Menu
221555

กระดูกโปร่งแสง และหลอดเลือดที่ถูกมองข้าม สู่วิธีการรักษาโรควิธีใหม่ที่เพิ่มโอกาสรอดให้ผู้ป่วย

13.03.2019
  • LOADING...
Trans-cortical vessels

HIGHLIGHTS

2 Mins. Read
  • ล่าสุด ทีมนักวิทยาศาสตร์นำโดย อนิคา กรืนโบม จากสถาบันภูมิคุ้มกันวิทยาและการสร้างภาพเชิงการทดลอง มหาวิทยาลัยดุยส์บวร์ก-เอสเซิน ประเทศเยอรมนี ได้ค้นพบโครงข่ายหลอดเลือดเชื่อมต่อไขกระดูกกับเยื่อหุ้มกระดูก โดยการทำให้กระดูกกลายเป็นสิ่งโปร่งแสง!
  • นี่คือหลอดเลือดระบบใหม่ที่ไม่เคยมีใครค้นพบมาก่อน มันได้รับการตั้งชื่อว่า Trans-cortical vessels (TCV) หรือหลอดเลือดที่วิ่งผ่านเยื่อหุ้มกระดูกชั้นนอก
  • เมื่อนำองค์ความรู้มาประกอบกัน นักวิทยาศาสตร์คาดว่าช่องทางนี้อาจใช้เป็นวิธีการให้ยารักษาโรคเกี่ยวกับหลอดเลือดสมอง ไม่ว่าจะเป็นหลอดเลือดในสมองแตก หลอดเลือดตีบ หรือลิ่มเลือด รวมถึงบรรเทาอาการไขข้ออักเสบได้ในอนาคต

‘กระดูก’ เป็นอวัยวะที่มีความแข็งแกร่ง ค้ำจุนร่างกายให้คงรูป และทำงานร่วมกับกล้ามเนื้อเพื่อทำให้เราขยับแขนขาได้อย่างคล่องแคล่ว

 

เมื่อมองจากภายนอกอาจเห็นว่ากระดูกนั้นดูแข็งแกร่งและสงบนิ่งเหมือนของแข็งพวกคอนกรีต แต่แท้จริงแล้วภายในกระดูกนั้นมีกิจกรรมทางชีววิทยาเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นการกักเก็บและปลดปล่อยแคลเซียมเพื่อช่วยรักษาสมดุลของแคลเซียมในเลือด และการสร้างเม็ดเลือดใหม่ในไขกระดูก

 

แน่นอนว่ากระบวนการทางชีววิทยาเหล่านี้จะเกิดขึ้นไม่ได้เลย ถ้าไม่มีเลือดจำนวนมากมาหล่อเลี้ยงเพื่อนำสารอาหารและออกซิเจนมาให้ แล้วถ่ายเทของเสียกลับออกไป

 

หนึ่งในบริเวณที่เราพบระบบหลอดเลือดได้แน่ๆ คือไขกระดูก (Bone Marrow) เนื่องจากเป็นสถานที่ที่เหล่าเม็ดเลือดถือกำเนิดและได้รับการฟูมฟักดูแลจนโตพอที่จะเดินทางออกมาปฏิบัติหน้าที่ทั่วทั้งร่างกาย นอกเหนือไปจากนี้ยังมีบริเวณเยื่อหุ้มกระดูก (Periosteum) ซึ่งเต็มไปด้วยโครงข่ายหลอดเลือดฝอยจำนวนมาก

 

นี่เป็นสาเหตุที่ว่าทำไมกระดูกหักแล้วจึงเลือดออก

 

มนุษย์เราเป็นสัตว์ที่มีระบบไหลเวียนเลือดแบบปิด หมายความว่าเลือดจะไหลเวียนอยู่ภายในหลอดเลือด ดังนั้นหลอดเลือดฝอยบริเวณไขกระดูก เยื่อหุ้มกระดูก และภายนอกกระดูก จะต้องเชื่อมต่อถึงกันหมด

 

ทีมแพทย์ตระหนักถึงข้อเท็จจริงดังกล่าวและใช้ประโยชน์จากมันโดยการฉีดยาผ่านเนื้อเยื่อกระดูก (Intra-osseous infusion) ซึ่งจะกระทำในกรณีที่ไม่สามารถฉีดยาผ่านหลอดเลือดได้ ตัวยาจะเดินทางเข้าสู่ระบบไหลเวียนโลหิตของร่างกายไม่ต่างอะไรกันกับการฉีดยาด้วยวิธีปกติ

 

แต่ก็ยังไม่มีใครเข้าใจโครงสร้างที่แท้จริงของระบบหลอดเลือดดังกล่าว

 

ล่าสุด ทีมนักวิทยาศาสตร์นำโดยอนิคา กรืนโบม (Anika Grüneboom) จากสถาบันภูมิคุ้มกันวิทยาและการสร้างภาพเชิงการทดลอง มหาวิทยาลัยดุยส์บวร์ก-เอสเซิน (Institute for Experimental Immunology and Imaging, University Duisburg-Essen) ประเทศเยอรมนี ได้ค้นพบโครงข่ายหลอดเลือดเชื่อมต่อไขกระดูกกับเยื่อหุ้มกระดูก โดยการทำให้กระดูกกลายเป็นสิ่งโปร่งแสง!

