เพราะไม่ว่าใครในโลกใบนี้ต่างก็เคยตกเป็นเหยื่อ และเคย Bully คนอื่นอย่างไม่รู้ตัว เพื่อไม่ให้สร้างรอยแผลในใจ R U OK เอพิโสดนี้จะมาช่วยกันหาทางออกว่า จะทำอย่างไรเพื่อจะหยุดวงจรความรุนแรงนี้ และถ้าต้องตกเป็นเหยื่อการ Bully จะจัดการความรู้สึกติดลบในใจอย่างไรให้ดีขึ้น

การ Bully สร้างแผลทิ้งไว้ให้เหยื่ออย่างไร

คนที่เคยถูก Bully มาก่อนแทบไม่ต้องอธิบายเลยว่าแผลที่เกิดขึ้นในใจนั้นรุนแรงและยาวนานแค่ไหน บางแผลติดตัวเหยื่อเป็นปีหรือเป็นสิบปีก็ไม่เคยหาย ไม่ต่างกับการโดนทำร้ายทางกายจนเป็นแผลเป็น ไม่ได้เจ็บปวดเท่าเดิมแต่มันทิ้งรอยไว้อย่างไม่มีวันลืม เหยื่อบางคนที่ถูกกระทำความรุนแรงซ้ำๆ ความเจ็บปวดนั้นอาจผูกขึ้นเป็นปมในชีวิต สร้างคำถามและความไม่เข้าใจต่างๆ ทั้งหมดส่งผลทางใจให้เหยื่อมีความยอมรับนับถือตัวเอง (Self-Esteem) ต่ำลง ทำให้ความกล้าหาญในการเข้าสังคมลดลงเพราะไม่อยากพบเจอกับความเจ็บปวด

บางคนอาจโดน Bully จากคนใกล้ตัวอย่างเพื่อน ก็ทำให้ความไว้เนื้อเชื่อใจในความสัมพันธ์หายไป หรือบางคนก็โดนญาติสนิท Bully เลยทำให้ตั้งคำถามในคุณงามความดีและความอาวุโส จนสุดท้ายเลี่ยงที่จะเผชิญหน้าและความสัมพันธ์เกิดปัญหาในที่สุด

หรือแม้แต่ Cyber Bullying ที่หลายคนคิดว่าไม่น่าเกิดผลกระทบกับความรู้สึกมากมายเท่าไรนักเพราะเกิดขึ้นในโลกเสมือน แต่อย่าลืมว่าความเจ็บปวดนั้นเกิดขึ้นจริง แถมในโซเชียลมีเดียทุกคนต่างสามารถวิจารณ์กันโดยไม่ต้องใส่ใจ เพราะถือว่าไม่ใช่คนรู้จัก คำวิจารณ์นั้นจึงมาจากทุกทิศทุกทาง ไม่ต่างอะไรกับการประจานในที่สาธารณะ เราจึงพบเหยื่อของการ Cyber Bullying เจ็บปวดถึงกับขั้นฆ่าตัวตายเลยก็มี

ซึ่งความรู้สึกจากการ Bully ทั้งหมดนั้นเกิดขึ้นกับเหยื่อ โดยที่ผู้กระทำอาจไม่รู้สึกผิดและไม่รู้สึกถึงความเจ็บปวดเลยแม้แต่น้อย เพราะผู้กระทำส่วนใหญ่จะไม่รู้ตัวว่ากำลังทำอะไรอยู่ แถมยังรู้สึกสนุกสนานและมีความสุขที่ได้ทำด้วยซ้ำ เพราะเป็นช่วงเวลาที่ทำให้รู้สึกถึงอำนาจที่มากกว่าอีกฝ่ายหนึ่งนั่นเอง

