ภัยไซเบอร์ยังสร้างความเสียหายได้แม้มีระบบป้องกัน หากช่องทางควบคุมระยะไกลใช้รหัสผ่านหรือการยืนยันตัวตนไม่รัดกุม มีสิทธิ์ของผู้ให้บริการภายนอก หรือใช้ซอฟต์แวร์ที่หมดระยะอัปเดตความปลอดภัย โดยนภัทร อรุณธนา ระบุจากประสบการณ์ว่าผู้โจมตีอาจนำข้อมูลออกจากระบบได้ภายในประมาณ 3 ชั่วโมง ขณะที่ธนจักร วัฒนกิจ แนะนำให้ดูแลรหัสผ่านและสิทธิ์เข้าถึง อัปเดตอุปกรณ์ และมีแผนสำรองเมื่อบริการขัดข้อง

 

🟡 ทำไมจู่ๆ คนก็กลัวเรื่องภัยไซเบอร์?

 

ข่าวข้อมูลรั่วหรือเว็บไซต์ล่มอาจฟังดูไกลตัว แต่เมื่อคนร้ายถึงขั้นเปลี่ยนอุณหภูมิตู้แช่ได้ ความเสียหายก็กลายเป็นอาหารที่ต้องทิ้งและร้านค้าที่เสียรายได้ หรือเมื่อระบบธนาคารสะดุด เราก็อาจจ่ายค่าอาหารหรือโอนเงินในเวลาที่ต้องการไม่ได้ ทำให้เรื่องความปลอดภัยไซเบอร์ใกล้ตัวขึ้นทันที

 

ธนจักร วัฒนกิจ รองประธานฝ่ายความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และการวิเคราะห์ข้อมูล และประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายเทคโนโลยีดิจิทัล บริษัท อาร์ วี คอนเน็กซ์ จำกัด อธิบายว่า ภัยไซเบอร์ได้เดินออกจากหน้าจอแล้ว เมื่อคอมพิวเตอร์เชื่อมต่อกับเครื่องจักร ผู้โจมตีก็อาจเปลี่ยนการทำงานของอุปกรณ์ และสร้างความเสียหายกับสิ่งของหรือบริการที่เราใช้งานจริงได้

 

ลองมองจากฝั่งเจ้าของร้าน ตู้แช่ที่มีปัญหาหนึ่งตู้อาจหมายถึงสินค้าที่ต้องทิ้ง ยอดขายที่หายไประหว่างรอแก้ไข ความเสียหายจึงส่งต่อมาถึงต้นทุน รายได้ และการทำงานของคนทันที

 

🟡 มีระบบป้องกันแล้ว แฮกเกอร์เข้ามาได้อย่างไร?

 

การควบคุมอุปกรณ์จากระยะไกลช่วยให้ธุรกิจทำงานสะดวกขึ้น ช่างไม่ต้องเดินทางไปทุกสาขาเพื่อปรับค่าตู้แช่ และผู้ดูแลโรงงานอาจตรวจสอบเครื่องจักรจากที่บ้านได้ แต่ธนจักรอธิบายว่า หากเปิดช่องทางเหล่านี้ไว้โดยใช้รหัสผ่านไม่แข็งแรงหรือยืนยันตัวตนไม่รัดกุม ผู้โจมตีก็อาจเข้ามาทางเดียวกัน เหมือนบ้านที่ติดประตูแข็งแรง แต่มีคนได้กุญแจไป ก็ไม่จำเป็นต้องพังประตูเข้ามา

 

ซึ่งกุญแจนั้นอาจอยู่กับผู้ให้บริการภายนอกที่องค์กรอนุญาตให้ดูแลระบบด้วย เช่นเคสของ Crédit Mutuel Arkéa กลุ่มธนาคารในฝรั่งเศส ซึ่งระบุว่าผู้โจมตีเข้ามาผ่านแพลตฟอร์มของผู้ให้บริการรายหนึ่ง

