเชนไทย เข้าใจโครงสร้างและโอกาส | THE SME HANDBOOK EP.49 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep49/ Thu, 26 Jun 2025 03:00:05 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1089280 the-sme-handbook-ep49

เจาะลึกซัพพลายเชนไทยเพื่อเข้าใจโครงสร้าง ระบบการเชื่อมโ […]

The post เจาะลึกซัพพลายเชนไทย เข้าใจโครงสร้างและโอกาส | THE SME HANDBOOK EP.49 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ep49

เจาะลึกซัพพลายเชนไทยเพื่อเข้าใจโครงสร้าง ระบบการเชื่อมโยงของผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่าย และผู้บริโภค ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ พร้อมเปิดมุมมองใหม่สู่โอกาสทางธุรกิจในยุคที่ความท้าทายและความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว The SME Handbook by UOB เอพิโสดที่ 1 ของซีซัน 9 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน แสงชัย ธีรกุลวาณิช ประธานยุทธศาสตร์ สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทย มาพูดคุยเพื่อทำความเข้าใจโครงสร้างของซัพพลายเชนในประเทศไทย และชี้ให้เห็นถึงความท้าทายและโอกาสที่ SME ไทยต้องรู้

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน 

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post เจาะลึกซัพพลายเชนไทย เข้าใจโครงสร้างและโอกาส | THE SME HANDBOOK EP.49 appeared first on THE STANDARD.

]]>
คู่มือยกระดับธุรกิจ ด้วยซัพพลายเชนที่แข็งแกร่ง | THE SME HANDBOOK SS 9 EP.0 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss9-ep0/ Tue, 24 Jun 2025 11:00:57 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1088547 the-sme-handbook-ss9-ep0

ธุรกิจ SME จะเติบโตอย่างแข็งแกร่งได้ เคล็ดลับสำคัญส่วนห […]

The post คู่มือยกระดับธุรกิจ ด้วยซัพพลายเชนที่แข็งแกร่ง | THE SME HANDBOOK SS 9 EP.0 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ss9-ep0

ธุรกิจ SME จะเติบโตอย่างแข็งแกร่งได้ เคล็ดลับสำคัญส่วนหนึ่งคือการบริหาร จัดการระบบซัพพลายเชนที่ดี The SME Handbook Season 9: Strong Supply Chain, Stronger Growth คู่มือยกระดับธุรกิจด้วยซัพพลายเชนที่แข็งแกร่งจะมาถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ในการบริหารจัดการซัพพลายเชน ผ่านมุมมองที่ครอบคลุมของนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญ เจาะลึกองค์ประกอบสำคัญของระบบซัพพลายเชน ที่ส่งผลต่อความสำเร็จของธุรกิจ SME เพื่อให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืนในระยะยาว

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Editor เอกธันวา สารศรี

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post คู่มือยกระดับธุรกิจ ด้วยซัพพลายเชนที่แข็งแกร่ง | THE SME HANDBOOK SS 9 EP.0 appeared first on THE STANDARD.

]]>
Sustainable Transformation ก้าวสู่ความยั่งยืน สร้างธุรกิจที่ดีกว่า | THE SME HANDBOOK EP.48 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep48/ Sat, 21 Dec 2024 06:03:32 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1022062 the-sme-handbook-ep48

SME จะเปลี่ยนแปลงธุรกิจอย่างไรไปสู่ความยั่งยืน? กรณีศึก […]

The post Sustainable Transformation ก้าวสู่ความยั่งยืน สร้างธุรกิจที่ดีกว่า | THE SME HANDBOOK EP.48 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ep48

SME จะเปลี่ยนแปลงธุรกิจอย่างไรไปสู่ความยั่งยืน? กรณีศึกษาของ บมจ. ไทยอีสเทิร์น กรุ๊ป โฮลดิ้งส์ (TEGH) คือคำตอบ THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดสุดท้ายของซีซั่น 8  เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน สินีนุช โกกนุทาภรณ์ กรรมการผู้จัดการ บมจ. ไทยอีสเทิร์น กรุ๊ป โฮลดิ้งส์ (TEGH) มาสะท้อนแนวคิดการทรานส์ฟอร์มธุรกิจสู่ความยั่งยืนซึ่งส่งผลดีทั้งประสิทธิภาพของผลลัพธ์จากการงานที่มากขึ้น รวมถึงการทรานส์ฟอร์มครั้งนี้ยังส่งผลให้เกิดธุรกิจใหม่ต่อมาในอนาคต

 


 

credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์, ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post Sustainable Transformation ก้าวสู่ความยั่งยืน สร้างธุรกิจที่ดีกว่า | THE SME HANDBOOK EP.48 appeared first on THE STANDARD.

]]>
Sustainable Finance in Action การเงินเพื่อความยั่งยืนสำคัญอย่างไรต่อธุรกิจ? | THE SME HANDBOOK EP.46 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep46/ Thu, 19 Dec 2024 11:15:20 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1021375 the-sme-handbook-ep46

Sustainable Finance คือหัวใจสำคัญสู่ความยั่งยืนของธุรกิ […]

The post Sustainable Finance in Action การเงินเพื่อความยั่งยืนสำคัญอย่างไรต่อธุรกิจ? | THE SME HANDBOOK EP.46 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-ep46

Sustainable Finance คือหัวใจสำคัญสู่ความยั่งยืนของธุรกิจ SME เพราะภาคการเงินคือตัวกลางที่จะช่วยสนับสนุนการเงิน และเพิ่มความมั่นใจให้ผู้ประกอบการให้สามารถลงทุนในโครงการที่มีความยั่งยืน รวมถึงจัดการทางการเงินอย่างมีประสิทธิภาพ THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดที่ 4 ของซีซั่น 8 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน คุณพณิตตรา เวชชาชีวะ Head of Financial Institutions And ESG Solution มาร่วมพูดคุยเกี่ยวกับการนำ Sustainable Finance มาปรับใช้ในธุรกิจ รวมทั้งแนวคิดและกรณีศึกษาที่ผู้ประกอบการสามารถนำไปปรับใช้ในธุรกิจได้

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์, ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post Sustainable Finance in Action การเงินเพื่อความยั่งยืนสำคัญอย่างไรต่อธุรกิจ? | THE SME HANDBOOK EP.46 appeared first on THE STANDARD.

]]>
Advancing Business towards Sustainability ยกระดับธุรกิจ ก้าวสู่ความยั่งยืน I THE SME HANDBOOK EP.45 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ep45/ Thu, 19 Dec 2024 04:17:06 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1021307

แนวทางในการทำธุรกิจยุคใหม่ คือการทำธุรกิจที่ตอบโจทย์เรื […]

The post Advancing Business towards Sustainability ยกระดับธุรกิจ ก้าวสู่ความยั่งยืน I THE SME HANDBOOK EP.45 appeared first on THE STANDARD.

]]>

แนวทางในการทำธุรกิจยุคใหม่ คือการทำธุรกิจที่ตอบโจทย์เรื่องสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน ซึ่งเชื่อว่าผู้ประกอบการ SME หลายคนยังคงมีข้อกังวลเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายที่จะเพิ่มขึ้นหรือยังไม่แน่ใจว่าจะสามารถนับหนึ่งเรื่องความยั่งยืนกับธุรกิจของตนเองอย่างไร THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดที่ 3 ของซีซั่น 8 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน คุณไพบูลย์ ตันกูล หุ้นส่วนสายงานตรวจสอบบัญชี และหัวหน้าฝ่ายความยั่งยืนและความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม บริษัท PWC ประเทศไทย มาร่วมพูดคุยถึงแนวทางการเริ่มต้นนำความยั่งยืนมาปรับใช้ในธุรกิจ

 


Credits

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer กรรญารัตน์ สุทธิสน

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์, ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post Advancing Business towards Sustainability ยกระดับธุรกิจ ก้าวสู่ความยั่งยืน I THE SME HANDBOOK EP.45 appeared first on THE STANDARD.

]]>
Pathways to Sustainability Success คู่มือ SME เปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน I THE SME HANDBOOK Season 8 EP.0 https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-by-uob-season-8/ Tue, 17 Dec 2024 11:00:19 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=1020597 the-sme-handbook-by-uob-season-8

‘Pathways to sustainability success คู่มือ SME เปลี่ยนผ […]

The post Pathways to Sustainability Success คู่มือ SME เปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน I THE SME HANDBOOK Season 8 EP.0 appeared first on THE STANDARD.

]]>
the-sme-handbook-by-uob-season-8

‘Pathways to sustainability success คู่มือ SME เปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน’ คู่มือที่จะช่วยธุรกิจ SME เติบโตอย่างแข็งแกร่งด้วยการสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนากิจการ ควบคู่ไปกับการปรับเปลี่ยนกลยุทธ์สร้างความยั่งยืนด้วยการรับผิดชอบต่อสังคมและคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม

 

THE SME HANDBOOK by UOB ซีซั่นนี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี เสนอวิธีการในการสร้างธุรกิจให้เกิดความยั่งยืนอย่างรอบด้าน ตั้งแต่นำเสนอความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับกฏหมาย นโยบายความยั่งยืนในระดับประเทศและระดับโลก, ความเข้าใจเรื่อง Carbon Tax และเครื่องมือทางการเงินต่างๆ ที่สามารถช่วยให้ SME เปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน รวมถึงตัวอย่างจริงที่ประสบความสำเร็จจากนวัตกรรมและการดำเนินธุรกิจเมื่อนำแนวคิดความยั่งยืนมาปรับใช้ ผ่านมุมมองทั้งนักวิชาการชั้นนำของประเทศ ผู้บริหาร ธนาคารและผู้ประกอบการ SME ไทย

 


 

Credits

 

The Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer พิชญ์สินี ยงประพัฒน์

Co-Producer 

Creative ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Sound Editor มุกริน ลิ่มประธานกุล

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer  ขจีพรรณ วิจิตรรัตน์

Graphic Designer ธิดามาศ เขียวเหลือ

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post Pathways to Sustainability Success คู่มือ SME เปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน I THE SME HANDBOOK Season 8 EP.0 appeared first on THE STANDARD.

]]>
From Roots to Riches ถอดเคล็ดลับสานต่อธุรกิจครอบครัวจาก Thai German Meat Product https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss7-ep42/ Sat, 11 Nov 2023 01:50:51 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=864598

เอพิโสดสุดท้ายของซีซั่นที่ 7 ของ The SME Handbook by UO […]

The post From Roots to Riches ถอดเคล็ดลับสานต่อธุรกิจครอบครัวจาก Thai German Meat Product appeared first on THE STANDARD.

]]>

เอพิโสดสุดท้ายของซีซั่นที่ 7 ของ The SME Handbook by UOB ครั้งนี้อยากพาทุกคนไปถอดประสบการณ์จากหนึ่งใน Family Business ที่ส่งต่อความสำเร็จกันมาถึงรุ่นที่ 4

 

เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน ทรงวุฒิ พัวพัฒนขจร Vice President ของบริษัท Thai German Meat Product มาแชร์เคล็ดลับความสำเร็จที่ช่วยให้การส่งต่อธุรกิจจากรุ่นสู่รุ่นเป็นไปอย่างราบรื่น รวมทั้งแนวทางในการวางรากฐานเพื่อให้ธุรกิจเติบโตอย่างยั่งยืน

 


 

จุดเริ่มต้นของ Thai German Meat Product

 

Thai German Meat Product หรือ TGM เป็นบริษัทร่วมทุนระหว่างไทยกับเยอรมนี สินค้าหลักที่เราผลิตจะเป็นสินค้าแปรรูปจากเนื้อสัตว์ ทั้งไส้กรอก หมูแฮม เบคอน และสินค้าหมักแห้ง เช่น ซาลามี เป็นต้น จนถึงวันนี้เราดำเนินธุรกิจมา 60 ปีเต็ม และบริหารงานโดยรุ่นที่ 4 แล้ว

 

จุดเริ่มต้นการก่อตั้งต้องย้อนไปตั้งแต่รุ่นคุณตาทวด สมัยก่อนท่านเป็นลูกจ้างนายห้างฝรั่งที่เป็นบริษัทผลิตไส้กรอกเจ้าแรกของไทย แล้ววันหนึ่งอยากจะออกมาทำธุรกิจของตัวเอง นายห้างฝรั่งเป็นคนที่ใจดีมาก เขาให้เงินก้อนมาตั้งตัวด้วยเพื่อเป็นการขอบคุณที่ช่วยงานกันมาตลอดสิบกว่าปี แล้วก็อยากให้คุณตาทวดมาเผยแพร่อาหารเยอรมันให้คนไทยได้รู้จักมากขึ้น

 

สำหรับ 60 ปีที่ผ่านมา เราแบ่งการบริหารออกเป็น 3 เฟส เฟสแรกคือรุ่นที่ 1-2 ซึ่งเป็นยุคของคุณตาทวดกับคุณตา สมัยนั้นจะเปิดเป็นบุชเชอรีเล็กๆ อยู่ที่ถนนสาทรใต้ ผลิตเองขายเองหน้าร้านประมาณ 5-10 กิโลกรัมต่อวัน

 

เฟสต่อมาคือรุ่นที่ 3 ที่บริหารโดยคุณแม่และน้าๆ เฟสนี้เป็นช่วงที่เราขยายกิจการค่อนข้างเยอะ จากบุชเชอรีเล็กๆ ก็ขยายเป็น Retail ที่กว้างขึ้น มีสินค้าวางอยู่ตามซูเปอร์มาร์เก็ต และขยายไปตามหัวเมืองใหญ่ๆ เช่น ภูเก็ต เชียงใหม่ ชลบุรี สมุย และในยุคนั้นเราไม่เคยทำโฆษณา แต่ใช้การบอกต่อเป็นหลัก เพราะเชื่อว่าถ้าเป็นของดีจริงๆ เดี๋ยวคนก็จะชอบและรู้จักสินค้าเราเอง 

 

และจากความสำเร็จที่เราสามารถขยาย Retail ได้ค่อนข้างเยอะ จึงเป็นการผลักดันให้เกิดเป็นธุรกิจเซกเมนต์ต่อมาคือ Wholesale คือมีลูกค้ามาติดต่อเอาเบคอนกับไส้กรอกของเราไปใช้ในร้านอาหารของเขา ทำให้ฝั่ง Retail ได้ขยายจาก B2C เป็น B2B มากขึ้น ส่งผลธุรกิจในเฟสนี้โตขึ้นอย่างรวดเร็ว

 

ส่วนเฟสล่าสุดคือรุ่นที่ 4 ซึ่งเป็นยุคของผม เราได้เพิ่มช่องทางการขายผ่านอีคอมเมิร์ซ มีการพัฒนาในเรื่องของเทคโนโลยีในการผลิตสินค้าให้ได้มาตรฐานและมีประสิทธิภาพที่ดีขึ้น รวมถึงเพิ่มในเรื่องของระบบการจัดการต่างๆ เพื่อให้การบริหารองค์กรไปได้ดีขึ้น

 

การบริหารงานในแต่ละรุ่นมีความเหมือนหรือต่างกันแค่ไหน มีการเปลี่ยนให้เข้ากับยุคสมัยอย่างไรบ้าง 

 

ยุคแรกสมัยคุณตา เนื่องจากยังเป็นร้านขนาดเล็กที่ผลิตเองด้วยมือแบบโฮมเมด จึงทำได้แค่วันละ 5-10 กิโลกรัมเท่านั้น แต่ ณ ปัจจุบันที่เรามีสมาชิกครอบครัวเพิ่มมากขึ้น หลายคนมีความรู้ความสามารถและประสบการณ์จากหลายๆ ธุรกิจ จึงมีการพัฒนาในเรื่องการบริหารงานมากขึ้น เช่น ตอนนี้เราก็มีกลุ่มลูกค้า Strategic Customer Targeting คือไม่ใช่ว่าขายใครก็ได้ แต่จะศึกษาว่าควรจะขายใคร ธุรกิจอะไรที่เป็น Sunrise หรือ Sunset มีการวิเคราะห์ความเสี่ยงว่าไม่อยากให้ยอดขายหลักอยู่กับลูกค้ารายใดรายหนึ่งมากเกินไป เพราะหากวันหนึ่งเขาไม่ได้ซื้อสินค้าของเราแล้วจะเกิดปัญหา 

 

ธุรกิจของ TGM มีรายได้หลักมาจาก 3 ส่วนคือ Retail, Wholesale และ Agengy/Export เราพยายามจะทำให้รายได้ของทั้ง 3 ช่องทางบาลานซ์กัน (Balance Revenue Streams) เหตุผลเพราะเราเรียนรู้จากวิกฤตหลายๆ อย่างที่เคยเกิดขึ้นมา อย่างยุคของคุณแม่ที่เกิดวิกฤตต้มยำกุ้ง เราพบว่าลูกค้าฝั่ง Retail จะตก เพราะเศรษฐกิจในประเทศไม่ดี ส่วน Wholesale ซึ่งเป็นร้านอาหารก็ตกเหมือนกัน แต่ฝั่งที่เป็น Agengy/Export กลับไปได้ดี เพราะค่าเงินบาทอ่อนค่า และต่างชาติก็เข้ามาในไทยเยอะมาก ยอดขายจากเอเจนต์ตามหัวเมืองใหญ่ เช่น ภูเก็ต เชียงใหม่ สมุย ก็โตมากเช่นกัน