เราจะรับมืออย่างไรหากถูก Bully

ในช่วงชีวิตของทุกคนเชื่อว่าต่างเคยตกเป็นเหยื่อของการ Bully บางคนมีทักษะในการจัดการให้ความเจ็บปวดนั้นหายไป แต่บางคนก็ไม่สามารถกำจัดความรู้สึกไม่ดีออกไปได้ เลยหัวเราะกลบเกลื่อนอย่างจ๋อยๆ แต่เก็บความไม่เข้าใจนั้นไว้ในใจเรื่อยมา

และแม้ว่าเราจะผ่านวัยเด็กมาจนเป็นผู้ใหญ่ เราก็ยังหนีไม่พ้นการถูก Bully เพราะฉะนั้นแล้วเราควรสร้างทักษะการรับมือความรุนแรงต่างๆ ให้มากขึ้น เมื่อต้องรับมือกับมันแล้วเราจะได้จัดการได้ โดยที่ไม่อุ้มเอาคำทำร้ายเหล่านั้นมาเป็นของเราอย่างไม่ปล่อยวาง

1. สำหรับคนที่ไม่สำคัญ

เมื่อถูก Bully อันดับแรกลองถามตัวเองก่อนว่าคนที่กระทำนั้นมีความสำคัญกับชีวิตเราหรือไม่ ถ้าเป็นคนที่แซวเราตอนเดินผ่านไปผ่านมา หรือคนในโซเชียลมีเดียที่ไม่มีความสำคัญในชีวิต เราก็แค่หยุดความสัมพันธ์แล้วเดินออกมาจากตรงนั้นโดยที่ไม่ให้ความสำคัญกับคำพูดเหล่านั้นอีก พึงระลึกไว้เสมอว่า โซเชียลมีเดียต่อให้เราเป็นเจ้าของ แต่ก็ไม่ใช่พื้นที่สาธารณะ สิ่งที่เราพอจะทำได้คือการกั้นรั้วบ้านจัดการคนที่เข้ามา แต่ไม่มีทางที่เราจะสามารถทำได้ร้อยเปอร์เซ็นต์อยู่ดี

หลายคนอาจพบว่าต่อให้เราอันเฟรนด์ บล็อก หรือลบข้อความเหล่านั้นทิ้ง สิ่งที่ยังเหลืออยู่คือเสียงด่าที่ยังก้องในหัวและรอยแผลที่ยังอยู่ในใจ ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ เพราะการ Bully มีผลให้การรับรู้คุณค่าของตัวเราสั่นสะเทือน ฉะนั้นแล้วเราลองให้ค่าว่าคำด่าเหล่านั้นคือคำด่า คำด่าเหล่านั้นมีค่าแค่การ Bully ‘เราไม่ได้เป็นอย่างที่เขาว่าจริงๆ’ หลังจากนั้นเรารีบกลับมามองหาคุณค่าในชีวิตของตัวเองจะทำให้รู้สึกมั่นคงขึ้น

พูดอย่างนี้อาจดูนามธรรมไปสักหน่อย แต่อยากให้ทุกคนลองฝึกหา ‘คุณค่าของตัวเอง’ ดู ซึ่งวิธีการหาและคุณค่าของแต่ละคนนั้นไม่เหมือนกัน ทุกคนต้องหาด้วยตนเอง การมีสิ่งนี้สำรองไว้ เมื่อเราเกิดสั่นคลอนจากการกระทำของคนอื่นๆ การกลับมาคว้าคุณค่าของตัวเองจะทำให้เรารู้ว่าเรามีคุณค่ามากกว่าคำด่าเหล่านั้น