 

อีกจุดที่ต้องดูคืออายุซอฟต์แวร์ แม้เครื่องจักรยังทำงานได้ แต่ระบบควบคุมอาจหมดระยะอัปเดตความปลอดภัยแล้ว CERT-FR ศูนย์รับมือเหตุฉุกเฉินด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของฝรั่งเศส เตือนว่า การรีเซ็ตอุปกรณ์เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากยังเปิดช่องทางเข้าถึงและปล่อยช่องโหว่เดิมไว้

 

ขณะเดียวกัน นภัทร อรุณธนา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไซเบอร์ตรอน จำกัด อธิบายว่า AI ช่วยให้ผู้โจมตีสำรวจระบบและค้นหาช่องโหว่ได้เร็วขึ้น พร้อมยกตัวอย่างประสบการณ์ที่พบผู้โจมตีนำข้อมูลออกจากระบบได้ภายในประมาณ 3 ชั่วโมง สะท้อนว่าองค์กรอาจเหลือเวลาตรวจพบและหยุดความเสียหายน้อยกว่าที่คิด

 

🟡เราต้องกักตุนอาหาร รีบถอนเงินสดไหม?

 

ก่อนจะกังวลไปถึงขั้นนั้น ต้องดูว่าเหตุการณ์กระทบตรงไหนและกว้างแค่ไหน ตู้แช่ของร้านหนึ่งเสียหายอาจยังไม่ถึงขั้นสรุปได้ว่าว่าอาหารกำลังขาดแคลน แต่หากเป็นระบบห้องเย็นหรือศูนย์กระจายสินค้าที่หลายสาขาพึ่งพาร่วมกัน ลองนึกถึงความต่างระหว่างร้านใกล้บ้านหยุดขายอาหารแช่แข็งหนึ่งวัน กับหลายร้านรับสินค้าเข้าไม่ได้พร้อมกัน ทั้งสองสถานการณ์ต้องเตรียมรับมือต่างกัน

 

เรื่องเงินก็ต้องแยกระหว่าง เงินเสียหาย กับ มีเงินแต่ใช้งานไม่ได้ชั่วคราว กรณี Crédit Mutuel Arkéa ผู้โจมตีทำธุรกรรมจากบัญชีของธนาคารเอง โดยธนาคารยืนยันว่าทรัพย์สินลูกค้าไม่ได้รับผลกระทบ แต่การโอนบางรายการล่าช้า สำหรับคนทั่วไป แค่จ่ายค่าอาหารหรือโอนเงินด่วนไม่ได้ในเวลาที่ต้องใช้ ก็สร้างความลำบากได้แล้ว นภัทรจึงเสนอให้ติดตามรายการบัญชีและเตรียมเงินสดไว้ตามความจำเป็น เผื่อช่วงที่สแกนจ่ายหรือใช้บัตรไม่ได้

 

ส่วนประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่า ยังไม่พบผลกระทบต่อการให้บริการของสถาบันการเงินไทยจากเหตุการณ์ในต่างประเทศ พร้อมเรียกประชุมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเพิ่มการเฝ้าระวังและเตรียมรับมือ

 

ธนจักรชวนมองว่า การเข้าระบบได้กับการสร้างความเสียหายสำเร็จเป็นคนละขั้นตอน ผู้โจมตีอาจยังต้องใช้เวลาค้นหาและขโมยข้อมูล หรือล็อกระบบเรียกค่าไถ่ เกมไซเบอร์วันนี้จึงอยู่ที่ว่าเราจะตรวจพบและหยุดเขาได้เร็วแค่ไหน ก่อนความเสียหายจะเกิดขึ้น ซึ่งต้องมีทั้งระบบเฝ้าระวัง คนรับผิดชอบ และแผนลงมือทันทีเมื่อพบความผิดปกติ

 