 

มองกลับมาในยุคปัจจุบันที่เราเคยเจอวิกฤตโควิด-19 ช่วงแรกฝั่ง Retail ดีมาก เพราะคนพากันออกมาซื้อของตุน ส่วนฝั่ง Wholesale ตอนนั้นก็จะไม่ค่อยดี เพราะร้านอาหารโดนสั่งปิดหมด ฝั่ง Agengy/Export ก็ไม่ดีเพราะไม่มีการเดินทางต่างประเทศเลย แต่เราก็ยังอยู่ได้เพราะการประคองฝั่งของ Retail

 

แต่พอสถานการณ์โควิด-19 เริ่มคลี่คลาย คนเริ่มออกไปใช้ชีวิตข้างนอกมากขึ้น ฝั่ง  Retail จะตกลงมาหน่อย แต่ฝั่ง Wholesale กลับมาดีขึ้น เพราะร้านอาหารเปิดแล้ว และในฝั่ง Agengy/Export ก็เริ่มจะดี เพราะเริ่มมีคนบินกลับเข้ามา ผมคิดว่ากลยุทธ์นี้เป็นหนึ่งในตัวช่วยที่ทำให้ธุรกิจของเราอยู่มาได้ถึง 60 ปี เพราะเป็นการบาลานซ์ตัวเองให้อยู่รอดได้เมื่อเกิดวิกฤตขึ้นในประเทศ

 

จุดเปลี่ยนที่ทำให้ TGM ตัดสินใจเปิดโอกาสให้คนนอกเข้ามาช่วยบริหารธุรกิจ

 

ผมคิดว่ามันเริ่มตั้งแต่ผู้บริหารรุ่นที่ 3-4 เพราะสมาชิกครอบครัวเราเยอะ มีอยู่ทั้งหมด 38 คน ในจำนวนนี้มีเพียง 12 คนที่อยู่ในธุรกิจบริษัท และการที่มีคนนอกเข้ามา ผมมองว่ามันเป็นสิ่งที่ดี เพราะเราต้องการหา Right Man for the Right Job และแน่นอนว่าทั้ง 38 คนอาจจะไม่ได้มีใครเก่งทุกอย่าง เก่งทุกเรื่อง หรือเหมาะกับทุกหน้าที่ 

 

อย่างตอนนี้บริษัทของเราจะมีมืออาชีพเข้ามาช่วยดูเรื่องของ Sales Team, HR, Finance และ Logistics ซึ่งการที่มีคนนอกเข้ามาช่วยบริหารแบบนี้ แน่นอนว่าเขามีความรู้ มีประสบการณ์ และสามารถนำ Best Practise ที่เขาเคยทำมาช่วยพัฒนาการบริหารงานขององค์กร และสำคัญที่สุดคือมันทำให้สมาชิกครอบครัวที่ทำงานร่วมกับมืออาชีพเหล่านี้ต้องรู้สึกว่าตัวเองจะต้องแอ็กทีฟขึ้น และต้องทำงานให้เป็นระบบมากขึ้น

 

แต่ในเรื่องของความท้าทายก็มีแน่นอน โดยเฉพาะ TGM ที่เมื่อก่อนเราเป็นธุรกิจครอบครัวแบบร้อยเปอร์เซ็นต์ ดังนั้นการที่มีคนนอกเข้ามา เขาจะทำอย่างไรให้พนักงานคนอื่นมีความเชื่อมั่น ให้ความเคารพ เเละเชื่อว่าจะสามารถนำพาทุกคนไปในทิศทางที่ถูกต้องได้ ส่วนนี้ก็เป็นความท้าทายอย่างหนึ่งที่มืออาชีพต้องพิสูจน์ให้ได้ 

 

อีกอย่างคือการปรับตัวให้เข้ากับวัฒนธรรรมขององค์กรก็เป็นอะไรที่ต้องใช้เวลา แต่ผมคิดว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดคือตัวผู้บริหารระดับสูงเองก็ต้องคอยซัพพอร์ตเขาด้วยในวันที่เขาเพิ่งเริ่มต้นเดินในองค์กรของเรา เพื่อให้เขาสามารถก้าวผ่านอุปสรรคตรงนั้นไปให้ได้ เพื่อให้การทำงานเป็นไปอย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพที่สุด

 

Key Success ที่ทำให้ TGM ยืนอยู่ต่อเนื่องมาได้ 60 ปี และยังเติบโตมาตลอดจนถึงการบริหารในรุ่นที่ 4

 

หนึ่ง ครอบครัวต้องแข็งแรงก่อน ของเราจะมีธรรมนูญครอบครัวที่เป็นเหมือนไกด์ไลน์ที่บอกว่าสมาชิกครอบครัวควรจะต้องทำตัวอย่างไร ในนั้นจะพูดถึงเรื่องของผลประโยช์ การจ้างงาน การแบ่งสันปันส่วนในบริษัท และอีกหลายๆ เรื่อง เพื่อให้เกิดความชัดเจนและโปร่งใสกับสมาชิกทั้งหมด เพราะถ้ากฎกติกาทุกอย่างชัดเจน เราจะไม่ต้องมาโฟกัสเรื่องการทะเลาะกันภายใน ไม่มีใครเป็นลูกรักหรือหลานรัก ทุกอย่างจะแฟร์ที่สุด และเราสามารถเอาพลังงานทั้งหมดไปทุ่มให้กับงานได้เต็มที่

 

สอง เนื่องจาก TGM เป็นบริษัทที่ให้ความสำคัญเรื่องคนและเทคโนโลยี เรามองเห็นว่าในอนาคตจะมีปัญหาเรื่องแรงงานแน่นอน ทำให้ในไลน์การผลิตของเรา ณ วันนี้เป็น Semi-automation แล้ว และเราเองก็ดูแลพนักงานในเรื่องของ Promotion Within คือเมื่อมีตำแหน่งว่าง เราจะมีประกาศแจ้งทั้งบริษัทเลย ถ้าใครคิดว่าตัวเองเหมาะกับงานนั้นก็สามารถสมัครได้ ไม่จำเป็นต้องหาคนข้างนอกเสมอไป TGM มีนโยบายส่งเสริมสนับสนุนให้พนักงานหมุนเวียนตำแหน่งในองค์กร เช่น คุณอาจจะทำสายการตลาดอยู่ 5 ปี แต่พอเริ่มรู้สึกจำเจแล้ว แทนที่เราจะเสียบุคลากรที่ดีคนนี้ไปให้ธุรกิจอื่น เราก็มีการสนับสนุนว่าคุณอยากจะลองทำสายงานอื่นดูไหม นี่เป็นการ Promotion Within เพื่อให้เรายังเก็บพนักงานที่มีศักยภาพให้อยู่กับองค์กรได้ 

 

สาม เราคิดว่าเรื่องความยั่งยืนเป็นสิ่งที่สำคัญมากในยุคปัจจุบัน ทาง TGM มีการลงทุนในเรื่องของ Solar Roof ซึ่งตอนนี้ก็สามารถทดแทนพลังงานไฟฟ้าที่บริษัทได้ประมาณ 30% ซึ่งเรื่องนี้ UOB เปรียบเหมือนกับเป็นพาร์ตเนอร์ของ TGM เลยก็ว่าได้ เพราะเขาซัพพอร์ตเราในเรื่องของ Green Loan ด้วย

 

และในธุรกิจการทำไส้กรอกจะมีเรื่องของการรมควัน ซึ่งเรารมควันด้วยไม้ที่ปลูกในเยอรมนี และปลูกเพื่อใช้กับธุรกิจอาหารโดยเฉพาะ นโยบายของประเทศเขาคือถ้าตัด 1 ต้นต้องปลูกเพิ่ม 3 ต้น ทำให้ไม้ชนิดนี้แพงกว่าที่หาได้ในท้องตลาด แต่เราก็ยังเลือกจะซื้อจากที่นี่ เพราะมองว่ามันเป็นการสร้างความยั่งยืนในระยะยาว ซึ่งตรงกับความต้องการของ UOB ที่ผลักดันกลยุทธ์ด้านความยั่งยืน 4 ประการ ประกอบด้วย ขับคลื่อนการเติบโตอย่างยั่งยืน ยึดลูกค้าเป็นศูนย์กลาง สร้างบุคลากรผู้ชำนาญการ เเละตั้งมั่นบนพื้นฐานรู้รับผิดชอบ

 

มุมมองในการส่งต่อธุรกิจให้กับรุ่นต่อไปของ TGM

 

การจะส่งมอบรุ่นต่อไป สิ่งที่สำคัญอันดับแรกที่ต้องเตรียมตัวเพื่อผู้สืบทอดคนนั้นคือการศึกษา

 

สอง ก่อนจะเข้ามาบริหารงานได้ ควรจะต้องทำงานข้างนอกมาก่อนแล้วค่อยมาทำงานในบริษัท เพื่อเรียนรู้วัฒนธรรมใหม่ๆ ว่าการทำงานของเราเป็นแบบนี้

 

สาม การจะประสบความสำเร็จ ต้องเป็นการสร้าง Succession Team ไม่ใช่แค่ปั้นคนใดคนหนึ่งในรุ่นนั้นขึ้นมา เพราะเวลาเราจะเปลี่ยนครั้งหนึ่งก็คงไม่ได้เปลี่ยนแค่ซีอีโอคนเดียว แต่เปลี่ยนหลายตำแหน่ง และอาจจะต้องเป็นคนที่มีวิชันหรือประสบการณ์ที่คล้ายๆ กัน 

 

สี่ ต้องมี Co-governance การเปลี่ยนผ่านของรุ่นอาจจะต้องมีช่วงพี่เลี้ยงสักระยะหนึ่งให้ทุกอย่างไปต่อได้อย่างราบรื่น แล้วค่อยๆ ถ่ายความรับผิดชอบจากยุคปัจจุบันไปถึงคนที่จะเข้ามาทำงานแทนในอนาคต ที่สำคัญคือคนที่จะเป็นผู้สืบทอดต้องได้มีแพสชันในธุรกิจนั้นมากๆ ทำอย่างไรก็ได้ให้เขารักในธุรกิจ ให้เขาเข้าใจจนเหมือนอยู่ในสายเลือดไปเลย แล้ววันหนึ่งที่เขากลับเข้ามาสืบทอดธุรกิจที่บ้าน ทุกอย่างจะง่ายขึ้นเยอะ

 

ข้อคิดที่อยากฝากให้คนที่ทำธุรกิจครอบครัวสามารถส่งต่อการบริหารสู่คนรุ่นต่อไปได้อย่างมีประสิทธิภาพและราบรื่น

 

มีผลการศึกษาชิ้นหนึ่งของ American Family Business Center เขาบอกว่า 30% ของบริษัทอยู่ถึงแค่รุ่นที่สอง, 12% อยู่ถึงรุ่นที่สาม และ 3% อยู่ถึงรุ่นที่สี่หรือมากกว่านั้น TGM อาจจะเป็นบริษัทที่โชคดีที่ยังสามารถส่งต่อมาถึงรุ่นที่สี่ได้



สิ่งที่สำคัญอันดับแรกคือต้องให้รุ่นถัดไปเข้ามาเรียนรู้หรือสัมผัสธุรกิจให้ได้เร็วที่สุด ให้มันอยู่ในสายเลือด ให้เขาเกิดความชอบเองจากแพสชันภายใน ไม่ได้เป็นการบังคับจากใครบางคน



สอง ถ้าจะให้รุ่นต่อไปเข้ามาทำธุรกิจครอบครัว ควรจะต้องเริ่มจากตำแหน่งระดับล่างก่อน อย่าเพิ่งเอาเข้ามาในระดับบริหาร เพื่อให้เขารับรู้ถึงความรู้สึกของพนักงานในระดับล่าง เช่น ไลน์ผลิต ให้เจอความร้อน ความเย็น ความหนัก จะได้เข้าใจว่าความรู้สึกของพนักงานทุกคนเป็นอย่างไร แล้วก็จะได้รับการยอมรับจากพนักงานกลุ่มนั้นด้วย

 

สาม ต้องมีโอกาสที่เท่าเทียมกันให้กับสมาชิกทุกคน ไม่ใช่มีสิทธิพิเศษให้เฉพาะคนที่เป็นลูกชายหรือเป็นพี่คนโตเท่านั้น และควรจะต้องเขียนธรรมนูญครอบครัวที่ละเอียดและแฟร์กับทุกคน

 

สุดท้ายคืออย่าคิดว่าธุรกิจของเราต้องอยู่กับคนในครอบครัวไปตลอด ต้องเปิดใจยอมรับว่าวันหนึ่งอาจต้องมีการเปลี่ยนมือ เข้าตลาดหลักทรัพย์ หรือขายธุรกิจให้คนอื่น ตราบใดที่เราไม่ยึดติด บริษัทจะอยู่ต่อไปได้ เพราะมีอีกหลายๆ บริษัทที่พยายามยึดอยู่กับเรื่องที่ว่าธุรกิจของครอบครัวต้องอยู่กับคนในครอบครัวเท่านั้น แล้วก็ไม่มีทางเลือกเผื่อไว้ให้เลย ซึ่งอาจทำให้เกิดปัญหาในอนาคตได้

 


 

Credits 

 

Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Co-Producer เจนจิรา เกิดมีเงิน

Creative สกุลชัย เก่งอนันตานนท์

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer อนงค์นาฎ วิวัฒนานนท์

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post From Roots to Riches ถอดเคล็ดลับสานต่อธุรกิจครอบครัวจาก Thai German Meat Product appeared first on THE STANDARD.

]]>
From Generations to Collaborations กลยุทธ์สร้างคนเพื่อส่งต่อ DNA ของธุรกิจ https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss7-ep41/ Fri, 03 Nov 2023 04:20:31 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=862062

การส่งต่อธุรกิจ SMEs หรือ Family Business ที่ประสบความส […]

The post From Generations to Collaborations กลยุทธ์สร้างคนเพื่อส่งต่อ DNA ของธุรกิจ appeared first on THE STANDARD.

]]>

การส่งต่อธุรกิจ SMEs หรือ Family Business ที่ประสบความสำเร็จในรุ่นปัจจุบันไปยังมือของรุ่นถัดไป คีย์เวิร์ดสำคัญคือ Alignment หรือการสื่อสารและสร้างความชัดเจนระหว่างทุกคนในองค์กร ไม่ใช่แค่เฉพาะรุ่นปัจจุบัน แต่เป็นการสร้างความเข้าใจและเป้าหมายที่ตรงกันกับคนทุกรุ่น

 

THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดที่ 5 ของซีซั่น 7 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน คุณวีชัชชฎา ยงสุวรรณกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เฟิร์ม จำกัด มาร่วมพูดคุยเกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมองค์กร โดยเฉพาะในเรื่องของการสร้างคนและ DNA ขององค์กร รวมทั้งการให้ความสำคัญกับการวางโครงสร้างธุรกิจ

ระหว่างธุรกิจครอบครัวกับองค์กรขนาดใหญ่ มีความแตกต่างในเรื่องของค่านิยมองค์กรอย่างไรบ้าง

 

สำหรับธุรกิจครอบครัว เราพบว่าค่านิยมหรือคาแรกเตอร์การขับเคลื่อนองค์กรมาจากผู้ก่อตั้งร้อยเปอร์เซ็นต์เลย เพราะลักษณะของผู้สร้างธุรกิจจะเป็นตัวกำหนดขอบเขตให้การขับเคลื่อนองค์กรเป็นไปในแบบฉบับที่เขาเป็น ซึ่งถ้าถามว่ามีความแตกต่างอย่างไรกับองค์กรขนาดใหญ่ที่มีวัฒนธรรมองค์กรชัดเจน คำตอบคือองค์กรใหญ่จะมีความโปรเฟสชันนัล ขับเคลื่อนด้วยโครงสร้างองค์กร ที่สำคัญคือจะมีภาพชัดเจนว่าไม่มีคนที่เป็นเจ้าของเบอร์หนึ่ง ซีอีโอเป็นเพียงแค่ผู้ขับเคลื่อนองค์กรเท่านั้น ฉะนั้นการสร้างวัฒนธรรมในองค์กรขนาดใหญ่จึงมีคาแรกเตอร์และวิธีการที่แตกต่างจากธุรกิจครอบครัวซึ่งมีผู้ก่อตั้งเป็นตัวเป็นตนอย่างชัดเจน

 