2. ถ้าอยากให้มิตรภาพนั้นคงอยู่

ในกรณีที่ถูก Bully จากคนใกล้ชิดและพิจารณาแล้วว่าไม่สามารถตัดความสัมพันธ์นั้นเพราะเป็นเพื่อนร่วมงาน เพื่อนสนิท หรือญาติ เราก็ควรสื่อสารกับเขาอย่างตรงไปตรงมาและด้วยความจริงจังว่า เราไม่ชอบที่เขาพูดหรือกระทำอย่างนั้น ถ้าหากรู้สึกว่าเซนสิทีฟเกินไป ลองพูดด้วยประโยค ‘I Message’ คือแทนที่จะพูดว่า ‘คุณทำให้เราเจ็บ’ ลองเปลี่ยนสรรพนามของประโยคเป็น ฉัน เช่น ‘เรารู้สึกอายมากเลยที่โดนแซวแบบเมื่อกี้ คราวหน้าขอไม่พูดแบบนั้นอีกได้ไหม’ เป็นการสื่อสารว่าเรากำลังรู้สึกอะไรแทนที่จะเป็นการไปต่อว่าอีกฝ่ายจนทำให้รู้สึกไม่ดี และถ้าคำพูดทิ่มแทงนั้นยังวนเวียนอยู่ในหัว ก็ให้ย้อนกลับมายึดคุณค่าของตัวเองจะทำให้มั่นคงมากขึ้น

วงจรการ Bully ยังเกิดขึ้นและวนเวียนอยู่เสมอ เพราะคนส่วนใหญ่ไม่รู้ว่าการกระทำแบบไหนบ้างที่เรียกว่าเป็นการ Bully มักคิดว่าสนิทสนมกันอนุญาตให้ทำกันได้ มักคิดว่าอาวุโสกว่าจะพูดอย่างไรก็ได้ ซึ่งไม่ถูกต้องเสมอไป สิ่งที่ทำได้คือพยายามช่วยกันส่งต่อความรู้ว่าการ Bully ไม่ใช่เพียงการชกต่อยหรือด่า แต่คือการบอยคอต แบน เพิกเฉย ทำให้รู้สึกเป็นอื่น หรือส่องสปอตไลต์ไปที่ใครคนใดคนหนึ่งมากๆ ก็ถือเป็นการ Bully เมื่อความรู้ชุดนี้เผยแพร่ออกไปแล้ว เราจะได้มีสติและระมัดระวังตัวในการกระทำต่อผู้อื่นมากขึ้นและจะได้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

Credits
The Hosts ปอนด์ ยาคอปเซ่น

ดุจดาว วัฒนปกรณ์

Show Creator อธิษฐาน กาญจนะพงศ์
Episode Producer & Editor อธิษฐาน กาญจนะพงศ์

Sound Designer & Engineer ศุภณัฐ เดชะอำไพ

Coordinator & Admin อภิสิทธิ์​ หรรษาภิรมย์โชค

Art Director อนงค์นาฏ วิวัฒนานนท์
Proofreader พรนภัส ชำนาญค้า

Webmaster รพีพรรณ เกตุสมพงษ์

Music Westonemusic.com

The post Bully สร้างแผลในใจได้ขนาดไหน และจะทำอย่างไรที่จะหยุดวงจรนี้ appeared first on THE STANDARD.

ทุกวันนี้เราคุ้นเคยกับคำว่า Bully มากขึ้น แต่กลับรู้เพียงคร่าวๆ ว่าคือการกระทำความรุนแรง อาจมีเรื่องชกต่อย ด่าทอ การประจานทางโซเชียลมีเดีย แต่ความเป็นจริงแล้ว Bully กินความกว้างและสร้างผลกระทบทางความรู้สึกมากไปกว่านั้น

R U OK เอพิโสดนี้จะมาลงรายละเอียดว่าการกระทำแบบไหนที่เรียกว่า Bully สถานการณ์ไหนที่อาจเข้าข่ายความรุนแรง เพราะไม่ว่าเราหรือใครต่างก็สามารถตกเป็นเหยื่อและเป็นผู้กระทำอย่างไม่รู้ตัว

องค์ประกอบของการ Bully

ก่อนที่จะถึงการแจกแจงพฤติกรรมว่าแบบไหนที่เรียกว่า Bully เรามาดูกันก่อนว่า Bully มีความแตกต่างกับพฤติกรรมข่มขู่คุกคามธรรมดาอย่างไร ซึ่งเราสามารถพิจารณาจาก 3 องค์ประกอบใหญ่ๆ ได้แก่