ยิ่งโลกเชื่อมต่อสิ่งต่างๆ เข้ากับอินเทอร์เน็ตมากขึ้น เราก็ยิ่งต้องเตรียมรับความเสี่ยงที่ตามมา ข่าวเหล่านี้จึงเหมาะไว้อ่านเพื่อทบทวนความพร้อม มากกว่าจะรีบกักตุนอาหารหรือถอนเงินทั้งหมด

 

🟡 หากการป้องกันพลาด จะหยุดความเสียหายอย่างไร

 

ธนจักรชวนมองว่า การที่ผู้โจมตีเข้าระบบได้กับการทำสิ่งที่ต้องการสำเร็จเป็นคนละขั้นตอน หลังเข้ามาแล้ว เขาอาจยังต้องค้นหาข้อมูล ขโมยข้อมูล หรือล็อกระบบเรียกค่าไถ่ ช่วงเวลานี้คือโอกาสที่องค์กรจะตรวจพบและหยุดเขา คล้ายคนแปลกหน้าที่เข้ามาในอาคาร หากมีคนสังเกตเห็นและตรวจสอบทัน ก็ยังมีโอกาสหยุดเหตุการณ์ก่อนของสำคัญจะหายไป

 

ในมุมของเขา หลายองค์กรในไทยมีเครื่องมืออย่าง Firewall ซึ่งช่วยควบคุมการเชื่อมต่อเข้าออกเครือข่าย และ Antivirus ซึ่งช่วยตรวจจับและจัดการโปรแกรมอันตราย แล้ว แต่ยังต้องเพิ่มความสามารถในการตรวจจับผู้บุกรุกและตอบสนองต่อเหตุการณ์ให้ทัน การรับมือจึงต้องครบทั้ง ป้องกัน ตรวจจับ และจัดการ พร้อมตอบให้ได้ว่าใครจะเห็นสัญญาณผิดปกติ และใครจะลงมือแก้ไข โดยแต่ละกลุ่มเริ่มต้นได้ดังนี้

 

🔶 ผู้บริหารและองค์กร: ทบทวนว่าใครเข้าถึงระบบสำคัญได้บ้าง รวมถึงผู้ให้บริการภายนอก จำกัดสิทธิ์ตามหน้าที่ และกำหนดคนรับผิดชอบเมื่อเกิดเหตุ พร้อมเตรียมแผนว่าระหว่างแก้ไขจะดำเนินงานอย่างไร และบริการใดต้องกลับมาใช้งานก่อน

 

🔶 เจ้าของธุรกิจและ SME: ตรวจรหัสผ่าน การอัปเดตอุปกรณ์ และการสำรองข้อมูล แล้วลองถามตัวเองว่า ถ้าพรุ่งนี้ระบบขายหรือรับชำระเงินใช้ไม่ได้ ร้านจะเปิดต่ออย่างไร พนักงานต้องทำอะไร และจะติดต่อใครให้ช่วยแก้ไข

 

🔶 ประชาชนทั่วไป: เปิดการยืนยันตัวตนหลายขั้นตอน เช่น ใช้รหัสผ่านร่วมกับแอปยืนยันตัวตน ระวังลิงก์และแอปที่ไม่น่าเชื่อถือ ตรวจรายการธุรกรรม และเตรียมทางเลือกสำหรับวันที่บริการดิจิทัลขัดข้อง

 

เราอาจเริ่มจากคำถามง่ายๆ ว่า ถ้าระบบที่ใช้ทุกวันหยุดทำงาน พรุ่งนี้จะทำอะไรต่อ? สำหรับคนทั่วไป คำตอบอาจเป็นเงินสดสำรองเล็กน้อย สำหรับธุรกิจ อาจเป็นวิธีรับออร์เดอร์หรือทำงานชั่วคราว การคิดล่วงหน้าช่วยให้เห็นว่าต้องเตรียมอะไร และใครต้องลงมือเมื่อเกิดเหตุจริง

---