บาฮาเรฮ์ ซาเร บาฮารี นางงามชาวอิหร่าน วัย 31 ปี ผู้เข้าร่วมการประกวด Miss Intercontinental 2018 ที่กรุงมะนิลา พยายามดิ้นรนเพื่อขอลี้ภัยในฟิลิปปินส์ หลังต้องใช้ชีวิตอยู่ภายในสนามบินนานาชาตินินอย อากีโน ในกรุงมะนิลา นานเกือบ 2 สัปดาห์ เนื่องจากถูกเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองฟิลิปปินส์กักตัวไว้และไม่ให้เข้าประเทศ ภายหลังเดินทางมาจากนครดูไบ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เมื่อวันที่ 17 ตุลาคมที่ผ่านมา

โดยสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองฟิลิปปินส์ ชี้แจงสาเหตุที่ต้องกักตัวบาฮารีว่า เป็นไปตามหมายจับ หรือหมายแดงขององค์การตำรวจอาชญากรรมระหว่างประเทศ (อินเตอร์โพล) แต่ไม่ระบุรายละเอียดว่าประเทศใดที่ยื่นคำร้อง

บาฮารีเปิดเผยกับสำนักข่าว CNN ว่า เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองฟิลิปปินส์บอกเธอว่า อิหร่านได้ยื่นคำร้องให้ออกหมายแดงดังกล่าว และพยายามบอกให้เธอขึ้นเครื่องบินกลับไปยังอิหร่าน แทนที่จะติดอยู่ที่สนามบิน แต่เธอเชื่อว่าสิ่งที่เกิดขึ้น มาจากแรงจูงใจทางการเมืองและความพยายามปิดปากเธอไม่ให้วิพากษ์วิจารณ์และแสดงท่าทีต่อต้านรัฐบาลอิหร่าน เนื่องจากเธอสนับสนุนเจ้าชายเรซา ปาห์ลาวี มกุฎราชกุมารองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์ปาห์ลาวีของอิหร่าน ซึ่งลี้ภัยอยู่ในสหรัฐฯ นับตั้งแต่เกิดการปฏิวัติอิหร่านเมื่อปี 1979 และถือเป็นผู้นำฝ่ายต่อต้านรัฐบาลอิหร่านคนสำคัญ

โดยในการประกวด Miss Intercontinental 2018 บาฮารีสร้างความฮือฮาด้วยการปรากฏตัวพร้อมกับถือธงเป็นภาพเจ้าชายเรซา ทำให้เธอหวั่นวิตกว่าหากถูกเนรเทศกลับไปยังอิหร่าน อาจต้องรับโทษจำคุกอย่างน้อย 25 ปี หรือถึงขั้นประหารชีวิต

“ฉันใช้ภาพของเจ้าชายในการประกวดนางงาม และพวกเขาโกรธฉัน หากพวกเขาทำให้ฉันถูกเนรเทศกลับอิหร่าน พวกเขาจะจำคุกฉันอย่างน้อย 25 ปี หากไม่ฆ่าฉันเสียก่อน” บาฮารีเปิดเผยต่อสำนักข่าว Arab News

นอกจากนี้บาฮารีเชื่อว่าเธอถูกเพ่งเล็ง เพราะการเคลื่อนไหวทางสังคมระหว่างที่อยู่ในอิหร่าน ซึ่งเธอเคยทำอาชีพครูและแสดงจุดยืนที่ต้องการให้เด็กผู้หญิงได้รับการศึกษา เพราะพวกเขาเป็นมนุษย์และไม่ใช่สิ่งของหรือของเล่น และมีสิทธิเท่าเทียมกับเด็กผู้ชาย

บาฮารีได้ศึกษาด้านทันตแพทย์ในฟิลิปปินส์มาตั้งแต่ปี 2014 และเดินทางเข้าออกฟิลิปปินส์มาแล้วหลายครั้ง ก่อนหน้านี้เธอเคยถูกกล่าวหาว่าทำร้ายร่างกายชาวอิหร่านคนหนึ่งในเมืองดากูปัน แต่ไม่แน่ชัดว่าเป็นสาเหตุให้มีการออกหมายแดงของอินเตอร์โพลหรือไม่ ขณะที่การถูกกักตัวในสนามบิน และความกลัวถูกบังคับส่งตัวกลับอิหร่านทำให้เธอเครียดถึงขั้นตะโกนกรีดร้อง ซึ่งเธอบอกในภายหลังว่าต้องการให้ผู้คนในสนามบินสนใจ