1. การ Bully เกี่ยวพันกับอำนาจ

คนที่มีอำนาจมากกว่ามัก Bully ผู้ที่มีอำนาจด้อยกว่า ซึ่งคำว่าอำนาจนั้นหมายความทั้งอำนาจทางกายและอำนาจด้านจิตใจ อำนาจทางกาย เช่น ในวัยเด็กเรามักเห็นเด็กผู้ชายที่รูปร่างใหญ่โตกว่าข่มขู่คนที่มีรูปร่างเล็กกว่า เรามักเห็นผู้อาวุโสกว่าข่มขู่คนที่เด็กกว่า ส่วนทางด้านจิตวิทยาเราก็มักพบคนที่มีอิทธิพลใช้กำลังข่มขู่คนอื่น หรือแม้แต่กระทั่งในสังคมโซเชียลมีเดียเราก็มักเจอคนที่มีอิทธิพลตั้งตัวขึ้นมาตัดสินคนอื่น หรือโหมกระหน่ำให้คนรอบข้างรู้สึกรังเกียจคนเดียวกันกับตน เป็นต้น

2. เกิดการกระทำซ้ำ

โดยธรรมชาติแล้วมนุษย์มักมีกลไกปกป้องตัวเองทั้งทางกายและความรู้สึก เมื่อโดนกระทำในครั้งแรก มนุษย์จะจัดการความรู้สึกของตัวเองให้เป็นปกติ แต่เมื่อโดนกระทำซ้ำจากบุคคลอื่น อาจเป็นคนเดียวกันหรือหลายคนในครั้งเดียวกัน จึงเกิดเป็นแผลในจิตใจที่หายได้ยาก บางครั้งถูกกระทำด้วยคำพูดเพียงไม่กี่คำ แต่กลับค้างอยู่ในตัวเขาหลายสิบปีอย่างถอนไม่ออกเลยก็มี

3. เป็นการกระทำที่มีเป้าหมาย

เป้าหมายในที่นี้หมายถึงต้องการให้อีกฝ่ายเกิดความรู้สึกบางอย่างแม้เพียงน้อยนิด อาจเป็นความรู้สึกเจ็บปวดทางด้านร่างกาย เขิน ด้อยค่า อับอาย หรือรุนแรงในระดับที่ทำให้อีกฝ่ายเป็นตัวตลกหรือไม่เป็นที่ต้องการของสังคมก็ล้วนแล้วแต่เข้าข่ายการ Bully ทั้งสิ้น

การกระทำแบบไหนบ้างที่เรียกว่า Bully

คนทั่วไปมักเข้าใจว่าการ Bully คือการกระทำความรุนแรงทางด้านร่างกาย หรือด่าทออีกฝ่ายด้วยคำหยาบคายเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้วการ Bully หมายความรวมถึงพฤติกรรมที่กว้างกว่านั้น ซึ่งสามารถจำแนกออกได้เป็น

1. ทางร่างกาย

การ Bully ผู้อื่นด้วยวิธีนี้จะเห็นภาพชัดเจนที่สุดว่าคือการทำร้ายร่างกายอีกฝ่ายให้เกิดความบาดเจ็บทั้งทางร่างกายและจิตใจ ตั้งแต่พฤติกรรมเล็กๆ อย่างเด็กชกต่อยกันตอนเรียนหรือเรียกพวกมารุมอีกฝ่าย เด็กผู้ชายแอบเปิดกระโปรงผู้หญิง การกลั่นแกล้งด้วยการขโมยให้อีกฝ่ายเกิดความวิตกกังวลหรือเดือดร้อน