แต่ทุกธุรกิจในโลกนี้ ก่อนที่จะโตไปเป็นองค์กรขนาดใหญ่ได้ก็ต้องมาจากผู้ก่อตั้งที่เป็นบุคคลธรรมดาทั้งสิ้น โดยเฉพาะในบ้านเราที่ 70-80% ของธุรกิจเป็น SMEs ตรงนี้มันเป็นธรรมชาติที่มีทั้งจุดเด่นและจุดอ่อนในระยะเวลาที่เหมาะสมของการเจริญเติบโต ธุรกิจที่เริ่มสตาร์ตขึ้นมาในแต่ละสเตจของการเติบโตมันมีทั้งจุดเด่นและมีทั้งจุดที่ต้องปรับปรุงไปพร้อมๆ กัน นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมทุกวันนี้การที่เรามองว่าธุรกิจจะมี New S-Curve หรือมีการขยายอะไรต่างๆ ก็อยู่ที่การขับเคลื่อนของผู้บริหารที่จะมีทั้งจุดอ่อนและจุดแข็งเช่นกัน

 

ที่สำคัญคือถ้าคุณเป็นสตาร์ตอัปที่กำลังอยู่ในช่วงเติบโตสู่ความแข็งแกร่ง จำเป็นต้องเรียนรู้ที่จะไม่เจอกับ Founder’s Trap คือสมมติธุรกิจของคุณโต ร่ำรวย สินค้าติดตลาด แต่ถ้าคุณติดกับดักความมั่งคั่งนั้น แล้วไม่ปรับโครงสร้างการเติบโตขององค์กรไปสู่สเตจอื่นๆ ที่ใหญ่กว่าเดิม นั่นก็จะเป็นข้อด้อยของตัวผู้บริหารเอง

 

เราจะสังเกตเพื่อป้องกันไม่ให้เกิด Founder’s Trap ได้อย่างไร

 

เชื่อว่านักธุรกิจทุกคนเขารู้ตัวอยู่แล้ว แต่การที่จะใช้เครื่องมืออะไรเข้าไปขยับเขยื้อนตัวเองได้นั้น อันดับแรกต้องเป็นเรื่องของมายด์เซ็ต ส่วนใหญ่ผู้ประกอบการที่เริ่มเอ็นจอยความมั่งคั่งและความสำเร็จจะมี 2 แบบ แบบแรกคือมีความสุขกับความสำเร็จแล้วก็ทำเหมือนเดิมต่อไป กับอีกแบบหนึ่งคือเขาจะมีแพสชันสูงมาก ไม่หยุดทำ อยากจะโตขึ้นไปอีกเรื่อยๆ ในมุมนี้ถ้าเรามาโฟกัสกับคนที่อยากโต เวลาอยู่ในสเตจที่จะโตได้ คุณต้องทำโครงสร้างของตัวเองให้ดี บอกเลยว่า SMEs ส่วนใหญ่ 99% ที่ประสบความสำเร็จ หลังบ้านจะไม่ค่อยสวย และเขารู้ตัวเองอยู่แล้วด้วย ดังนั้นถ้าเป็นอะไรที่ต้องเดินเข้าไปสู่วงสังคม หรือเปิดให้คนมาร่วมลงทุนหรือโตไปด้วยกัน จะต้องมีการปัดฝุ่นหลังบ้านครั้งใหญ่เลยทีเดียว

 

ฉะนั้นโครงสร้างแรกที่ทุกคนควรจะมองสำหรับการขยาย การส่งต่อ หรือการเติบโต ในมุมที่สินค้าเราแข็งแรงแล้ว มีรายรับเข้ามาพอสมควรแล้ว คือต้องกลับมาดูหลังบ้านว่าเรามีโครงสร้างที่แข็งแรง พร้อมสำหรับการขยายไปสู่สเตจอื่นมากน้อยแค่ไหน นี่คือจุดเริ่มต้นที่สำคัญ

 

ถ้าขยายความเรื่องโครงสร้างในมุมมองของธุรกิจครอบครัว อย่างแรกเลยที่เป็นพื้นฐานสำคัญคือโครงสร้างการบริหารจัดการ ธุรกิจทั่วๆ ไปโดยปกติจะมี 4-5 ด้าน เช่น แผนกเซลส์, มาร์เก็ตติ้ง, บัญชี, ทรัพยากรบุคคล หรือโปรดักชัน ซึ่งนี่คือหลังบ้านทั้งสิ้นที่เราจะต้องทำให้โครงสร้างตรงนี้มันมีความโปรเฟสชันนัล เช่น ถ้าเป็นการเงิน คุณก็ต้องเคลียร์ให้โปร่งใส เป็น Good Governance มีบัญชีเดียว รวมถึงการวางโครงสร้างที่เชื่อมโยงระหว่างแผนกต่างๆ ทำให้มันเชื่อมโยงเป็นแนวทางเดียวกัน (Alignment) การควบคุมต่างๆ เกิดจากลักษณะของแผนกหรือหน่วยงาน ไม่ใช่ให้เถ้าแก่มาสั่งอย่างเดียว

 

อย่างที่สองคือคุณต้องเช็กตลอดเวลาว่าธุรกิจของตัวเองอยู่ในกระแสหรือเปล่า เป็น Sunrise หรือ Sunset ตรงนี้ต้องคอยเช็กเรื่อยๆ เพราะถ้าไม่ทำ เราอาจจะไปสู่จุดที่เรียกว่า Get Stuck ฉะนั้นการเช็กเทรนด์ของธุรกิจก็จะช่วยทำให้เรามี New S-Curve อยู่ตลอดเวลา

 

อีกมุมหนึ่งที่ธุรกิจครอบครัวมักจะพูดถึงเรื่องผู้สืบทอด หรือ Successor ถ้าหากยังไม่ได้ปรับโครงสร้างเข้าไปสู่ความเป็นตลาดหลักทรัพย์ ส่วนใหญ่เกือบร้อยทั้งร้อยเขาก็จะมองลูกหลานในครอบครัวเพื่อส่งต่อ ดังนั้นก็ต้องมีการวางแผนเรื่องนี้เอาไว้ล่วงหน้าอย่างชัดเจนและรอบคอบ

 

การส่งต่อธุรกิจไปพร้อมกับวัฒนธรรมองค์กร ทำอย่างไรให้คนรุ่นต่อไปยังสามารถรักษาความเป็นองค์กรแบบเดิมได้ 

 

ถ้าพูดในมุมของธุรกิจครอบครัว คำว่าวัฒนธรรมองค์กรมันอาจเป็นภาพที่ยังไม่ชัด แต่ถ้าจะให้แตะก็คงเป็นคำว่า Value คือคุณค่าของธุรกิจครอบครัวนี้ถูกขับเคลื่อนด้วยอะไร เพราะโดยส่วนใหญ่ที่พบจะเป็นลักษณะของการขับเคลื่อนโดยผู้ประกอบการ เช่น องค์กรจะถูกขับเคลื่อนโดยการส่งมอบวัฒนธรรมจากบรรพบุรุษ ถ้าเป็นบริษัทที่อยู่มา 130 ปี เขามักจะมองกลับไปที่บรรพบุรุษเสมอ เช่น อากงสอนมาว่าอย่างไร คุณพ่อมีนิสัยที่ขยันและอดทน ถึงแม้จะรวยแต่ก็ประหยัด มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ คือส่วนใหญ่จะถูกขับเคลื่อนด้วยความเป็นสมาชิกครอบครัว และวิธีการสร้างค่านิยมต่างๆ ก็จะมาจากแพสชันของคนคนนั้นที่เรามองเห็นจากสภาพแวดล้อมของสมาชิกในครอบครัวด้วยกันเอง

 

คราวนี้พอค่านิยมถูกส่งต่อมาแบบนี้ ก็ต้องบอกว่ามันก็มีความยากลำบากเล็กน้อยในมุมของการขับเคลื่อนธุรกิจ SMEs ที่มักจะมีคนสองรุ่นทำงานด้วยกัน ซึ่งมันแยกไม่ขาด แล้วก็คงต้องเป็นแบบนี้ไปเรื่อยๆ เพราะการทำงานในรูปแบบธุรกิจครอบครัว ถ้าคุณยังไม่ได้ผันตัวเองไปสู่ระบบมืออาชีพแบบที่มีผู้บริหารมาอยู่ระดับ C Level แสดงว่าคุณต้องขับเคลื่อนโดยสมาชิกครอบครัวที่มาทำงานร่วมกันใน Top Level เมื่อเป็นแบบนี้ ส่วนใหญ่ที่เห็นก็จะมีคนสองรุ่นมาทำงานด้วยกัน เพราะนี่คือธรรมชาติของการส่งต่อ

 

แต่พอคนสองรุ่นมาทำงานด้วยกันก็จะมีเรื่องของยุคสมัยที่มีความแตกต่าง แน่นอนว่าคำว่าค่านิยมจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่งมันไม่ควรจะตายตัว และมันก็ใช้ไม่ได้จริงๆ เพราะเมื่อยุคสมัยเปลี่ยน ก็ต้องมีการดีเบตกันระหว่างคนรุ่นเก่ากับรุ่นใหม่ว่าเราควรจะเก็บอันนี้ไว้ไหม หรือเราควรจะทำอะไรใหม่ ฉะนั้นเวลาที่เราเข้าไปให้คำปรึกษาก็จะมีการถกเรื่องนี้เป็นประตูด่านแรกๆ เลย แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ขึ้นอยู่กับคาแรกเตอร์ของแต่ละบ้าน แต่ละสินค้า หรือแต่ละธุรกิจ เขาจะต้องคุยกันเองว่าคาแรกเตอร์ที่เหมาะกับบ้านเขาเป็นอย่างไร

 

อยากสร้าง Alignment ระหว่างคนสองรุ่น ควรทำอย่างไรเพื่อให้ความสัมพันธ์ยังดี และธุรกิจยังเดินหน้าต่อได้

 

ไม่ยากเลย คุณแค่ต้องพยายามนำโครงสร้าง Alignment แบบองค์กรใหญ่ๆ เข้ามาใช้ นั่นคือ Seamless Communication การสื่อสารที่ไม่มีจุดสะดุด วันนี้ในองค์กรขนาดใหญ่เขากำลังพยายามทำสิ่งนี้ คือทำให้การสื่อสารมันทะลุกันได้หมด ไม่ว่าจะเป็นระดับแผนก แนวตั้ง หรือแนวนอน

 

แต่ถ้าพูดถึงธุรกิจครอบครัว ถ้าอยากจะให้คนที่เคยชี้นิ้วสั่งมาสื่อสารการทำงานแบบ Seamless Communication ไปถึงข้างล่างก็ต้องบอกว่าเป็นงานที่ไม่ง่าย แล้วก็ต้องใช้กระบวนการและมายด์เซ็ตที่ต้องเปิดใจ รวมถึงใช้ความต่อเนื่องในการสร้างระบบให้เป็นนิสัย อาจจะเริ่มจากการทำธรรมนูญครอบครัว ที่มันจะเกิดคำว่าสภาครอบครัวขึ้น ซึ่งเปรียบเหมือน Horizontal Level Communication คือเจ้าของและลูกหลานคุยกันเองในสภาครอบครัว แต่อีกวิธีหนึ่งที่อยากแนะนำคือเรื่องของ Executive Board Level คือการดึงพนักงาน ผู้บริหาร หรือหลงจู๊ที่อยู่ในองค์กรขึ้นมาร่วมงาน และทำให้เกิดการสื่อสารที่มีความต่อเนื่องด้วยกัน ทำให้พนักงานได้มีโอกาสมาระดมสมองร่วมกัน และทำให้เกิด Alignment ส่งต่อไปยังกลุ่มที่เป็นคนทำงานจริงๆ

 

อยากนำคนนอกเข้ามาบริหารธุรกิจครอบครัว ควรทำอย่างไรให้ทุกฝ่ายทำงานร่วมกันอย่างราบรื่น

 

ก่อนอื่นต้องถอยออกมาหนึ่งสเตปก่อน ปัญหาทุกวันนี้ที่เราเจอกันบ่อยคือทางฝั่งเจ้าของ เพนพอยต์คือเราหามืออาชีพมาทำงานแบบนี้ยากมาก ทุกวันนี้คำว่าโปรเฟสชันนัลจริงๆ ที่จะสามารถขับเคลื่อนและเปลี่ยนองค์กรได้คือพวก Top Level แต่การที่ SMEs จะได้คนนอกที่เป็นมืออาชีพมาทำงาน เต็มที่เท่าที่เห็นส่วนใหญ่เป็นแค่ Middle Level เพราะมืออาชีพที่เก่งๆ การที่จะเดินเข้ามาในองค์กร SMEs เขาต้องคิดหนักนะ คนที่เก่งแล้วจะเดินเข้ามาในองค์กรที่ยังไม่มีโครงสร้างชัดเจน แสดงว่าคนคนนั้นต้องกล้าและมี Turning Point ของชีวิตตัวเองสุดๆ ที่จะยอมเดินลงมาลองสู้สักตั้งกับโครงสร้างที่ไม่คุ้นเคย

 

ต่อมาคือถ้าหากมีมืออาชีพเข้ามาร่วมงานแล้ว เพนพอยต์อีกอันหนึ่งคือการส่งมอบอำนาจจากเจ้าของเดิมสู่มืออาชีพที่มารับช่วงต่อมันไม่ขาด และสุดท้ายจะกลายเป็นเป้าหมายไม่ชัด มองคนละมุม ทำงานได้ยากขึ้น และผลลัพธ์ที่ดีจะไม่เกิด ดังนั้นตราบใดที่เจ้าของต้องการคนนอกจริงๆ คุณจะต้องปรับมายด์เซ็ตเลยว่าสิ่งที่ตัวเองเคยควบคุมไว้ หรือประสบการณ์ที่มีมา 30-40 ปีแล้วบอกว่ามันถูกต้อง บางทีต้องยอมปล่อยออกไปบ้างเพื่อให้มันเกิดสิ่งใหม่ๆ ที่ไม่ใช่แบบฉบับเดิมๆ 

 

คำแนะนำสำหรับการส่งต่อสู่คนรุ่นถัดไป ทำอย่างไรให้ยังสามารถสานต่อธุรกิจได้อีกหลายเจเนอเรชัน

 

การส่งต่อธุรกิจจากรุ่นสู่รุ่นอย่างราบรื่นและยั่งยืนจริงๆ มีสิ่งที่ต้องคำนึงอยู่ 2 ด้าน

 

หนึ่ง เรื่องของ Alignment การพูดคุยกันให้ทะลุปรุโปร่งของคนทั้งสองรุ่นที่ทำงานร่วมกันหรือเชื่อมต่อกัน รวมไปถึงทุกๆ คนที่คิดว่าตัวเองเป็นเจ้าของร่วมกันในบ้าน ในธุรกิจนี้ ซึ่งการพูดคุยแบบมีโครงสร้างก็หนีไม่พ้นเรื่องของกฎระเบียบ ค่านิยม วิสัยทัศน์ ใครมีหน้าที่ มีสิทธิอะไรในธุรกิจบ้าง สิ่งเหล่านี้มันถูกบรรจุอยู่ในธรรมนูญครอบครัวทั้งสิ้น สมาชิกในครอบครัวควรจะค่อยๆ เริ่มคุยไปทีละข้อก็ได้เพื่อให้การปรับโครงสร้างการทำงานมันเกิดขึ้นจริงๆ บนโต๊ะ ไม่ใช่ใต้โต๊ะ

 

สอง ถ้าจะอยู่กันแบบยั่งยืน คุณต้องกลับไปดูเรื่องพื้นฐานทั้งหมด นั่นก็คือหลังบ้านของธุรกิจที่เราอธิบายไปแล้วในช่วงต้น เพราะถ้าไม่ปรับ มันจะกลายเป็นเรื่องยากในภายหลัง

 


 

Credits 

 

Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Co-Producer เจนจิรา เกิดมีเงิน

Creative สกุลชัย เก่งอนันตานนท์

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer อนงค์นาฎ วิวัฒนานนท์

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post From Generations to Collaborations กลยุทธ์สร้างคนเพื่อส่งต่อ DNA ของธุรกิจ appeared first on THE STANDARD.

]]>
From Tradition to Transformation: เตรียมพร้อมธุรกิจเพื่อก้าวสู่น่านน้ำที่ใหญ่กว่า https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss7-ep40/ Wed, 25 Oct 2023 07:15:29 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=858295

หากผู้ประกอบการอยากเปลี่ยนแปลงจากระบบการทำงานแบบดั้งเดิ […]

The post From Tradition to Transformation: เตรียมพร้อมธุรกิจเพื่อก้าวสู่น่านน้ำที่ใหญ่กว่า appeared first on THE STANDARD.