“รัฐบาลเผด็จการอิหร่านพยายามเต็มที่ที่จะให้ฉันถูกเนรเทศกลับอิหร่านตั้งแต่ 9 เดือนก่อน แต่เป็นฉันที่หนีได้สำเร็จ แต่ตอนนี้พวกเขากลับสร้างคดีปลอมขึ้นในอิหร่าน” บาฮารีกล่าว

พิสูจน์อักษร: พรนภัส ชำนาญค้า
อ้างอิง:

• edition.cnn.com/2019/10/28/asia/iran-beauty-contestant-philippines-asylum-intl-hnk/index.html 
• www.theguardian.com/world/2019/oct/25/former-miss-iran-stranded-in-philippines-airport-pleads-
• www.facebook.com/missintercontinantaliran/ 

The post นางงามอิหร่านค้างสนามบินฟิลิปปินส์เกือบ 2 สัปดาห์ หวังขอลี้ภัย หวั่นถูกประหารหากส่งตัวกลับ appeared first on THE STANDARD.

     หลังการไม่ปรากฏตัวของ ‘ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร’ อดีตนายกรัฐมนตรี ที่ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ในวันนัดอ่านคำพิพากษาคดีละเลยปล่อยให้มีการทุจริตโครงการรับจำนำข้าว เมื่อวันที่ 25 สิงหาคมที่ผ่านมา

     คำถามที่ว่า “ยิ่งลักษณ์ อยู่ที่ไหน?”

     ยังไม่มีคำตอบอย่างเป็นทางการ มีแต่คำตอบที่อ้างจากแหล่งข่าวคนใกล้ชิดมาอีกที

     เอเอฟพี (AFP) สำนักข่าวดังระดับโลก อ้างแหล่งข่าวระดับสูงในรัฐบาล ระบุว่า ทักษิณ ชินวัตร พี่ชายเตรียมแผนการให้น้องสาวหลบหนีมานานแล้ว เพราะเขายอมไม่ได้ที่จะเห็นน้องสาวของเขาต้องติดคุกแม้เพียงวันเดียว

     ขณะเดียวกันเป้าหมายปลายทางสุดท้ายของยิ่งลักษณ์ไม่ใช่ดูไบ แต่เป็นการขอสถานะผู้ลี้ภัยในอังกฤษ ประเทศที่เป็นรัฐภาคีอนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพผู้ลี้ภัย พ.ศ. 2492 มีกว่า 147 ประเทศ ในอาเซียนมีทั้งกัมพูชาและฟิลิปปินส์ ส่วนไทยก็เข้าร่วมภาคีนี้ ขณะที่ประเทศยุโรปก็มีทั้งสหราชอาณาจักร, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, เบลเยียม, สวีเดน, สวิตเซอแลนด์, สหรัฐอเมริกา และแคนาดา เป็นต้น (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ www.unhcr.or.th/sites/default/files/3c0f495f4.pdf )

     การลี้ภัยไปอยู่อังกฤษมีความเป็นไปได้ไม่น้อย เนื่องจากทักษิณมีบ้านพักในกรุงลอนดอน มูลค่า 264 ล้านบาท (มูลค่าตามที่ยื่นบัญชีทรัพย์สินต่อ ป.ป.ช. สมัยเป็นนายกฯ) ขณะที่การฉลองวันคล้ายวันเกิดของนายทักษิณ 2 ปีล่าสุด ก็จัดงานเบิร์ธเดย์ที่ประเทศอังกฤษ

การไม่ได้ฟังคำพิพากษา หรือ การหนีคดี ไม่ผิดเงื่อนไขการขอลี้ภัย จากประสบการณ์การทำงานกับผู้ลี้ภัยที่มาลี้ภัยในไทย ยังไม่ต้องถึงขั้นไปขึ้นศาล แค่ถูกออกหมายจับก็หนีมาขอสถานะผู้ลี้ภัยได้แล้ว ถ้าพิสูจน์ได้ว่ากระบวนการยุติธรรมของประเทศต้นทางไม่น่าเชื่อถือ

     และหากย้อนไปหลังการรัฐประหารรัฐบาลทักษิณ โดยคมช. เมื่อปี 2549 อังกฤษก็เป็นประเทศที่นายทักษิณ ไปพำนักอยู่ถึง 1 ปี 5 เดือน ก่อนจะกลับเมืองไทยมามอบตัวในคดีที่ดินรัชดา และหนีไปอีกครั้งหลังศาลให้ประกันตัว โดยอ้างว่าจะไปร่วมพิธีเปิดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่ประเทศจีน

การขอลี้ภัยต้องทำอย่างไร?

     อนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพผู้ลี้ภัย พ.ศ. 2492 (Convention relating to the Status of Refugees) ให้คำนิยาม และความหมายของสถานภาพผู้ลี้ภัยว่า

     ผู้ลี้ภัย หมายถึง บุคคลที่จำเป็นต้องทิ้งประเทศบ้านเกิดของตนเอง เนื่องจากความหวาดกลัวการถูกประหัตประหารหรือได้รับการคุกคามต่อชีวิตเนื่องจากสาเหตุข้อหนึ่งข้อใด เช่น เชื้อชาติ ศาสนา สัญชาติ สมาชิกภาพในกลุ่มทางสังคม สมาชิกภาพในกลุ่มความคิดทางการเมือง

     นักกฎหมายที่ทำงานช่วยเหลือผู้ลี้ภัยในประเทศไทย อธิบายเพิ่มเติมให้ THE STANDARD ฟังว่า ใครก็ตามในโลกนี้สามารถยื่นคำขอเป็นผู้ลี้ภัยได้ทั้งหมด เพราะการยื่นคำขอเป็นสิทธิพื้นฐาน แต่การที่ UN จะให้สถานะ ‘ผู้ลี้ภัย’ กับใครนั้นมีเงื่อนไขกำหนดไว้ตามอนุสัญญาฯ

เงื่อนไขการขอลี้ภัย

• ต้องอยู่นอกประเทศตัวเอง จะขอลี้ภัยในประเทศตัวเองไม่ได้
• รัฐบาลประเทศต้นทางไม่สามารถคุ้มครองบุคคลคนนั้นได้
• บุคคลนั้นอยู่ที่ใดที่หนึ่งของประเทศตัวเองไม่ได้

     ขณะที่ ‘การลี้ภัย’ คำว่า ‘ภัย’ ในที่นี้คือ การถูกประหัตประหารหรือได้รับการคุกคามต่อชีวิต ซึ่งมีที่มา 5 อย่าง ได้แก่

     1) เชื้อชาติ เช่น เป็นชนกลุ่มน้อย

     2) สัญชาติ

     3) ศาสนา

     4) ความเห็นทางการเมือง

     5) กลุ่มเฉพาะทางสังคม ซึ่งจะนิยามกว้างหน่อย อาจจะเป็นอะไรก็ได้ที่ส่งผลกระทบถึงการใช้ชีวิต เช่น บางคนเป็นโรคเจ็บป่วยร้ายแรง แล้วประเทศต้นทางเห็นว่าเป็นโรคน่ารังเกียจสมควรตาย ก็สามารถใช้เงื่อนไขนี้ขอลี้ภัยได้เหมือนกัน

     การพิจารณา ‘ขอลี้ภัย’ ต้องพิจารณาครบองค์ประกอบทั้งหมด คือ อยู่นอกประเทศ รัฐบาลคุ้มครองไม่ได้ อยู่ที่ใดที่หนึ่งในประเทศตัวเองไม่ได้ และเข้านิยามคำว่า ‘ภัย’ หนึ่งใน 5 ข้อข้างต้น โดยจะเข้าอันใดอันหนึ่งหรือหลายอันก็ได้ ซึ่งถ้าพิสูจน์ได้ว่าไม่สามารถกลับประเทศต้นทางได้ เพราะยังมีภัยต่อเนื่องอยู่ก็จะได้สถานะผู้ลี้ภัย

     “แม้ว่าแต่ละประเทศจะมีกระบวนการพิจารณาสถานะผู้ลี้ภัยที่ต่างกัน ถ้าเป็นประเทศที่อยู่ในภาคีอนุสัญญา รัฐบาลประเทศนั้นๆ จะเป็นผู้พิจารณาเอง แต่เงื่อนไขหรือหลักเกณฑ์การพิจารณาจะใช้เหมือนกันทั่วโลก” นักกฎหมายกล่าว

‘ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร’ เข้าข่าย ‘ผู้ลี้ภัย’ หรือไม่?