2. ทางคำพูดหรือวาจา

เป็นการ Bully ที่รุนแรงไม่ต่างจากทางด้านร่างกาย แม้ไม่ได้เกิดรอยแผลหรือความเจ็บปวดขึ้นที่ร่างกาย แต่เกิดขึ้นในจิตใจซึ่งรักษาให้หายยากกว่าทางร่างกายด้วยซ้ำ บางคนถูก Bully ด้วยคำพูดเพียงไม่กี่คำ แต่กลับเจ็บปวดซ้ำๆ อย่างไม่มีวันหาย อย่างเช่น ตอนเด็กๆ เราถูกล้อชื่อพ่อชื่อแม่ ถูกเรียกชื่ออย่างคำหยาบคายด้วยการขึ้นต้นว่า ‘ไอ้’ หรือ ‘อี’ โดยอีกฝ่ายต้องการให้เราเจ็บช้ำน้ำใจ ดูถูกให้รู้สึกด้อยกว่า ถูกเยาะเย้ยในขณะที่เราแพ้หรือกำลังรู้สึกล้มเหลว การเหยียดด้วยการยกข้อด้อยด้านรูปลักษณ์หรือความสามารถ การข่มขู่ว่าจะให้ร้าย ทำให้อีกฝ่ายรู้สึกไม่ปลอดภัยในชีวิต หรือแม้แต่การแซวให้รู้สึกอับอายหรือกลายเป็นวัตถุทางเพศก็ล้วนแล้วแต่เป็นการ Bully ทางด้านคำพูดทั้งนั้น

3. การคุกคามทางด้านสังคม

การ Bully ลักษณะนี้จะไม่ได้เกิดขึ้นอย่างตรงไปตรงมากับเหยื่อ แต่จะพัดหรือโหมกระพือให้สังคมรอบข้างเป็นคนลงโทษเหยื่อคนนั้น เช่น การปล่อยข่าวลือให้เกิดความเสียหายจนเป็นผลทำให้คนรอบข้างมองอีกฝ่ายไม่ดี การแบนหรือการเพิกเฉยกับคนคนหนึ่ง ทำให้เขารู้สึกว่ากลายเป็นอากาศธาตุ ไม่มีตัวตน หรือแม้แต่ในเด็กในชั้นเรียนที่ร่วมกันโหวตให้เพื่อนคนหนึ่งกลายเป็นหัวหน้าห้องอย่างไม่ยินดี หรือการพยายามจับคู่เพื่อนแล้วล้อว่าเป็นแฟนกัน ก็ไม่ต่างอะไรกับการส่องสปอตไลต์ไปที่คนคนนั้นมากเกินไปจนความรู้สึกอับอายเกิดขึ้น

4. Cyber Bullying

เป็นพื้นที่ใหม่ของการคุกคาม ซึ่งส่วนใหญ่จะประกอบด้วยการคุกคามทางด้านคำพูดหรือความสัมพันธ์เชิงสังคม เช่น การด่าทอกันในคอมเมนต์ การเรียกอีกฝ่ายด้วยคำหยาบคาย การวิจารณ์รูปร่างหน้าตาของบุคคลสาธารณะ การข่มขู่ให้อีกฝ่ายรู้สึกไม่ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน หรือการคุกคามทางสังคมด้วยการปล่อยข่าวลือ เรียกพวกให้มาถล่ม หรือขุดชีวิตส่วนตัวมาแฉเนื่องจากขัดผลประโยชน์ ก็สามารถเกิดขึ้นในพื้นที่โซเชียลมีเดียได้ทั้งสิ้น

แม้หลายคนคิดว่าการ Bully ผ่านโลกเสมือนไม่ได้เป็นความรุนแรงอะไร เพราะไม่ได้เป็นการด่าทอกันต่อหน้า แต่อย่าลืมว่าความรู้สึกเจ็บปวดนั้นเกิดขึ้นจริง ยิ่งไม่ได้รู้จักอีกฝ่ายในโลกของความจริง เส้นของความเกรงใจยิ่งน้อยลง และเปิดโอกาสให้เกิดการโจมตีอีกฝ่ายให้ร่วงลงไปต่อหน้าได้มากขึ้น