]]>

หากผู้ประกอบการอยากเปลี่ยนแปลงจากระบบการทำงานแบบดั้งเดิมสู่ความเป็นมืออาชีพอีกระดับ หัวใจคือการตั้งเป้าหมายทำ Transformation องค์กรให้ครอบคลุมในทุกมิติ โดยเฉพาะการทรานส์ฟอร์มผู้นำ บุคคลากร และวัฒนธรรม ฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนธุรกิจ

 

THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดนี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน พรทิพย์ อัยยิมาพันธ์ ผู้ก่อตั้งและประธานบริหาร PACRIM มาเล่าถึงแนวคิดในการทำ Transformation สำหรับธุรกิจ SMEs เพื่อนำไปสู่ความยั่งยืน พร้อมเคสตัวอย่างความสำเร็จ และ Keytakeaways ปรับใช้ได้จริงที่นี่ที่เดียว

 

PacRim ที่ดำเนินธุรกิจมายาวนานถึง 31 ปี ได้ช่วยเหลือดูแลลูกค้าในด้านใดบ้าง 

PacRim เริ่มต้นจากการเป็น Recruitment Advertising Agency แห่งแรกในประเทศไทย เพราะย้อนกลับไป 30 ปีที่แล้วไม่มีเอเจนซีไหนที่มาช่วย HR ดูแลในเรื่องของ Employee of Choice แล้วมาช่วยปรับให้องค์กรมีเสน่ห์ในการดึงดูดคนดีและคนเก่งมาทำงาน ซึ่งเราก็ทำได้ดีมากมาตลอด จนกระทั่งในปี 97 ที่มีวิกฤตต้มยำกุ้ง ซึ่งบริษัทต่างๆ ก็มีแต่จะลดการจ้างงานคนลง ในปีนั้นเลยต้องคิดว่าเราจะอยู่รอดได้อย่างไร ถ้าหากไม่เริ่มทรานส์ฟอร์มตัวเอง

 

จากจุดนั้นจึงทำให้เราทรานส์ฟอร์มตัวเองจาก Recruitment Advertising

Agency มาเป็น Leadership Development ซึ่งก็ถือว่าเป็น Training Company ที่ทำให้เราต้องสร้างทีมใหม่และเรียนรู้ทุกอย่างจากศูนย์เลย แต่สิ่งที่เราได้เรียนรู้จากเรื่องนี้คือความไว้วางใจที่เราสร้างไว้กับลูกค้านั้นสำคัญมาก เพราะก่อนหน้านั้นเรามีลูกค้าองค์กรใหญ่ๆ 200-300 คน เมื่อเรามีเซอร์วิสตัวใหม่ ลูกค้าเขาก็ไว้ใจว่าเราจะต้องเอาสิ่งที่ดีที่สุดมาให้เขาอย่างแน่นอน เราก็เลยได้รับโอกาสให้มาทำในสิ่งที่เราอาจจะยังไม่ได้ถนัดมากนัก แต่เพราะว่าเรามีโปรดักต์ที่มีชื่อเสียงระดับโลก มันก็เลยทำให้เราเติบโตขึ้นมาได้อีกครั้ง

 

มาจนถึงวันนี้ PacRim ทรานส์ฟอร์มอีกรอบหนึ่งจาก Training Company สู่การเป็นพาร์ตเนอร์ให้กับลูกค้าในเรื่องของการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมคนเพื่อทรานส์ฟอร์มวัฒนธรรมองค์กร เพื่อช่วยเขาสร้างสิ่งที่เราเรียกว่า Break-through Result โดยการเป็น Consulting Partner ให้กับลูกค้านั่นเอง

 

นิยามของธุรกิจดั้งเดิม (Traditional Business) คืออะไร มีข้อแตกต่างจากธุรกิจที่ทรานส์ฟอร์มแล้วอย่างไรบ้าง

คำว่า Traditional Business คนส่วนใหญ่จะรู้สึกว่ามันเป็นเรื่องเก่าๆ เดิมๆ แต่ส่วนตัวแล้วมีความรู้สึกว่าไม่ใช่ทุกอย่างที่เดิมๆ จะไม่ดีไปทั้งหมด แล้วก็ไม่ใช่ว่าทุกเรื่องที่ใหม่ๆ มันดีไปหมดเช่นกัน แม้ว่าทุกอย่างมันมีสิ่งที่ดีและไม่ดีอยู่รวมกัน แต่อย่างน้อยสิ่งเดิมๆ ก็ถูกพิสูจน์มาแล้วว่ามันทำให้เราประสบความสำเร็จและมีชีวิตรอดมาถึงวันนี้ได้

 

แต่แน่นอนวันนี้โลกไม่เหมือนเดิม ทุกสิ่งอย่างเปลี่ยนไปเยอะมาก ถ้าเราจะหวังทำแต่เรื่องเดิมๆ เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่ดีกว่าเดิม หรือแม้กระทั่งทำเท่าเดิมก็คงไม่พออีกต่อไป เชื่อว่านักธุรกิจทุกคนเขาจะรู้อยู่แล้วว่าอะไรคือสิ่งที่ดีที่เขาต้องรักษา แล้วอะไรคือสิ่งที่ยังขาด และเขาต้องหามาเติมเต็ม นั่นหมายความว่าเราต้องกล้าที่จะทำสิ่งใหม่ๆ แล้วก็ต้องมีความกล้าเสี่ยงบ้าง แม้จะมีความไม่มั่นใจ แต่ก็ต้องเปิดใจและกล้าที่จะลอง

 

4 สัญญาณที่จะช่วยบางบอกว่าธุรกิจถึงเวลาต้องทรานส์ฟอร์ม 

  1. Stakeholder เป็นสิ่งแรกที่เรามักจะถามผู้นำก่อนเลยว่าใครคือ Stakeholder หรือลูกค้าขององค์กร เพราะคนกลุ่มนี้ล่ะที่จะเป็นคนกำหนดว่าเราคู่ควรที่จะมีชีวิตอยู่ต่อไปบนโลกใบนี้หรือเปล่า ลูกค้าที่ใช้สินค้าและบริการเขายังพอใจกับเซอร์วิสของเราแค่ไหน ซึ่งสังเกตได้จากสิ่งที่เขาซื้อว่าเพิ่มขึ้นหรือลดลง รับฟังฟีดแบ็กจากลูกค้าอยู่เสมอ 
  2. Employee ซึ่งถือว่าพวกเขาก็เป็นหนึ่งใน Stakeholder เช่นกัน ควรจะตรวจสอบดูว่าวันนี้เขารู้สึกมีส่วนร่วมกับบริษัทแค่ไหน เพราะทุกวันนี้หลายๆ องค์กรก็มีปัญหาเรื่องของ Talent Retention ฉะนั้นถ้าเมื่อไรเราสูญเสียคนกลุ่มนี้ไปมากๆ นี่ก็จะเป็นสัญญาณอีกตัวหนึ่งที่บอกว่าเราต้องเริ่มเปลี่ยนแปลงได้แล้ว 
  3. Shareholder วันนี้พวกเขายังมั่นใจกับอนาคตขององค์กรเราแค่ไหน เขายังอยากลงทุนกับบริษัทอยู่หรือเปล่า และเขามีความเชื่อมั่นในศักยภาพของเราแค่ไหน  
  4. Social เป็นสัญญาณสำคัญที่เราพบว่าหลายๆ บริษัท โดยเฉพาะ SMEs อาจจะคิดว่าไม่สำคัญ นั่นก็คือ ‘สังคม’ ที่เราทำธุรกิจ คอมมูนิตี้ที่เราอยู่ คนในสังคมเหล่านั้นดีใจแค่ไหนที่มีเราอยู่บนโลกใบนี้ แล้วเวลาที่เกิดปัญหาต่างๆ สังคมจะปกป้องเราเหมือนกัน เพราะโลกในวันนี้ ถ้าธุรกิจไหนที่ทำแล้วสังคมรังเกียจก็อยู่ยาก 

 

โลกวันนี้ไม่เหมือนเดิม ถ้าเราจะหวังทำแต่เรื่องเดิมๆ เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่ดีกว่าเดิม หรือแม้กระทั่งทำเท่าเดิม ก็คงไม่พออีกต่อไป 

 

เมื่อถึงจุดที่ต้องทรานส์ฟอร์ม เราควรต้องเริ่มจากตรงไหน 

คำหนึ่งที่ถูกพูดถึงกันมากในช่วง 3-4 ปีนี้คือ Digital Transformation หลายบริษัทกำลังมุ่งมั่นทำเรื่องนี้อยู่ ซึ่งเราก็พยายามติดตามผลว่าเป็นอย่างไร อะไรคืออุปสรรค หรืออะไรคือความท้าทายที่ทำให้ผลลัพธ์มันไปได้ไม่ดีเท่าที่อยากจะได้ และแน่นอนว่าสุดท้ายมันมาติดขัดอยู่ที่ 2 เรื่องคือ ‘คน’ กับ ‘วัฒนธรรม’ ไม่ว่าจะบริษัทไหน หรืออยู่ในอุตสาหกรรมใด เจอเหมือนกันหมด

 

ดังนั้นเราต้องเริ่มจากการตีความว่า ‘วัฒนธรรม’ นั้นแปลว่าอะไร PacRim นิยามว่ามันคือพฤติกรรมของคนส่วนใหญ่ในองค์กร เช่น เวลาอยู่ด้วยกันแล้วเป็นอย่างไร ความสัมพันธ์ของคนในองค์กร พวกเขารู้สึกสบายใจที่จะพูดคุยกัน หรือไว้ใจซึ่งกันและกันมากแค่ไหน ภาษาที่ใช้พูดกันเป็น Positive หรือ Negative Energy เหล่านี้คือภาพสะท้อนของวัฒนธรรมองค์กรที่แตกต่างกัน

 

เมื่อเข้าใจคำว่าวัฒนธรรมองค์กรแล้ว แต่คำถามต่อมาคือมันสำคัญอย่างไรกับ Business Direction ขององค์กร ซึ่งต้องบอกว่าทุกวันนี้หลายๆ องค์กรมีเรื่องของวิสัยทัศน์และกลยุทธ์ชัดเจนอยู่แล้ว แต่ทำไมมันไม่สามารถลงไปสู่ขั้นตอนปฏิบัติได้สักที เหตุผลอาจจะเป็นเพราะวัฒนธรรมที่คุณสร้างเอาไว้มันดีพอไหมที่จะทำให้กลยุทธ์เดินหน้าไปสู่ความสำเร็จนั้น

 

ซึ่งเท่าที่เคยร่วมงานกับหลายๆ บริษัท ต้องยอมรับว่าหลายๆ ที่ต้องปรับเยอะเลยทีเดียว เพราะบางองค์กรก็อาจจะสร้างวัฒนธรรมที่ไม่ดีโดยไม่ตั้งใจ เช่น ทำงานแบบรอคำสั่ง พูดความจริงไม่ค่อยได้ หรือถ้าทำเกินหน้าที่อาจจะถูกเข้าใจผิดว่าก้าวก่าย สิ่งเหล่านี้เป็นความไม่ตั้งใจที่เกิดขึ้นได้บ่อยในองค์กร ดังนั้นวัฒนธรรมต้องเปลี่ยน และคนที่สร้างแรงกระเพื่อมได้มากที่สุดก็คือ ‘ผู้นำองค์กร’

 

แล้วผู้นำจะทรานฟอร์มวัฒนธรรมอย่างไร อันดับแรกเราจะถามผู้นำทุกคนก่อนว่าเข้าใจคำว่าวัฒนธรรมตรงกันหรือไม่ เห็นความสำคัญของวัฒนธรรมองค์กรว่าส่งผลกระทบต่อธุรกิจอย่างไร ยิ่งโดยเฉพาะองค์กรที่ใหญ่มากๆ มีหลายสาขา แต่ละที่จะมีวัฒนธรรมที่ไม่เหมือนกัน  เพราะถูกซึมซับจากคนที่เป็นผู้นำในแต่ละพื้นที่ 

 

ด้วยความที่วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่จับต้องไม่ได้ แต่ถ้าหากเราตีความว่ามันคือพฤติกรรมของคนจะทำให้เราพอจับต้องได้มากขึ้น สามารถทำการสำรวจได้ว่าวันนี้พฤติกรรมไม่พึงประสงค์เหล่านี้เกิดขึ้นหรือไม่ในองค์กรของเรา และอาจจะทำให้คนในองค์กรเห็นว่าถ้าเราต้องการคนกล้าที่จะรับผิด กล้าพูดความจริง มีความมุ่งมั่นจะช่วยเหลือหรือร่วมมือกับคนอื่น ซึ่งสิ่งเหล่านี้คือพฤติกรรมที่เราสามารถสังเกตการณ์ได้

 

สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องรู้ว่าวัฒนธรรมที่เราต้องการคืออะไร ทำไปเพื่ออะไร สมมติว่าเราจะทรานส์ฟอร์มจาก A ไปสู่ B วัฒนธรรมแบบนั้นจะทำให้ไปถึงตรงนั้นได้ไหม แล้วมาสำรวจว่าวันนี้คนของเราเป็นแบบนั้นหรือยัง จากนั้นค่อยเริ่มกระบวนการของการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กร

 

อีกอย่างที่สำคัญไม่แพ้กันคือการเตรียมความพร้อมของผู้นำ เพราะต้องเข้าใจว่าไม่ใช่ทุกคนที่ชอบการเปลี่ยนแปลง หลายๆ องค์กรก็ทรานส์ฟอร์มมาหลายรอบจนช้ำไปหมดแล้ว ทำให้ผู้นำวันนี้ก็ต้องมีทักษะที่จะสร้างแรงบันดาลใจและทำให้ทุกคนรู้สึกมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลงอีกรอบ

 

อีกส่วนหนึ่งคือต้องเตรียมเรื่องคน โดยเฉพาะมายด์เซ็ตในการมองความเปลี่ยนแปลง อยากให้เขามีความเชื่อมั่นในตัวเอง มีความรับผิดชอบในสิ่งที่ตัวเองควรจะทำ หัวข้อที่ PacRim ทำกับลูกค้ามากที่สุดก็คือเรื่องของ Proactive Mindset คือเวลาเราเจอการเปลี่ยนแปลงต่างๆ แน่นอนว่าทุกครั้งมันไม่เพอร์เฟกต์ และอาจจะตามมาด้วยอุปสรรคที่คาดไม่ถึง ดังนั้นต้องเตรียมให้คนของเรามองการเปลี่ยนแปลงในทางบวก เช่น เราเห็นโอกาสอะไรในการเติบโต เขาต้องเห็นตรงนั้นก่อน

 

เวลาเจอปัญหาอะไรก็ตาม ให้ถามตัวเองว่าเราทำส่วนของเราดีที่สุดหรือยัง เราทำอะไรได้อีก ให้มุ่งในสิ่งที่ตัวเองทำได้ก่อน แทนที่จะคิดว่าคนนั้นยังไม่ได้ทำอันนี้ หรือองค์กรยังไม่พร้อม อยากให้ทุกคนคิดว่าภายใต้ข้อจำกัดทั้งหมด วันนี้ทุกคนทำดีที่สุดหรือยัง ทำแค่นี้แล้วองค์กรจะก้าวหน้าไปเยอะเลย นี่คือ Proactive Mindset ที่ตอบสนองกับการทรานส์ฟอร์เมชัน

 

ทั้งหมดจริงๆ แล้วมันคือหลักการที่ทำให้เราเป็นคนที่มีความยืดหยุ่นและอยู่รอดได้กับทุกสถานการณ์ได้ ซึ่งไม่ว่าจะยุคสมัยไหน หลักการเหล่านี้ไม่เคยเปลี่ยน ดังนั้นถ้าเรามีสิ่งเหล่านี้ ไม่ว่าโลกใบนี้จะเปลี่ยนแปลงยังไง เราจะอยู่ได้ดีกว่าคนอื่นและยังเป็นที่ต้องการอีกด้วย นี่จึงเป็นพื้นฐานที่เราควรจะเตรียมคนในองค์กรเอาไว้ให้พร้อม 

 

ผู้นำวันนี้ก็ต้องมีทักษะที่จะสร้างแรงบันดาลใจและทำให้ทุกคนรู้สึกมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลง 

 

ช่องว่างระหว่างวัยของผู้นำแต่ละรุ่น มีผลต่อความท้าทายในการส่งต่อหรือการทรานส์ฟอร์มธุรกิจมากน้อยแค่ไหน 

เรื่องของผู้สืบทอดธุรกิจเป็นความกังวลของผู้นำเกือบทุกที่ เพราะการสร้างผู้นำรุ่นต่อไปมันคือ Long-term Thinking ไม่ใช่เรื่องที่จะมาคุยกันภายใน 2-3 ปี แต่ต้องเตรียมตัว 5-10 ปีเป็นอย่างน้อย ปัญหาที่พบบ่อยๆ คือผู้นำส่วนใหญ่จะไปให้ความสำคัญกับเรื่องธุรกิจมากเกินไป แต่ไม่ค่อยให้เวลากับเรื่องของคน ถ้าคุณเป็นนักธุรกิจ ต้องมองว่านี่คือความเสี่ยงของธุรกิจที่สูงมาก เพราะการเป็นผู้นำคือหน้าที่ เราจะต้องรู้สึกว่าสักวันหนึ่งจะสามารถลงจากบัลลังก์ไปได้อย่างสบายใจ เพราะเราสร้างทางเดินไว้เรียบร้อยแล้ว 

 