 

คณะนักวิจัยเริ่มต้นศึกษาในกระดูกขาของหนูทดลอง ซึ่งมีขนาดเท่าก้านไม้ขีดไฟ

 

ขั้นแรกจะนำไปแช่ในสารละลายเอทิลซินนาเมต (Ethyl Cinnamate) เพื่อทำลายองค์ประกอบจำพวกไขมันที่เซลล์สร้างขึ้นจนทำให้กระดูกมีลักษณะโปร่งแสง และมองเห็นโครงข่ายหลอดเลือดที่ซ่อนตัวอยู่ จากนั้นใช้กล้องจุลทรรศน์ค่อยๆ ส่องไปทีละส่วน และนำมาสร้างเป็นภาพสามมิติด้วยคอมพิวเตอร์

 

นอกเหนือไปจากหลอดเลือดแดง 16 เส้น โพรงบรรจุเลือด และทางออก 2 ช่องทางแล้ว ทีมนักวิทยาศาสตร์ยังค้นพบหลอดเลือดขนาดเล็กอีกนับร้อยที่วิ่งตรงจากไขกระดูกพุ่งออกไปสู่ภายนอกโดยตรง

 

นี่คือหลอดเลือดระบบใหม่ที่ไม่เคยมีใครค้นพบมาก่อน มันได้รับการตั้งชื่อว่า Trans-cortical vessels (TCV) หรือหลอดเลือดที่วิ่งผ่านเยื่อหุ้มกระดูกชั้นนอก

เมื่อคำนวณออกมาก็พบว่า เลือดจากหัวใจกว่า 80% ที่ไหลเข้ามาหล่อเลี้ยงเซลล์กระดูก และ 59% ของเลือดที่ถ่ายเทของเสียจากกระดูกออกไปข้างนอก ไหลเวียนผ่านระบบเลือด TCV

 

ทีมนักวิทยาศาสตร์ทำการพิสูจน์หน้าที่ของระบบเลือด TCV ด้วยการย้อมสีเรืองแสงเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลแล้วใช้กล้องจุลทรรศน์ติดตามการเคลื่อนที่ จนพบว่านิวโทรฟิลเคลื่อนที่ผ่านเส้นเลือด TCV จริง แสดงว่าหลอดเลือดนี้มีความสำคัญในการขนส่งเม็ดเลือดขาวจากไขกระดูกออกไปสู่ภายนอก

 

นอกจากนี้ทีมนักวิจัยยังมองหา TCV ในขาของมนุษย์ โดยใช้อาสาสมัครเป็นหนึ่งในสมาชิกของทีมเป็นตัวอย่างเข้าไปสแกนในเครื่อง MRI กำลังสูง เมื่อวิเคราะห์ภาคตัดขวางก็พบรอยเปิดเล็กๆ จำนวนมากภายในกระดูกต้นขา ส่วนคำถามที่ว่ามันจะเป็นระบบเลือด TCV หรือไม่นั้น ยังต้องศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

 

งานวิจัยนี้สอดคล้องกับการค้นพบเมื่อหลายเดือนก่อนหน้า

 

เมื่อทีมนักวิทยาศาสตร์อีกกลุ่มค้นพบว่ากะโหลกศีรษะเองก็มีช่องทางเล็กๆ ที่เม็ดเลือดใช้เคลื่อนที่ และติดต่อสื่อสารระหว่างสมองกับส่วนอื่นๆ ของร่างกาย

 

เมื่อนำองค์ความรู้มาประกอบกัน นักวิทยาศาสตร์คาดว่าช่องทางนี้อาจใช้เป็นวิธีการให้ยารักษาโรคเกี่ยวกับหลอดเลือดสมอง ไม่ว่าจะเป็นหลอดเลือดในสมองแตก หลอดเลือดตีบ หรือลิ่มเลือด รวมถึงบรรเทาอาการไขข้ออักเสบได้ในอนาคต

 

พิสูจน์อักษร: ลักษณ์นารา พักตร์เพียงจันทร์

อ้างอิง:

  • LOADING...

READ MORE

FOLLOW US

RELATED STORIES

MOST POPULAR