     ในความเห็นของนักกฎหมายที่ทำงานด้านการลี้ภัยโดยตรงมองว่า กรณีอดีตนายกฯ ยิ่งลักษณ์ น่าจะเข้าข่ายขอลี้ภัยได้ โดยใช้เงื่อนไขความเห็นทางการเมือง และอาจใช้เงื่อนไขกลุ่มเฉพาะทางสังคม ในฐานะเป็นน้องสาวของทักษิณ ชินวัตร ในการยื่นขอสถานะผู้ลี้ภัย

     “การไม่ได้ฟังคำพิพากษา หรือ การหนีคดี ไม่ผิดเงื่อนไขการขอลี้ภัย จากประสบการณ์การทำงานกับผู้ลี้ภัยที่มาลี้ภัยในไทย ยังไม่ต้องถึงขั้นไปขึ้นศาล แค่ถูกออกหมายจับก็หนีมาขอสถานะผู้ลี้ภัยได้แล้ว ถ้าพิสูจน์ได้ว่ากระบวนการยุติธรรมของประเทศต้นทางไม่น่าเชื่อถือ” นักกฎหมายยืนยัน

กว่าจะได้สถานะ ‘ผู้ลี้ภัย’ ไม่ง่ายอย่างที่คิด

     จักรภพ เพ็ญแข หนึ่งในผู้ลี้ภัยการเมือง เคยอธิบายขั้นตอนการขอลี้ภัยการเมืองไว้ว่า มีทั้งทางตรงและทางอ้อม

     กลุ่มลี้ภัยการเมืองทางตรง คือเข้ามายื่นเรื่องขอวีซ่าลี้ภัยทางการเมืองทันที (Asylum Visa) ซึ่งวีซ่าประเภทนี้ รัฐบาลของประเทศที่จะยื่นขอ จะต้องทำการพิสูจน์ทั้งหลักฐาน การสัมภาษณ์เจาะลึก เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ชัดเจนว่า หากบุคคลที่ยื่นขอเดินทางกลับประเทศตัวเองแล้วจะไม่ปลอดภัยถึงขั้นต้องเสียชีวิต ติดคุก หรือถูกทำร้ายหรือไม่

     ขณะเดียวกัน บุคคลที่ยื่นขอจะต้องไม่เกี่ยวข้องหรือเกี่ยวพันกับการใช้ความรุนแรง เป็นสมาชิกของกลุ่มองค์กรที่ใช้ความรุนแรง มีคดีอาชญากรรมติดตัว หากพิสูจน์ตรวจสอบด้วยพยานหลักฐานที่ชัดเจนแล้วก็ได้รับอนุมัติในเวลาเพียงไม่นาน

     ส่วน กลุ่มลี้ภัยการเมืองทางอ้อม ก็อาจจะหอบเงินเข้ามาทำธุรกิจ ลงทุนในจำนวนเงินที่รัฐบาลประเทศนั้นๆ กำหนด หรืออาจจะมาเป็นโรบินฮู้ดไปก่อน แล้วค่อยๆ หาช่องทางเพื่อที่จะอยู่อย่างถูกต้องตามกฎหมายต่อไป

     จากนี้ยิ่งลักษณ์จะไปอยู่ที่ไหน ใช้ชีวิตอย่างไร คงไม่ใช่แค่คนที่รักเธอเท่านั้นที่สนใจ ฝ่ายตรงข้ามกับเธอก็คงอยากรู้เรื่องนี้ไม่แพ้กัน แต่จนถึงเวลานี้ยังไม่มีคำตอบยืนยันอย่างเป็นทางการจากอดีตนายกฯ ยิ่งลักษณ์โดยตรง

     แต่คนในพรรคเพื่อไทยหลายคนเห็นตรงกันว่า อดีตนายกฯ หญิงจะแสดงท่าทีอย่างเป็นทางการภายในสัปดาห์นี้

Photo: PORNCHAI KITTIWONGSAKUL, MAX NASH/AFP

The post เช็กสถานะ ‘ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร’ ขอลี้ภัยไปไหนได้บ้าง appeared first on THE STANDARD.