สิ่งแรกที่ผู้นำต้องตอบให้ได้คือคุณมองอนาคตองค์กรอย่างไร เพราะผู้นำที่เรากำลังจะสร้างเพื่อให้ไปดูแลพันล้านกับหมื่นล้าน มันคนละเกมกัน ฉะนั้นเวลาเตรียมหาผู้สืบทอดมันไม่ใช่แค่เตรียมคนอย่างเดียว แต่ภาพอนาคตต้องชัดก่อนว่าคุณสมบัติของคนที่จะเข้ามาต้องอยู่เลเวลไหน เราจะไม่มองแค่ปัจจุบัน ภาพของความเป็นผู้นำต้องชัดก่อน แล้วเราค่อยมาชี้ตัวอีกทีว่ามีคนในบ้านที่คุณสมบัติครบหรือยัง แต่ถ้าหากเตรียมการไว้ 5 ปีแล้วเขายังไม่สามารถไปถึงตรงนั้น เราก็ต้องมีโซลูชันอย่างอื่นเพื่อรองรับเอาไว้หลายๆ แผน

  

สิ่งแรกที่ผู้นำต้องตอบให้ได้คือ คุณมองอนาคตองค์กรอย่างไร 

 

Key Success ของผู้นำที่สามารถทรานฟอร์มวัฒนธรรมองค์กรให้สำเร็จ 

 

ปัจจัยหนึ่งที่สำคัญมากๆ ในการทรานส์ฟอร์มองค์กรคือ ‘ผู้นำ’ ซึ่งคนเหล่านี้เขาจะมีคาแรกเตอร์บางอย่างที่แตกต่างจากคนอื่น และทำให้การเปลี่ยนแปลงเดินทางไปสู่ความสำเร็จได้  

 

  • Purposeful มีเป้าหมายในชีวิตชัดเจน ต้องการอะไร อยากจะสร้างอะไรให้กับโลกใบนี้ ไม่จำเป็นต้องให้คนมาบอกว่าต้องเป็นใคร แต่เขาเลือกที่จะเป็นคนๆ นั้นด้วยตัวเอง 
  • Passionate มีแพสชันกับสิ่งที่ทำ ไม่ได้มองว่างานเป็นภาระ มีพลังงานดีๆ ในการทำงาน พร้อมเผชิญหน้ากับปัญหาต่างๆ 
  • Humble ผู้นำหลายๆ คนเก่งมาก แต่มักจะถ่อมตัวและบอกว่า “รู้ไหม ฉันยังไม่คู่ควรกับตำแหน่งนี้ แต่เขาให้โอกาสฉัน” ทำให้เขารู้สึกไม่อยากจะทำให้คนที่ไว้ใจต้องผิดหวัง เขาจะดีขึ้นกว่านี้ และพยายามพัฒนาตัวเองตลอดเวลา 
  • See Big เวลาเจอวิกฤต คนพวกนี้จะมองไม่เหมือนคนอื่น เขาไม่ได้มองแต่ปัญหา แต่พยายามมองภาพใหญ่เพื่อหาด้านบวกหรือโอกาสจากวิกฤตตรงนั้น เพราะทุกๆ ปัญหามีโอกาสซ่อนอยู่เสมอ  
  • Seeing มีความคิดและเชื่อมั่นในศักยภาพของคน ลงทุนกับเรื่องของคน ไม่หยุดในการสร้างให้ตัวเองเป็นที่น่าเชื่อถือของ Stakeholder ไม่หยุดที่จะพัฒนาตัวเอง พยายามสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบตัว
  • Build Culture แม้จะเข้าใจหรือไม่เข้าใจวัฒนธรรม แต่ผู้นำจะทำและวางแผนสร้างสิ่งเหล่านี้ไว้ล่วงหน้า เพื่อช่วยองค์กรได้ทันเวลา เมื่อทมีวิกฤตเข้ามา
  • Peace of Mind คนยิ่งอยู่สูง ปัญหายิ่งเยอะ แต่ผู้นำจะต้องมีสติและพลังที่จะเผชิญกับสิ่งเหล่านั้น มีความมั่นคงจากข้างใน มีวุฒิภาวะของความเป็นผู้นำ

 


 

Credits 

 

Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Co-Producer เจนจิรา เกิดมีเงิน

Creative สกุลชัย เก่งอนันตานนท์

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer อนงค์นาฎ วิวัฒนานนท์

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post From Tradition to Transformation: เตรียมพร้อมธุรกิจเพื่อก้าวสู่น่านน้ำที่ใหญ่กว่า appeared first on THE STANDARD.

]]>
From Finances to Success เฟรมเวิร์กการเงิน ทรานส์ฟอร์ม SMEs สู่ระบบมืออาชีพ https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss7-ep39/ Wed, 18 Oct 2023 03:00:45 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=855789 THE SME HANDBOOK

การเงินกับธุรกิจครอบครัว เรื่องสำคัญที่ผู้ประกอบการหลาย […]

The post From Finances to Success เฟรมเวิร์กการเงิน ทรานส์ฟอร์ม SMEs สู่ระบบมืออาชีพ appeared first on THE STANDARD.

]]>
THE SME HANDBOOK

การเงินกับธุรกิจครอบครัว เรื่องสำคัญที่ผู้ประกอบการหลายคนมักปวดหัว เมื่อต้องทำให้ทุกอย่างดำเนินไปอย่างมืออาชีพ โดยไม่ละทิ้งความสัมพันธ์อันดีของสมาชิกครอบครัวไปพร้อมกัน

 

THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดนี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน สุวภา เจริญยิ่ง อุปนายกสมาคมนักวางแผนทางการเงินไทย ผู้มีประสบการณ์ช่วยหลายบริษัทชั้นนำในไทยเข้าตลาดหลักทรัพย์ รวมถึงเคยให้คำปรึกษาธุรกิจครอบครัวมามากมาย แชร์หัวใจการบริหารเงินธุรกิจ SMEs สู่ระบบมืออาชีพให้ประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน

 


 

‘ธุรกิจ’ กับ ‘ครอบครัว’ อะไรสำคัญกว่ากัน

 

เป็นสิ่งที่หลายคนมักจะสับสน และคำตอบส่วนใหญ่มักจะพูดว่าครอบครัวสำคัญที่สุด แต่ในฐานะที่มีประสบการณ์มาพอสมควร สิ่งที่อยากจะบอกคือธุรกิจสำคัญมาก เพราะถ้าธุรกิจยังอยู่ได้ ครอบครัวก็จะรักใคร่สามัคคีและเป็นปึกแผ่น เปรียบเทียบง่ายๆ คือธุรกิจเป็นเหมือนตู้กับข้าว ถ้ากลับมาเปิดตู้กับข้าวแล้วมีอาหารให้รับประทาน ทุกคนก็ดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุข แต่ถ้าเปิดมาแล้วไม่มีกับข้าว ก็อาจจะมีความระแวงสงสัยว่ามีใครปกปิดอะไรอยู่หรือเปล่า

 

ฉะนั้นสิ่งสำคัญที่สุดเลยคือธุรกิจ คนในครอบครัวทุกคนต้องอุทิศและทุ่มเทเพื่อให้ธุรกิจอยู่รอดก่อน แล้วหลังจากกระบวนการตรงนี้ สิ่งที่ตามมาคือการปันผลหรือแบ่งสันปันส่วนให้กับคนในครอบครัว ทั้งนี้ เวลาที่พูดถึงคำว่า ‘ธุรกิจครอบครัว’ จะหมายถึง 3 สิ่งที่พัวพันกันอยู่ ได้แก่ ครอบครัว ผู้ถือหุ้น และการบริหารจัดการ

 

ทุกธุรกิจครอบครัวมักจะเริ่มจาก First Generation ที่เหมารวมทุกตำแหน่งอยู่ในคนคนเดียว คือเป็นทั้งคนในครอบครัว เป็นผู้ถือหุ้น 100% เป็นผู้บริหารระดับสูงขององค์กร เห็นภาพชัดเจนมาก แต่พอมาถึงเจเนอเรชันที่ 2 ทำไมภาพเริ่มไม่ชัด นั่นเพราะคนในครอบครัวทุกคนเริ่มจะไม่ใช่คนที่เป็นผู้ถือหุ้นบริษัท อย่างในกลุ่มพี่น้องก็อาจจะมีแค่พี่ชายคนโตที่เข้ามาบริหาร จังหวะนี้จะเริ่มเห็นรอยปริเกิดขึ้น

 

พอผ่านช่วงเวลามาถึงเจเนอเรชันที่ 3 คราวนี้ยิ่งห่างเข้าไปอีก จากคนในครอบครัวก็เริ่มมีเขย สะใภ้ ลูกหลาน นี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่หลายธุรกิจเริ่มสั่นคลอนในเจเนอเรชันที่ 3 จนถึงขั้นไปต่อไม่ได้ คือถ้าเปรียบเทียบว่าธุรกิจครอบครัวเป็นขนมเค้ก 1 ชิ้น ยุคก่อตั้งได้กินคนเดียว 100% มันก็ง่าย เจเนอเรชันที่ 2 สมมติว่ามีลูก 5 คน แบ่งเค้ก 5 ก็ยังถือว่าชิ้นใหญ่อยู่ แต่ถ้า 5 คนนี้มีลูกอีกคนละ 5 คนล่ะ มันจะถูกแบ่งเป็น 25 ชิ้น นึกภาพไม่ออกเลยว่าการโดนตัดแบ่งอย่างนั้น เค้กจะเละขนาดไหน กลายเป็นการดำเนินธุรกิจในช่วงหลังๆ จึงต้องมีคำว่า Governance มีเรื่อง Succession Plan เข้ามาในธุรกิจครอบครัว หรือเอาบริษัทเข้าตลาดหลักทรัพย์เพื่อให้ได้ประโยชน์ทั้งเรื่อง Governance การแบ่งสันปันส่วนในธุรกิจ เปลี่ยนทรัพย์สินให้เป็นหุ้น และใช้กระบวนการโหวตในการทำงาน และยังได้เรื่อง Wealth Distribution คือการแบ่งสัดส่วนความมั่งคั่งในครอบครัวออกมาให้มันชัดเจน

 

เพราะฉะนั้นถ้าเป็นเรื่องการเงินกับธุรกิจครอบครัว ต้องคุยกันตั้งแต่แรกให้ชัดเจนเลยว่าธุรกิจครอบครัวเกิดจากตรงนี้ ทำอยู่วันนี้ แล้วอนาคตจะไปต่ออย่างไร ส่วนใหญ่ SMEs เกือบจะ 80% เริ่มจากธุรกิจครอบครัวจริงๆ ที่เก่งเรื่องการค้าขาย เห็นช่องทางการผลิตสินค้าหรือบริการให้กับลูกค้า แต่สิ่งที่ไม่ค่อยได้แตะคือสายการเงิน คือแค่รู้ว่าขายของแล้วมีกำไร เช่น ซื้อน็อตมาตัวละ 1 บาท ขายได้ 2 บาท กำไร 50% ก็ดีใจมากแล้ว แต่ลืมคิดไปว่าการขายได้ 2 บาทนั้นเราขายได้ภายใน 7 วันหรือ 3 วัน เพราะถ้ายิ่งทอดเวลาไป มันจะกลายเป็นของค้างสต็อกบ้าง ของล้นคลังบ้าง แต่ถ้าเข้าใจเรื่องงบการเงิน คุณก็จะเห็นภาพเลยว่าควรจัดการธุรกิจอย่างไร

 

เงิน 3 กองสำหรับธุรกิจครอบครัว แบ่งเงินเป็น ธุรกิจยั่งยืน

 

กองที่ 1 เงินที่ใช้ซัปพอร์ตธุรกิจ เป็นกองที่สำคัญที่สุด วันที่ธุรกิจดีก็ควรกันเงินส่วนนี้เก็บไว้เพื่อเอามาซัปพอร์ตในวันที่แย่ เพราะถ้าถึงช่วงเวลาวิกฤต การถามหาเงินจากคนในครอบครัวอาจจะเป็นเรื่องยาก เพราะคงไม่มีใครอยากจะลงเงิน และทำให้ธุรกิจไปต่อได้ยากยิ่งขึ้น 

 

กองที่ 2 เงินที่ใช้ดูแลครอบครัว ส่วนใหญ่จะมี 2 เรื่องคือ การศึกษา และการรักษาพยาบาลแบบไม่จำกัดวงเงิน 

 

กองที่ 3 Wealth Management ซึ่งทุกวันนี้กำลังเป็นที่นิยมมาก เพราะเราไม่มีทางรู้ว่าธุรกิจที่ทำอยู่นี้ วันหนึ่งมันจะเปลี่ยนไปอย่างไร แนะนำว่าให้นำเงินส่วนนี้มอบให้คนในครอบครัวไปลองลงทุนในสิ่งที่เขาสนใจ เหมือนเป็นการให้ทุนประเดิมกับเขา วิธีนี้นับว่าเป็นโครงสร้างที่ดีมากๆ ในการส่งเสริมให้ทุกคนมีที่ทางของตัวเอง แทนที่ทุกคนจะต้องมามุ่งหวังกับตำแหน่งบริหารในบริษัท ทำไมไม่ลองผลักดันบริษัทเข้าตลาดหลักทรัพย์แทนเพื่อให้ถูกตัดสินและให้คุณค่าโดยสายตาคนอื่นบ้าง ซึ่งนั่นอาจจะทำให้บริษัทของเราเป็นหนุ่มสาวตลอดกาล

 

ถ้าเข้าใจเรื่องงบการเงิน คุณก็จะเห็นภาพเลยว่าควรจัดการธุรกิจอย่างไร 

 

ถ้าปลายทางของธุรกิจคือการเข้าตลาดหลักทรัพย์ แต่สำหรับคนที่วันนี้ยังไม่ได้อยู่ในจุดนับหนึ่งด้วยซ้ำ เขาควรตั้งต้นจากอะไร 

 

ตอนเริ่มต้นทำธุรกิจไม่ว่าจะเป็นแขนงใดก็ตาม เชื่อว่าทุกคนจะเริ่มเห็นช่องทางของตัวเองอยู่แล้ว แต่สิ่งสำคัญคือคุณต้องตอบตัวเองได้ว่า 5 ปีข้างหน้าคุณเห็นตัวเองอยู่ที่ไหน แล้วธุรกิจที่ทำอยู่นี้ 10 ปีข้างหน้าจะเป็นอย่างไร

 

สำหรับบางคนอาจจะบอกว่าอยากมีร้านกาแฟเล็กๆ แล้วจบตรงนั้น ถ้าเป็นแบบนี้ก็ไม่จำเป็นต้องเสียเวลาคิดมาก แค่ทำงานของเราให้ดีที่สุด เช่น ในรัศมี 3 กิโลเมตรนี้ต้องเป็นลูกค้าของเรา วันหนึ่งขายได้กี่แก้ว เริ่มต้นจากเท่านี้ก่อน เหมือนทำ Data Analytics แบบง่ายๆ ของตัวเอง แล้วก็อย่าลืมให้เงินเดือนตัวเองด้วย แล้วพอทำไปถึงจุดหนึ่งต้องคิดต่อว่ามันควรขยับขยายอย่างไร เปิดสาขาเพิ่มดีไหม แต่สิ่งที่ยากที่สุดเลยในการทำธุรกิจครอบครัวคือการหาคนที่ไว้ใจได้มาทำงานด้วย ดังนั้นสิ่งหนึ่งที่ดีมากคือเรื่อง Governance ถ้ากระบวนการทุกอย่างของเราชัด คนที่มาทำงานเขาก็ได้โอกาสจากเราด้วยเช่นกัน

 

ถ้าถามว่ากระบวนการตรงนี้จะนับหนึ่งอย่างไร แนะนำว่าให้ค่อยๆ โฟกัสในแต่ละจุด วันที่เริ่มธุรกิจคุณอยู่ใน Early Stage ให้ถามตัวเองว่า 5-10 ปีต่อจากนี้คู่แข่งจะเป็นอย่างไร แล้วในชีวิตจริงๆ คนเรามีแต่จะแก่ลงทุกวัน วันที่เราสู้ตอนอายุ 20 กับ 30 ปีก็ว่าไม่เท่ากันแล้ว แต่พออายุ 30 กับ 40 ปียิ่งไม่เท่ากันเข้าไปอีก ฉะนั้นในแต่ละช่วงชีวิตมันไม่มีสูตรสำเร็จ โลกแห่งความเป็นจริงไม่เคยมีคำตอบใดเป็นคำตอบเดียว ดังนั้นทุกคนจะมีคำตอบในใจของตัวเองอยู่แล้ว

 

แต่สิ่งที่มักจะเป็นความน่าเสียดายของธุรกิจครอบครัวคือไม่มีวันเกษียณ ตามวัฏจักรแล้ว สิ่งที่ขึ้นสูงสุดมันไม่มีทางอยู่สูงได้ตลอดกาล ต้นไม้หนึ่งต้นไม่สามารถสูงขึ้นไปจนทะลุดวงจันทร์ได้ ธุรกิจครอบครัวก็เช่นเดียวกัน วันหนึ่งที่เจ้าของธุรกิจมีอายุพอสมควรแล้ว มีผู้สืบทอดซึ่งอาจจะเป็นทายาทหรือคนนอกเรียบร้อยแล้ว มันก็ถึงเวลาที่คุณจะลุกออกมา แต่ยิ่งคุณดึงดันจะทำต่อ หลายๆ ครั้งต้องยอมรับความจริง ยิ่งอายุเยอะขึ้น คนเราจะไม่ค่อยชอบการเปลี่ยนแปลง ทั้งๆ ที่ธุรกิจอาจต้องการการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ตรงนี้จึงเป็นเรื่องราวที่ต้องคิดและวางแผนให้ดี 

 

ในการทำธุรกิจ คุณต้องพยายามใส่หมุดไมล์ ใส่ไดเรกชัน ใส่ทาร์เก็ตที่คุณจะไป ถ้าพูดเป็นภาษาอังกฤษคือ Set up objective แล้วต้อง Set up goal เพื่อให้เห็นภาพว่าคุณจะเดินในเส้นทางแบบไหน ถ้าคุณอยากไปถึงเลข 5 ไม่จำเป็นต้อง 1+4 แต่อาจจะเป็น 2+3 ก็ได้ ดังนั้นจังหวะชีวิตแต่ละคนไม่เหมือนกัน

 

ต้องตอบตัวเองได้ว่า 5 ปีข้างหน้าคุณเห็นตัวเองอยู่ที่ไหน แล้วธุรกิจที่ทำอยู่นี้ 10 ปีข้างหน้าจะเป็นอย่างไร

 

คำแนะนำสำหรับ SMEs หรือธุรกิจครอบครัวที่อยากเติบโตด้วยการจัดการงบการเงินและบัญชีอย่างถูกต้อง 


จริงๆ แล้วงบการเงินที่สำคัญมีอยู่แค่ 3 งบเท่านั้นเอง นั่นก็คือ กระแสเงินสด, กำไร-ขาดทุน และงบดุล

 

กระแสเงินสด หรือ Cash Flow คืองบที่ทุกคนรู้จักกันดี แต่ค่อนข้างจะถูกละเลย โดยเรื่องของกระแสเงินสดจะแยกย่อยออกเป็น 3 ตัว ได้แก่

 

  • Operation Cash Flow คือกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน ตรงนี้จะทำให้เห็นชัดเลยว่าเงินเข้าออกจากธุรกิจเป็นอย่างไร ถ้าจะให้ดูงบแล้วเข้าใจง่ายๆ คือตัวนี้ต้องเป็นบวก
  • Financing Cash Flow คือกระแสเงินสดจากการเงิน ถ้าตรงนี้ไม่เป็นบวก คุณก็ต้องมีการกู้ยืมหรือเพิ่มเงินทุนเข้าไป
  • Investing Cash Flow คือกระแสเงินสดจากการลงทุน ในการทำธุรกิจเราจะต้องมีการลงทุนตลอดเวลา อาจจะเป็นด้าน R&D, Fixed Asset หรือการลงทุนเรื่องคน เพราะถ้าคุณยังยืนอยู่ที่เดิม สุดท้ายจะกลายเป็นถอยหลัง เพราะคู่แข่งเขาจะแซงหน้าคุณไป

 

กำไร-ขาดทุน งบข้อนี้ต่างกับกระแสเงินสดตรงที่ว่า สินค้าที่ขายออกไปไม่ได้หมายความว่าเงินสดจะเข้ามา นั่นคือคุณอาจจะขายดีมาก แต่ให้เครดิตเทอมลูกค้า 90 วัน นั่นหมายความว่าคุณขายแล้วแทบไม่ได้เงินกลับมาเลย แต่ลองมองกลับกัน ถ้าเป็นการขายที่กำไรน้อยลงนิดหน่อย แต่ได้เงินสดทันที มันอาจจะพลิกสถานการณ์ได้มหาศาล 

 

แล้วเวลาที่คุณขายสินค้าแบบมีเครดิตเทอม กว่าที่จะได้เงินสดเข้ามา อาจจะลืมคิดไป สิ่งที่ตามมาคือค่าใช้จ่ายต่างๆ คุณจ่ายเงินก้อนแต่โดนตัดค่าเสื่อมเยอะแยะ กลายเป็นมีเรื่องการค้างรับ-ค้างจ่าย แล้วทั้งหมดมันถูกนำไปคำนวณภาษีด้วย เพราะสรรพากรไม่ได้สนใจงบ เขาสนใจแค่ว่าเงินเข้าบริษัทคุณไหม ต่อให้มีเงินมัดจำเข้ามา บริษัทยังไม่ได้ขายก็ต้องจ่ายภาษีแล้ว ดังนั้นวิธีการวางแผนเรื่องงบการเงินจึงต้องการความรู้ความเข้าใจ ซึ่งทุกวันนี้หาได้ไม่ยาก ในตลาดหลักทรัพย์มีถึงกว่า 700 บริษัท คุณสามารถเข้าไปดูงบการเงินของบริษัทที่ทำธุรกิจใกล้เคียงกันได้เลย ชอบใครก็เลือกบริษัทนั้นเป็นต้นแบบ

 

งบดุล หรืองบแสดงฐานะทางการเงิน เป็นงบฝั่งการใช้เงิน (User Fund) ที่บอกว่าบริษัทมีทรัพย์สินอะไรบ้าง โดยทรัพย์สินที่มีค่าที่สุดจะอยู่บรรทัดแรก นั่นคือเงินสด แล้วบรรทัดถัดๆ ไปในฝั่งทรัพย์สินคือสิ่งที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้เร็วที่สุด แล้วจะถูกไล่ไปจนถึงจุดตัดคือทรัพย์สินที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ภายใน 1 ปี ซึ่งเรียกว่าเป็นทรัพย์สินหมุนเวียน เหล่านี้จะปรากฏอยู่ในหน้าแรกของงบดุลเลย

 

ส่วนทรัพย์สินอื่นๆ ที่ใช้เวลาเกิน 1 ปีในการเปลี่ยนเป็นเงินสด เช่น ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ จะอยู่ในหมวดที่ 2 เรียกว่าเป็นทรัพย์สินถาวร (Fixed Asset) ลองดูว่าเราปล่อยให้ตัวเองมีทรัพย์สินอะไรที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้หรือไม่ เช่น มีเงินสด แต่มีบัญชีลูกหนี้ค้างจ่ายอยู่ตลอด แสดงว่าขายแล้วไม่เคยเก็บเงินได้หรือเปล่า หรือยอดขายเท่าเดิม แต่บัญชีลูกหนี้สูงขึ้นตลอดเวลา บางเคสเห็นว่าตัวเองได้กำไร แต่ปรากฏว่าบัญชีลูกหนี้บวมมหาศาลเกือบจะ 70% ของยอดขายทั้งปี แสดงว่าเขาไม่ได้มีกระแสเงินสดจากการขายจริงๆ 

 

ส่วนด้านตรงข้ามคือฝั่งหาเงิน มันจะบอกหมดเลยว่าทุกอย่างที่คุณมีในธุรกิจวันนี้ คุณใช้เงินจากที่ไหน ส่วนทุนคือเงินของคุณเอง ส่วนหนี้สินก็คือสิ่งที่คุณกู้มา แต่หนี้สินที่ดีที่สุดคือหนี้สินที่ไม่จ่ายดอกเบี้ย จะอยู่บรรทัดแรกเหมือนกัน โดยฝั่งหนี้สินส่วนใหญ่จะเป็นบัญชีเจ้าหนี้ หมายถึงคุณเอาสินค้าของเขามาแล้ว แต่ยังไม่จ่ายเงิน อีกส่วนหนึ่งของฝั่งเจ้าหนี้คือหนี้สินที่คุณต้องคืนภายใน 1 ปี จะถูกเรียกว่าหนี้สินหมุนเวียน 

 

ดังนั้นในแง่เจ้าของธุรกิจ ดูแบบง่ายๆ เร็วๆ คือถ้าทรัพย์สินหมุนเวียนของคุณสูงกว่าหนี้สินหมุนเวียน นั่นแสดงว่าบริษัทคุณมีสภาพคล่องที่ดี แต่ถ้าคุณปล่อยให้หนี้สินหมุนเวียนเหนือทรัพย์สินหมุนเวียนเมื่อไร คุณเหนื่อยแน่นอน เพราะวันที่ต้องจ่ายหนี้ คุณจะไม่มีทรัพย์สินไปคืน แล้วสิ่งที่ต้องทำคือเปลี่ยนหนี้สินหมุนเวียนให้เป็นหนี้สินระยะยาว 

 

ถ้าทุนของคุณแข็งแรง ธุรกิจจะมีความแข็งแกร่ง ให้เริ่มจากดูว่าเราใช้ทรัพย์สินถูกที่ถูกทางหรือไม่ อย่างน้อยที่สุดถ้าทำเองไม่เป็นก็ให้หาผู้เชี่ยวชาญมาช่วยปิดงบให้ ที่สำคัญคืออย่าจ่ายออกจากกระเป๋าตัวเอง แต่ให้จ่ายจากงบบริษัท เพราะช่วงแรกๆ ในการทำธุรกิจส่วนใหญ่จะขาดทุน ทำให้แทบไม่ต้องเสียภาษีเลย ดังนั้นไม่จำเป็นต้องไปซุกซ่อนหรือทำงบหลายเล่ม เพราะถ้าไม่เห็นตัวเลขที่แท้จริง เราจะไม่รู้เลยว่าสุขภาพธุรกิจจริงๆ เป็นอย่างไร

 

ข้อควรระวังสำหรับ SMEs หรือธุรกิจครอบครัวที่อยากจะเริ่มทำงบการเงิน แต่ยังมีความกังวลเรื่องภาษีหรือการแยกบัญชี 

 

คำแนะนำคือทำงบเล่มเดียวดีที่สุด อย่าไปคิดซับซ้อนว่าจะเอาบิลต่างๆ มาเบิกเป็นค่าใช้จ่ายเพื่อลดภาระทางภาษี เพราะเราจะไม่รู้เลยว่าสถานการณ์ที่เป็นอยู่จริงๆ คืออะไร แล้วเวลาที่เกิดวิกฤตมันจะแก้ไขไม่ทัน อย่างเช่นที่เห็นหลายครั้งคือธุรกิจได้กำไรก็เอาเงินนั้นไปซื้อที่ดิน แต่พอเกิดวิกฤตแล้วไม่มีกระแสเงินสดมาซัปพอร์ตก็วุ่นวายไปหมด 

 

เวลาจะปรับปรุงแก้ไข ถ้าเป็นตัวเลขจะแก้ได้ง่ายกว่า สมมติว่าตอนนี้เป็นเลข 10 อยากจะเป็น 12 เราจะรู้ว่าต้องทำอะไรเพื่อให้ได้มา แต่ถ้าไม่รู้งบที่แท้จริงก็อาจจะไม่รู้ว่าลูกน้องที่อยู่กับเราซื่อสัตย์หรือไม่ ต้องอย่าปล่อยให้เกิดโอกาสอย่างนี้ เพราะถ้าระบบมันเข้าที่ ทุกคนก็จะทำหน้าที่ก็ทำของตัวเองอย่างถูกต้อง เอาตัวเลขมาชี้วัดกันได้เลย 

 

ในการทำธุรกิจ คุณต้อง Set up objective และ Set up goal เพื่อให้เห็นภาพว่าจะเดินในเส้นทางแบบไหน 

 

Key Success Factor ในการทำงบการเงินให้ถูกต้อง โปร่งใส จนธุรกิจต่อยอดได้อย่างยั่งยืน 

 

ไม่ว่าจะเป็น SMEs หรือธุรกิจครอบครัวก็ตาม ความยากของมันคือคุณกำลังอยู่ตรงกลาง คือคุณจะวิ่งขึ้นไปอย่างไร คุณเล็กเกินกว่าที่จะใหญ่ แล้วบางทีก็ใหญ่เกินกว่าที่จะเล็ก การอยู่ตรงกลางนั้นยากหมดไม่ว่าจะอยู่ในทุกธุรกิจไหน ดังนั้นความอดทนในช่วงนี้สำคัญมากๆ แต่ตัวเลขจะตอบคุณได้ว่าไดเรกชันที่เดินไปนั้นถูกต้องไหม ในวันนี้ตัวเลขมันจะตอบคุณได้เลยว่าลูกค้าในวันนี้อาจจะไม่ใช่ลูกค้าในอนาคตของคุณก็ได้ เช่น หลายธุรกิจมีกลุ่มเป้าหมายอายุ 17-35 ปี วันนี้คุณดูแลคนกลุ่มนี้ แต่ในอีก 10 ปีข้างหน้าพวกเขาจะหน้าตาเป็นอย่างไร เขายังชอบใช้โปรดักต์ของคุณจริงไหม ยังเอ็นจอยกับการใช้งานหรือเปล่า หรือจริงๆ แล้วโปรดักต์ของคุณควรจะโตตามลูกค้า อาจจะต้องขยับกลุ่มเป้าหมายให้เป็นอายุ 25-40 ปีแทนไหม นี่ล่ะคือสิ่งที่มันเอื้อให้เรา Think Forward สมัยก่อนผู้ใหญ่มักจะบอกว่าทางข้างหน้าน่ากลัวอย่างนั้นอย่างนี้ แต่ถึงวันนี้พวกเราก็รอดกันมาได้ ดังนั้นอย่ากลัวจนเกินไป แต่ก็อย่าประมาทจนเกินไปจะดีที่สุด

 


 

Credits 

 

Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Co-Producer เจนจิรา เกิดมีเงิน

Creative สกุลชัย เก่งอนันตานนท์

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer อนงค์นาฎ วิวัฒนานนท์

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post From Finances to Success เฟรมเวิร์กการเงิน ทรานส์ฟอร์ม SMEs สู่ระบบมืออาชีพ appeared first on THE STANDARD.

]]>
From Legacy to Unity: วางยุทธศาสตร์เพื่อสานต่อธุรกิจระยะยาว https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss7-ep38/ Wed, 11 Oct 2023 05:59:23 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=853408 The SME Handbook SS7

ธรรมนูญครอบครัวคืออะไร หลักการแนวคิดของเรื่องนี้ประกอบไ […]

The post From Legacy to Unity: วางยุทธศาสตร์เพื่อสานต่อธุรกิจระยะยาว appeared first on THE STANDARD.

]]>
The SME Handbook SS7

ธรรมนูญครอบครัวคืออะไร หลักการแนวคิดของเรื่องนี้ประกอบไปด้วยประเด็นไหน และทำไมจึงสำคัญต่อความยั่งยืนของธุรกิจและการส่งมอบความสำเร็จไปสู่รุ่นถัดไป

 

THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดนี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน วิเชฐ ตันติวานิช นายกสมาคมผู้ประกอบการธุรกิจครอบครัว มาเล่าถึงการสร้างธรรมนูญครอบครัวตั้งแต่ 3 หลักปฏิบัติ จนไปถึงขั้นตอนการลงมือทำจริงในแบบที่เข้าใจง่าย ตรงประเด็น และทำให้ผู้ชมฟังสามารถนำไปปรับใช้ได้จริง เพื่อการวางยุทธศาสตร์ที่ยั่งยืน 

 


 

ธรรมนูญครอบครัว คืออะไร มีความสำคัญอย่างไร

 

ธรรมนูญครอบครัว (Family Charter) อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ก็เหมือนเป็นกฎของบ้าน เป็นข้อตกลงของสมาชิกทุกคนในครอบครัว ว่าจากนี้ไปบ้านเราจะทำอะไร จะสืบทอดธุรกิจกันอย่างไร หรือจะมีวิธีแบ่งสมบัติกันอย่างไรในอนาคต แล้วถ้าหากมีการทะเลาะกันเกิดขึ้น เรามีเครื่องมืออะไรบ้างที่จะมาช่วยแก้ไขให้สถานการณ์เป็นไปอย่างราบรื่น และที่สำคัญคือธรรมนูญครอบครัวเป็นข้อตกลงในการส่งต่อธุรกิจจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง

 

ธรรมนูญครอบครัวเป็นสิ่งที่ค่อนข้างสำคัญ แต่คนไทยยังไม่ค่อยมองเห็นตรงนี้ชัดเจน เพราะคิดว่าการสั่งสอนลูกหลานให้ทำธุรกิจมันเป็นไปโดยธรรมชาติอยู่แล้ว โดยเฉพาะครอบครัวคนไทยเชื้อสายจีน ที่จะมีพื้นฐานความขยัน มีรูปแบบการสั่งสอนโดยการทำให้ดู หรือพาไปพบเจอกับลูกค้า ซึ่งจริงๆ แล้วพวกเราก็ปฏิบัติกันอยู่แล้ว เพียงแต่การทำธรรมนูญครอบครัวนั้นเป็นการนำเอาแนวปฏิบัติมาเขียนให้เป็นตำรา ให้เป็นข้อตกลงที่ชัดเจนระหว่างสมาชิกในครอบครัว 

 

ถ้ายังไม่เห็นภาพ ลองคิดว่าพ่อของเราตอนที่อายุ 50 กับ 80 ปีนั้นแตกต่างกัน ท่านอาจจะมีความหลงลืมบ้าง หรือบางเรื่องที่เคยตัดสินใจด้วยเหตุผลอย่างหนึ่ง แต่เมื่ออายุมากขึ้น เรื่องเดียวกันที่เกิดขึ้นอาจจะถูกตัดสินด้วยเหตุผลอีกแบบหนึ่ง นั่นแสดงว่าความผิดเพี้ยนในเรื่องการให้เหตุผลก่อนจะตัดสินมันมีอยู่ เนื่องจากการหลงลืม ความซับซ้อน หรืออายุที่มากขึ้น ดังนั้นธรรมนูญครอบครัวจึงเป็นเครื่องมือในการล็อกเอาไว้ไม่ให้หลงลืม ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น เหตุการณ์จะผ่านไปกี่ปี การตัดสินใจจะเป็นเหมือนเดิม

 

หลักปฏิบัติ 3 ข้อ สำหรับธรรมนูญครอบครัว

 

1. หลักการปกครองกันเองในครอบครัว

 

เป็นสิ่งที่ต้องทำผ่านสภาครอบครัว (สมาชิกในครอบครัว) มารวมตัวพูดคุยกันว่าใครจะเป็นกรรมการของบ้าน ซึ่งส่วนใหญ่คนที่อาวุโสที่สุดในครอบครัวจะเป็นประธาน หรืออาจเป็นผู้อาวุโสที่ไม่ใช่ญาติ แต่เรานับถือเขาคนนั้นในฐานะที่บุกเบิกธุรกิจมาด้วยกัน รู้เรื่องครอบครัวเราทั้งหมด เขาก็มีสิทธิ์อยู่ในสภาครอบครัวได้เช่นกัน โดยสภาครอบครัวจะคุยกัน 3 เรื่อง คือ

 

  • การบริหารเงินกองทุนครอบครัว คือการแบ่งปันผลประโยชน์จากธุรกิจครอบครัว รายได้ เงินปันผลต่างๆ
  • การลงทุนเปิดธุรกิจใหม่ เช่น ตั้งบริษัท ซื้อที่ดิน การร่วมธุรกิจกับคนอื่นๆ
  • สวัสดิการ ตกลงกันว่าจะดูแลคนในครอบครัวอย่างไร ทั้งคนแก่ที่ไม่ได้ทำงานแล้ว หรือลูกหลานที่ยังเรียนหนังสืออยู่ ค่ารักษาพยาบาลของสมาชิกในครอบครัว

 

2. หลักการทำธุรกิจของครอบครัว

 

เป็นการตกลงกันว่าจะทำธุรกิจครอบครัวอย่างไร ในเมื่อผู้ที่เป็นเจ้าของธุรกิจคือคนในครอบครัว แต่บางครั้งผู้ที่ถือหุ้นอยู่ในธุรกิจอาจเป็นชื่อคนคนเดียว เมื่อมีกำไรหรือปันผลเกิดขึ้น จึงไม่ควรเป็นแค่เจ้าของหุ้นที่จะได้รับส่วนแบ่งก้อนนั้น เพราะเชื่อว่าผู้ก่อตั้งธุรกิจอย่างพ่อแม่นั้นคาดหวังให้มีดอกผลร่วมกันในครอบครัว


ฉะนั้นการทำธุรกิจครอบครัวจึงต้องมีการตกลงกันให้ชัดเจน หุ้นตัวไหนหรือที่ดินผืนไหนที่คุณถืออยู่ในชื่อตัวเอง ถ้าหากเป็นในนามของครอบครัวก็ให้เอาขึ้นมาอยู่ใน Family Wealth ไม่ใช่ Corporate Wealth เราถึงต้องมีการตั้งกองทุนครอบครัวขึ้นมา หรือที่เรียกกันว่า Holding Company โดยผู้ถือหุ้นจะเป็นสมาชิกครอบครัวทั้งหมด และนำรายได้จากตรงนี้กลับเข้าไปลงทุนหรือถือหุ้นใน Operating Company อีกทีหนึ่ง ในที่สุดรายได้จากธุรกิจครอบครัวไม่ว่ามาจากทางไหนหรือปันผลมาเท่าไรก็จะมารวมกันอยู่ที่ Holding Company แล้วค่อยนำรายได้ตรงนั้นไปแชร์กันในครอบครัว ซึ่งเมื่อกติกาตรงนี้ชัดเจน ทุกคนก็ไม่สามารถจะออกไปจากกรอบตรงนี้ได้ เพราะมันถูกบันทึกไว้หมดแล้วในธรรมนูญครอบครัว 

 

3. หลักการถ่ายโอนให้รุ่นต่อรุ่น

 

เรียกว่าเป็นหลักการหา Successor หรือคนรุ่นต่อไปที่จะก้าวขึ้นมาบริหารธุรกิจก็ว่าได้ ซึ่งถ้าไม่มีการคุยหรือบันทึกข้อตกลงส่วนนี้เอาไว้ ส่วนใหญ่มักจะมีการทะเลาะกันเกิดขึ้น กรณีนี้ถ้าในครอบครัวมีลูกแค่คนเดียวก็จบ แต่ถ้าหากมีลูกสองคนขึ้นไป แล้วคนไหนที่เก่งที่สุด หรือลูกแต่ละคนอาจจะไม่ยอมกันเลย แต่เหตุการณ์นี้จะไม่เกิดขึ้นเลย ถ้าธรรมนูญครอบครัวเขียนไว้ตั้งแต่ต้นว่าคนที่เหมาะสมจะต้องเป็นมีคุณลักษณะแบบไหน การคัดเลือกเบอร์หนึ่งขึ้นมาจากท่ามกลางลูกหลานหลายๆ คนที่มีอายุใก้ลเคียงกัน เป็นสายเลือดเดียวกัน จะคัดเลือกด้วยคุณสมบัติอะไร ด้วยคณะกรรมการชุดไหน กติกามันจะแฟร์มากขึ้น เรื่องของความรักกับความเหมาะสมจะถูกแยกออกกัน พูดง่ายๆ คือถ้ามีปัญหาให้อ้างตำราอย่างเดียว 

 

ธรรมนูญครอบครัว เป็นเหมือนกฎของบ้าน และเป็นข้อตกลงในการส่งต่อธุรกิจจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง 

 

เมื่อไรที่ธุรกิจควรจะคิดเรื่องธรรมนูญครอบครัว ต้องเริ่มและจัดลำดับความสำคัญอย่างไรบ้าง 

 

ถ้าสิ่งเหล่านี้คือเป้าหมายที่คุณต้องการ ธรรมนูญครอบครัวช่วยได้ 

 

  1. คุณอยากที่จะให้ Corporate Wealth กับ Family Wealth ถูกบริหารจัดการอย่างชัดเจน 
  2. คุณอยากให้ลูกหลานสืบทอดธุรกิจต่อไปในอนาคตโดยที่ไม่ต้องทะเลาะกันหรือไม่
  3. คุณอยากที่จะทำให้หุ้นทั้งหมดตกอยู่ในครอบครัวนี้ นามสกุลนี้ไปตลอดหรือไม่

 

จากประสบการณ์ที่เคยสอนเรื่องนี้มาหลายร้อยครอบครัว ทุกคนจะบอกว่าชอบ ดีจัง เจ๋งมาก แต่ปัญหาคือเราอนุญาตให้เข้ามาเรียนเพียงไม่กี่คน ไม่ใช่ทั้งครอบครัว แต่เวลาเขียนข้อตกลงมันต้องเขียนถึงทุกคน กลายเป็นว่าคนที่มาเรียนรู้ชอบ แต่พอกลับไปทำจริงที่บ้านแล้วยากมาก



ดังนั้นข้อแนะนำคือคนในครอบครัวควรจะต้องคิดเรื่องพวกนี้ให้ดีๆ ศึกษาดูว่ามันฟังก์ชันดีไหม ถ้าหากคิดเห็นตรงกันว่าดี เวลาอันเหมาะสมที่ควรทำคือตอนที่ยังไม่ทะเลาะกัน เพราะจะตกลงกันได้ง่ายที่สุด 

 

ธุรกิจประเภทไหนที่เหมาะสมและควรจะทำธรรมนูญครอบครัว

 

บริษัทจดทะเบียนทุกแห่งควรทำธรรมนูญครอบครัว เพราะ 95% ของธุรกิจที่อยู่ในตลาดหลักทรัพย์คือ Family Business ที่เป็นแบบนั้นเพราะไซซ์ของธุรกิจมีความเหมาะสม เนื่องจากราคาค่าจัดการในการทำธรรมนูญครอบครัวค่อนข้างสูง แต่ละเคสใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 6 เดือน และมีค่าใช้จ่ายเป็นหลักล้านต่อหนึ่งครอบครัว เพราะเราใช้มืออาชีพทั้งหมด



แต่ละครอบครัวต้องกลับไปถามตัวเองว่ามีข้อกังวลในเรื่องเหล่านี้หรือเปล่า ตกลงกันให้ดี สมาชิกครอบครัวไม่ควรจะทะเลาะกันจนบริษัทเจ๊ง เพราะมันไม่ใช่แค่เรื่องในครอบครัว แต่จะกระทบไปถึงผู้ถือหุ้นคนอื่นๆ ด้วย ฉะนั้นการคุยกันในครอบครัวจึงเป็นเรื่องสำคัญมากๆ และบริษัทจดทะเบียนทุกแห่งควรจะทำ 

 

แต่ถ้ายังไม่ได้เป็นบริษัทจดทะเบียน จากประสบการณ์คิดว่าบริษัทที่ผ่านการบริหารมาสัก 2-3 เจเนอเรชันก็เป็นเวลาที่เหมาะสม การบริหารต่อหนึ่งรุ่นโดยปกติจะอยู่ที่ 30-35 ปี ถ้าตอนนี้ในครอบครัวเริ่มมีเด็กเล็กรุ่นที่ 3 เกิดขึ้นมา บริษัทก็คงจะมีอายุสัก 60-70 ปีแล้ว ถ้าบริษัทอยู่มาได้ถึงตอนนี้แสดงว่าเริ่มมีความซับซ้อนของธุรกิจเยอะ เปิดบริษัทลูกเยอะ มีสมาชิกครอบครัวเยอะขึ้น มีลูกมีหลานหลายสาย แต่ยังไม่ทะเลาะกัน อนาคตอาจจะเริ่มมีความยุ่งยากเกิดขึ้นว่าต่อไปใครจะขึ้นมาบริหาร เวลาได้รับเงินปันผลจะแบ่งกันอย่างไร เราจะดูแลคนในครอบครัวอย่างไร ถ้าถามคำถามเหล่านี้แล้วตอบไม่ได้ก็ควรทำธรรมนูญครอบครัว แล้วจะไม่ปวดหัวอีกต่อไป เพราะมันจะเป็นเหมือนการทำตำราเอาไว้เล่มหนึ่ง แล้วให้ทุกคนปฏิบัติตามนั้น 

 

ธรรมนูญครอบครัวเป็นเครื่องมือในการล็อกเอาไว้ไม่ให้หลงลืม ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น เหตุการณ์จะผ่านไปกี่ปี การตัดสินใจจะเป็นเหมือนเดิม 

 

ข้อแตกต่างที่ต้องคำนึงถึง ระหว่างการหาผู้สืบทอด (Successor) จากคนในครอบครัว กับการหาคนนอกที่เป็นมืออาชีพเข้ามาทำงาน 

 

ก่อนอื่นคนในครอบครัวจะต้องตกลงกันแล้วว่าไม่มีผู้สืบทอดแล้วแน่ๆ หรือคนที่มีอยู่ไม่มีฝีมือ มีทักษะที่ไม่ตรงสายงาน ก็สามารถเลือกมืออาชีพมาเข้ามาบริหารธุรกิจได้ แต่ด้วยความเขาเป็นคนนอก ข้อเสียคือเขาไม่ได้รักนามสกุลนี้ ฉะนั้นดีลที่ตกลงกันจะต้องชัดเจนมากๆ เช่น ถ้าผลงานถึงเป้าจะต้องจ่ายเขาเท่านี้ ต้องให้หุ้น หรืออื่นๆ ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ดี เพราะถ้าเราเลือกคนที่ถูกต้อง แล้วเขาเป็นคนที่สร้าง Corporate Wealth ให้เราได้จริงๆ Family Wealth ก็จะดีขึ้นตามไปด้วย แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ต้องมีระเบียบที่บอกว่ามืออาชีพที่เข้ามาบริหารควรมีคุณสมบัติแค่ไหนถึงจะมาอยู่ตรงนี้ได้ หรืออาจจะต้องพิสูจน์ให้เห็นได้เลยว่าทุกคนในครอบครัวเห็นว่าเขามีความจงรักภักดีต่อธุรกิจของบริษัท

 

ส่วนข้อดีก็คือคนนอกไม่มีทางมาแทนที่ Family Wealth เขาจะแชร์ส่วนแบ่งจาก Corporate Wealth เท่านั้น ฉะนั้นการที่เขาสามารถทำให้ Corporate Wealth ดีขึ้นมาคือเป้าหมายเดียว ไม่สนใจว่าได้มาแล้วจะเป็นอย่างไร แต่เขาขอรับส่วนแบ่งตามที่ตกลงไว้ตั้งแต่แรก ดังนั้นถ้าเรามี Incentive ที่ดี ก็แปลว่า Corporate Wealth จะได้คนที่ฝีมือดีมากๆ มาทำ เพราะแม้ว่าลูกหลานของเราจะไม่เก่งพอ แต่บริษัทยังอยู่ต่อ

 

ตัวอย่างของธุรกิจที่มีธรรมนูญครอบครัว แล้วเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ

 

เป็นบริษัททางภาคใต้ที่ดำเนินธุรกิจมาแล้ว 4 เจเนอเรชัน มีอายุร้อยกว่าปีแล้ว มีสมาชิกหลายสาย รวมๆ แล้วน่าจะ 150 คน แต่ก่อนครอบครัวนี้ทำธุรกิจเหมืองแร่ แต่วันนี้ไม่ได้ทำแล้ว เขาก็ต้องเอาที่ดินมาทำโน่นทำนี่ มีทั้งขาย ให้เช่า หรือทำธุรกิจ เพราะฉะนั้นคนในครอบครัวจะทำธุรกิจหลากหลายมาก และแน่นอนว่าเมื่อคนเยอะ สมาชิกบางคนอาจจะดีบ้าง ไม่ดีบ้าง หรือบางคนอาจจะทิ้งธุรกิจครอบครัวไปแล้วด้วยซ้ำก็มี แต่เพราะว่าเขาทำธรรมนูญครอบครัวเอาไว้ ซึ่งทำให้เกิดความเข้าอกเข้าใจในสมาชิก เพราะธรรมนูญมันส่งผลแบบนั้น

 

คำถามถัดไปคือเมื่อทุกคนเข้าใจกัน แปลว่าคนในครอบครัวรักกันอยู่ แต่ตอนนี้ Family Wealth มาจากไหนล่ะ ตอนนี้รวยก็รักกัน แต่ถ้าเริ่มไม่มีอะไรกินจะเป็นอย่างไรต่อ คุณจะเอาเงินจากไหนมาแบ่งกัน มันเลยแตะไปที่ Corporate Wealth ต้องไปจัดระเบียบว่าธุรกิจทั้งหมดมีอะไรบ้าง อันไหนควรจะเลิกทำ อันไหนควรไปต่อ อันไหนควรขยาย หรือควรสร้างธุรกิจใหม่เลย เพราะครอบครัวมีที่ดินเยอะ ซึ่งเมื่อมีธรรมนูญครอบครัวก็มีข้อตกลงที่คุยกันรู้เรื่อง และสามารถดึงเอาพลังทั้งหมดที่มีมาช่วยกันคิดว่ารุ่นต่อไปจะใช้แหล่งเงินทุนตรงไหนมาเลี้ยงครอบครัวให้อยู่ต่อไปได้อย่างยั่งยืน ทุกคนจะมีส่วนร่วมในการคิดแผนอนาคตให้กับลูกหลานตัวเอง ซึ่งนี่เป็นตัวอย่างที่ดี และเราอยากให้ทุกครอบครัวเป็นแบบนั้น

 

เมื่อมีธรรมนูญครอบครัวก็มีข้อตกลงที่คุยกันรู้เรื่อง และสามารถดึงเอาพลังทั้งหมดที่มีมาช่วยกันคิดว่ารุ่นต่อไปจะใช้แหล่งเงินทุนตรงไหนมาเลี้ยงครอบครัวให้อยู่ต่อไปได้อย่างยั่งยืน

 

คำแนะนำและข้อควรระวังสำหรับภาคธุรกิจทั่วไปอยากนำหลักการของธรรมนูญครอบครัวไปปรับใช้กับตัวเองบ้าง 

 

ข้อควรระวัง ถ้าพูดแบบสนุกๆ ก็คือระวังจะทำไม่ทัน หมายความว่าอย่ารอให้ถึงตอนที่ทะเลาะกันไปแล้ว มันจะช้าไปและแก้ไขไม่ทัน อยากให้ลองนำหลักการที่บอกไว้ไปคิดเปรียบเทียบกับธุรกิจเราเป็น โจทย์ไหนที่ยังตอบไม่ได้ คุณต้องซื่อสัตย์กับตัวเอง อย่าคิดว่าปล่อยผ่านไปก่อน ทะเลาะกันแล้วค่อยว่ากัน สุดท้ายมันไม่จบแน่นอน 

 

ฉะนั้นต้องแยกคำว่า Corporate Wealth กับ Family Wealth ให้ออก ถ้าไม่ใช่ครอบครัวอาจจะเป็น Friends Wealth, Group Wealth หรือ Personal Wealth ที่มันจะงอกเงยขึ้นมาจาก Corporate Wealth ไม่มีใครแช่อยู่ในนั้นตลอดเวลาหรอก หรือต่อให้คุณแช่ ไม่มีปันผลเลย ราคาหุ้นก็ต้องขึ้น คุณมีสิทธิ์ขายหุ้นและได้รับเป็น Personal Wealth อยู่ดี เรื่องนี้ต้องดูแลให้เหมาะสมและแฟร์ เนื่องจากมันเป็นของไม่มีชีวิต จึงต้องใส่คนที่มีชีวิตเข้าไป เรื่องของคนก็นานาจิตตัง นานาคาแรกเตอร์ นานาคุณสมบัติ ฉะนั้นจึงต้องมีกฎกติกาที่สำคัญเพื่อให้ได้ The best at that moment 

 

ถ้าเข้าใจหลักการทั้งหมดของมัน คุณก็สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้เลย อย่างที่บอกไปแล้วว่ามีอยู่ 3 เสาหลัก หากไม่ใช่ธุรกิจครอบครัว แต่เป็นเพื่อนที่มาก่อตั้งธุรกิจด้วยกัน แล้วคุณต้องการจะปกครองกันอย่างไร จริงๆ มันคล้ายๆ สัญญาผู้ถือหุ้น แต่อันนี้คือสัญญาในการบริหารจัดการ 

 

ส่วนเรื่องผู้สืบทอดยังไม่ต้องพูดถึงในตอนนี้ เพราะยังไม่ถึงจุดนั้น ลืมการแบ่งผลประโยชน์ไปก่อน เพราะธุรกิจไม่ได้เกิดจากสมาชิกครอบครัว แต่การนำเอาหลักการไปใช้มันคือ Good Governance ถ้าบริหารจัดการดี ทุกอย่างมันก็จะดี

 


 

Credits 

 

Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Co-Producer เจนจิรา เกิดมีเงิน

Creative สกุลชัย เก่งอนันตานนท์

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer อนงค์นาฎ วิวัฒนานนท์

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post From Legacy to Unity: วางยุทธศาสตร์เพื่อสานต่อธุรกิจระยะยาว appeared first on THE STANDARD.

]]>
From Challenge to opportunity พลิกความท้าทายเป็นโอกาส ฉบับธุรกิจครอบครัว https://thestandard.co/podcast/the-sme-handbook-ss7-ep37/ Wed, 04 Oct 2023 02:48:34 +0000 https://thestandard.co/?post_type=podcast&p=850299 THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดแรกของซีซั่น 7 From Challenge to opportunity พลิกความท้าทายเป็นโอกาส ฉบับธุรกิจครอบครัว

ทำไม SMEs ไทย ซึ่งส่วนมากมีรากฐานการเติบโตมาจากการเป็นธ […]

The post From Challenge to opportunity พลิกความท้าทายเป็นโอกาส ฉบับธุรกิจครอบครัว appeared first on THE STANDARD.

]]>
THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดแรกของซีซั่น 7 From Challenge to opportunity พลิกความท้าทายเป็นโอกาส ฉบับธุรกิจครอบครัว

ทำไม SMEs ไทย ซึ่งส่วนมากมีรากฐานการเติบโตมาจากการเป็นธุรกิจครอบครัวหรือธุรกิจส่วนตัว ควรคิดถึงการเติบโต และฝันที่จะก้าวไปสู่การเป็นองค์กร (Corporate) ขนาดกลางและขนาดใหญ่ แล้วอะไรคือ Key Success Factors ที่ SMEs ควรเตรียมตัวเองให้พร้อม

 

THE SME HANDBOOK by UOB เอพิโสดแรกของซีซั่น 7 นี้ เฟิร์น-ศิรัถยา อิศรภักดี ชวน ศ.พิเศษ กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์ อดีตประธานกรรมการ บริษัท เบเคอร์ แอนด์ แม็คเค็นซี่ จำกัด มาช่วยฉายภาพให้เห็นถึงความท้าทายของธุรกิจ SMEs ในไทย ซึ่งส่วนมากแล้วเติบโตมาจากธุรกิจครอบครัวหรือธุรกิจส่วนตัว รวมทั้งแชร์แนวทางในการพัฒนาธุรกิจ และกรณีศึกษาจากธุรกิจที่ก้าวต่อไปได้อย่างยั่งยืน

 

ความท้าทายของการทำธุรกิจครอบครัวในช่วงเวลานี้ 

 

ถ้าดูจากข้อมูลจะพบว่าธุรกิจครอบครัวมีอยู่กว่า 1 ล้านราย มีการจดทะเบียนเป็นบริษัทประมาณ 3 แสนราย ซึ่งสิ่งที่ท้าทายสำหรับธุรกิจครอบครัวในปัจจุบันคือความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ทั้งในเรื่องเทคโนโลยีดิจิทัล หรือแม้แต่วิกฤตโลกใหม่อย่างโควิด-19 ซึ่งเราไม่เคยคิดว่าจะเจอ และมันก็กระทบธุรกิจครอบครัวอย่างมีนัยสำคัญ อีกทั้งยังมีเรื่องของภูมิศาสตร์การเมืองที่เกิดขึ้น ทั้งรัสเซีย-ยูเครน จีน-อเมริกา โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือเศรษฐกิจของจีนที่เชื่อมโยงมาถึงไทย ถ้านักท่องเที่ยวจีนไม่เข้า ธุรกิจบริการของไทยก็กระทบ เพราะพลังที่ขับเคลื่อนธุรกิจ SMEs ไทยส่วนใหญ่จะเป็นภาคบริการ เช่น โรงแรม การท่องเที่ยว

 

ส่วนภาคอุตสาหกรรมในช่วงหลังๆ ก็มีปัญหาเยอะมาก ไม่ว่าจะเรื่องของกฎกติกาการค้าโลก หรือภาษี ESG ที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งหลายๆ ธุรกิจครอบครัวของไทยที่ยังมีขนาดเล็กอาจไม่ได้เตรียมพร้อมที่จะรับกับสิ่งที่เกิดขึ้น เพราะวันนี้ SMEs ไทยส่วนใหญ่มักจะแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ฉะนั้นควรต้องเรียนรู้ ปรับตัว หรืออาจจะเป็นการทรานส์ฟอร์ม เปลี่ยนรูปแบบการทำธุรกิจไปเลย

 

โอกาสหรือจุดเด่นของธุรกิจครอบครัว SMEs ที่ทำให้มีแรงขับเคลื่อนได้มากกว่า เมื่อเทียบกับธุรกิจประเภทอื่น 

 

แน่นอนว่าธุรกิจครอบครัวดีกว่าธุรกิจอื่นตรงที่มีเจ้าของคนเดียว หรืออาจจะเป็น 2-3 คน ตรงนี้ทำให้สามารถปรับเปลี่ยนธุรกิจได้รวดเร็ว แต่คำถามคือเจ้าของ ผู้บริหาร หรือผู้ถือหุ้นมีความพร้อมแค่ไหนที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ

 

ทุกวันนี้เราจะเห็นธุรกิจครอบครัวหลายๆ แบรนด์ที่มีพัฒนาการมาอย่างน้อย 20-30 ปี เริ่มมีลูกหลานเข้ามาทรานส์ฟอร์มและดูแลต่อ ซึ่งพวกเขาก็ได้สร้างองค์ความรู้ใหม่ๆ สร้างแบรนด์ให้เป็นที่รับรู้ ซึ่งตรงนี้ถ้าเจ้าของหรือลูกหลานสามารถนำโนว์ฮาวหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาปรับได้ก็นับว่าเป็นโอกาส เพราะมันสามารถเปลี่ยนง่าย ไม่ต้องไปขอผู้ถือหุ้น ไม่ต้องเข้าประชุม อยากเปลี่ยนก็ทำได้เลย นี่คือโอกาส

 

แต่ในขณะเดียวกัน ถ้าธุรกิจครอบครัวไม่ยอมเปลี่ยน ไม่ปรับตัว เอาแต่ทำเหมือนเดิมอย่างที่เคยเป็นมาเมื่อหลายสิบปีที่แล้ว เขาก็จะรอดยาก เพราะวันหนึ่งอาจจะมีคู่แข่งหรือบริษัทใหญ่ๆ ไปตั้งอยู่ข้างๆ ฉะนั้นการปรับตัวให้เร็วเพื่อคว้าโอกาสให้ทันเป็นเรื่องสำคัญมาก

 

ความจริงแล้วธุรกิจครอบครัวไม่จำเป็นต้องใหญ่ แต่สิ่งสำคัญคือต้องมีความชัดเจนในแง่การทำธุรกิจ ต้องทำเรื่องบัญชีการเงินให้ถูกต้อง เสียภาษีให้ถูกต้อง สิ่งเหล่านี้เป็นพื้นฐานที่จะทำให้เราเติบโตได้

 

ธุรกิจครอบครัวไม่จำเป็นต้องใหญ่ แต่สิ่งสำคัญคือต้องมีความชัดเจน 

 

Key Success ของธุรกิจครอบครัวที่ประสบความสำเร็จ มีอะไรบ้าง

  1. เป้าหมาย สมาชิกทุกคนในครอบครัวจะต้องมีเป้าหมายร่วมกันในสิ่งเดียวกัน
  2. ผู้ก่อตั้งหรือรุ่นส่งมอบ ที่กำลังปล่อยมือจากธุรกิจเพื่อส่งมอบให้ลูกหลาน จะต้องไม่ทำตัวเป็นจักรพรรดิที่ออกคำสั่ง โลกทุกวันนี้เปลี่ยนแปลงไปเยอะทั้งปัจจัยภายในและภายนอก ถ้าพ่อแม่ไม่ปล่อยวางให้เด็กรุ่นใหม่ทดลองที่จะทำอะไรใหม่ๆ มันก็ไปต่อได้ยาก 
  3. สื่อสารกันบ่อยๆ ธุรกิจครอบครัวที่ประสบความสำเร็จใหญ่โตในโลกนี้เกิดจากการร่วมมือของคนในครอบครัวที่จะทำธุรกิจร่วมกัน ถ้าครอบครัวไหนเริ่มแตกแยก ทะเลาะกัน เราก็จะเริ่มเห็นความเสื่อมของธุรกิจนั้นทันที หรือธุรกิจครอบครัวเล็กๆ ที่จมหายไปก่อนจะเติบโตได้ ส่วนหนึ่งก็เกิดจากการทะเลาะเบาะแว้งของครอบครัวเช่นกัน 

 

สิ่งสำคัญที่จะทำให้แต่ละรุ่นสามารถเชื่อมธุรกิจครอบครัวให้ไปต่อได้ ในช่วงของการส่งมอบธุรกิจไปสู่เจเนอเรชันถัดไป 

 

สิ่งสำคัญคือการเปิดใจที่จะรับความรู้ใหม่ๆ เปิดใจที่จะเปลี่ยนวิธีการทำงานของครอบครัว ซึ่งหลักๆ เป็นเรื่องของการสื่อสารกัน ธุรกิจครอบครัวต้องปรับตัวเร็วและเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ อยู่เสมอ ถ้าทำไม่ได้ก็อาจจะลองหามืออาชีพเข้ามาช่วยแนะนำในเรื่องการวางแผน โครงสร้างทุน การระดมทุน การหาหุ้นส่วน หรือการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้กับธุรกิจของตนเอง

 

แต่การจะคัดเลือกมืออาชีพเข้ามาช่วยสานต่อกิจการ ก็ต้องหาคนที่เข้ากันได้ ซึ่งจริงๆ แล้วเราสามารถหาได้จากสังคม จากเพื่อนในกลุ่มธุรกิจ สภาหอการค้า สภาอุตสาหกรรม หรือสถาบันการเงินเขาจะมีเครือข่ายที่ช่วยเราได้เยอะมาก เพราะสถาบันการเงินที่ปล่อยกู้ก็อยากผลักดันให้เราเติบโตเช่นเดียวกัน

 

ธุรกิจครอบครัวที่ประสบความสำเร็จใหญ่โตในโลกนี้ เกิดจากการร่วมมือของคนในครอบครัว

 

สูตร 6C เพื่อคนทำธุรกิจครอบครัวที่กำลังมองหาโอกาสในโลกที่มีแต่ความท้าทาย 

 

  • Corporate Structure จัดโครงสร้างให้ดี ทำเอกสารกฎหมายให้ครบ เสียภาษีให้ถูกต้อง เพราะโครงสร้างดีมีชัยไปกว่าครึ่ง 
  • Compensation กำหนดความเป็นเจ้าของและผลตอบแทนให้ลูกหลานอย่างให้ชัดเจน ทั้งการแบ่งหุ้น เงินเดือน โบนัส เงินปันผล 
  • Communication คนในครอบครัวต้องมีการสื่อสารกันบ่อยๆ ทั้งในแง่นโยบายและการทำธุรกิจ
  • Conflict Resolution การทำธุรกิจย่อมต้องมีความขัดแย้ง แต่ต้องคุยกันให้รู้เรื่อง ไม่ควรมีการฟ้องร้องเป็นคดีมรดกจนอาจทำให้ธุรกิจล่มสลาย ควรใช้วิธีเจรจาไกล่เกลี่ย ไม่ต้องขึ้นศาล 
  • Care Compassion มีความเอื้ออาทรและความกรุณา เป็นครอบครัวเดียวกันต้องยอมให้กันบ้าง เอาใจเขามาใส่ใจเรา 
  • Change เพราะความเปลี่ยนแปลงทุกวันนี้เกิดขึ้นเร็วมาก เจ้าของธุรกิจก็ต้องเปลี่ยนแปลงให้เร็ว ทั้งในแง่ของความคิดและการทำงาน 

 

สิ่งที่ใช้ประกอบการตัดสินใจ ในวันที่รุ่นส่งมอบต้องตัดสินใจว่าจะส่งต่อธุรกิจให้ใคร ระหว่างลูกหลานหรือมืออาชีพ 

 

ถ้าธุรกิจไม่ได้ใหญ่มาก คนที่ควรจะส่งมอบให้คือลูกหลาน แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ต้องถามความสมัครใจก่อนว่าลูกหลานอยากทำไหม ต้องเริ่มด้วยการสื่อสารกัน ถ้าอยากให้ลูกหลานสืบต่อก็ต้องปล่อยวาง แล้วทำหน้าที่แค่กำกับดูแลอยู่ห่างๆ เพราะถ้าพ่อแม่เผด็จการ สั่งโน่นสั่งนี่ ก็คงไม่มีใครอยากทำ 

 

แต่ถ้าหากลูกหลานไม่อยากทำ เราสามารถให้มืออาชีพมาช่วยจัดการ แล้วจัดสรรหุ้นให้กับลูกหลานเพื่อสืบทอดธุรกิจต่อ แต่สิ่งสำคัญคือต้องคุยกันให้มากๆ ระหว่างทั้งสองรุ่น ก่อนที่จะเอามืออาชีพเข้ามาจัดการ

 

ตัวชี้วัดที่บอกว่าธุรกิจครอบครัวที่ประสบความสำเร็จคืออะไร 

 

ตัวชี้วัดความสำเร็จอย่างหนึ่งคือความยั่งยืน ลองสังเกตดูว่าธุรกิจครอบครัวไทยที่มีอายุเกินร้อยปีนั้นมีไม่ถึง 10 บริษัท และในจำนวนนี้ ครึ่งเดียวเป็นเจ้าของเดิม ส่วนที่เหลือถูกเปลี่ยนเจ้าของไปแล้ว เช่น โรงแรมโอเรียนเต็ล หรือเบอร์ลี่ ยุคเกอร์ 

 

การที่ธุรกิจครอบครัวอยู่มาได้อย่างยั่งยืนจนถึงทุกวันนี้ คุณอาจจะเป็นธุรกิจที่ใหญ่โตอยู่แล้ว หรือเป็นธุรกิจขนาดกลางที่มีคนสานต่อในรุ่น 3 รุ่น 4 และธุรกิจก็ยังสร้างรายได้ให้กับลูกหลานที่ทำต่อ สิ่งนี้นับว่าเป็นความสำเร็จแล้ว

 


 

Credits

 

Host ศิรัถยา อิศรภักดี

Show Producer ปวริศา ตั้งตุลานนท์

Co-Producer เจนจิรา เกิดมีเงิน

Creative สกุลชัย เก่งอนันตานนท์

Sound Designer & Engineer กฤตพล จียะเกียรติ

Sound Recording Engineer ธภัทร ตั้งวงษ์ไชย

Graphic Designer อนงค์นาฎ วิวัฒนานนท์

Channel Manager เชษฐพงศ์ ชูประดิษฐ์

Channel Admin นิพพิชฌน์ ชุลีนวน

Proofreader Team

THE STANDARD Webmaster Team

THE STANDARD Archive Team

The post From Challenge to opportunity พลิกความท้าทายเป็นโอกาส ฉบับธุรกิจครอบครัว appeared first on THE STANDARD.

]]>