ไม่ว่าใครก็สามารถตกเป็นเหยื่อและเป็นผู้กระทำได้โดยไม่รู้ตัว

จากรายละเอียดของพฤติกรรมการ Bully ทำให้เราเห็นว่ามีหลายการกระทำที่เราคิดไม่ถึงว่าคือการ Bully เพราะระหว่างที่ทำนั้น ตัวผู้กระทำจะเกิดความรู้สึกสนุกและเอ็นจอยกับสิ่งที่เกิดขึ้นตรงหน้าจนลืมคิดถึงความรู้สึกของอีกฝ่าย บางคนมีเจตนาอันแรงกล้าที่ทำให้อีกฝ่ายพังลงต่อหน้า หรือกระทำให้อีกฝ่ายเกิดความรู้สึกลบในระยะสั้น แต่ส่งผลยาวนานอย่างที่ไม่มีใครรู้

โดยเฉพาะในสังคมไทยที่ยึดความอาวุโสเป็นหลัก หลายครั้งคนที่มีอายุมากกว่าใช้ความอาวุโสแสดงอำนาจเหนือกว่าคนที่มีอายุน้อยกว่า

เช่น ญาติบางคนแซวลูกหลานเรื่องการเบี่ยงเบนทางเพศโดยที่ไม่รู้ว่าสร้างความอับอายให้อีกฝ่ายเป็นระยะเวลานาน หรือแม้แต่ในโรงเรียนที่ครูบางคนไม่ได้ลงโทษนักเรียนอย่างตรงไปตรงมา แต่กระแนะกระแหนหรือประจานความผิดของเด็กนักเรียน แม้ว่าจะไม่ได้เกิดจากความตั้งใจ แต่การกระทำหรือคำพูดเพียงน้อยนิดก็สามารถฝังใจไปอย่างยาวนาน

หรือแม้แต่คนที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกัน โดยเฉพาะเพื่อนสนิทก็สามารถ Bully กันได้อย่างไม่รู้ตัว เราสังเกตว่าเพื่อนบางคนมีจุดอ่อนไหวไม่เหมือนกัน เพื่อนบางคนที่ไม่เข้าใจถึงความอ่อนไหวนั้นก็จะล้อเรื่องเดิมซ้ำๆ ทำให้ท้ายที่สุดเกิดผิดใจจนเลิกคบกันไปเลยก็มี

เพราะเราต่างตกเป็นเหยื่อและผู้กระทำอย่างไม่รู้ตัว เพราะฉะนั้นก่อนที่เราจะตั้งใจทำให้อีกฝ่ายเกิดความรู้สึกแย่ คิดสักนิดว่าการกระทำหรือคำพูดของเราอาจส่งผลกับเขาไปอีกนาน หรือในขณะเดียวกัน หากเราไม่รู้ตัวว่าสิ่งที่เราปฏิบัติอาจสร้างความรู้สึกไม่ดีกับอีกฝ่าย คอยเช็กหรือคอยถามก็ได้ว่าเราได้ทำอะไรเกินเลยไปไหม ถ้าเขาออกปากก็ควรเลิกการกระทำที่สุ่มเสี่ยงเพื่อให้ความสัมพันธ์ยังคงอยู่และไม่กระทบความรู้สึกของอีกฝ่ายจนทำให้เกิดแผลในใจกันในที่สุด

Credits
The Hosts ปอนด์ ยาคอปเซ่น

ดุจดาว วัฒนปกรณ์

Show Creator อธิษฐาน กาญจนะพงศ์
Episode Producer & Editor อธิษฐาน กาญจนะพงศ์

Sound Designer & Engineer ศุภณัฐ เดชะอำไพ

Coordinator & Admin อภิสิทธิ์​ หรรษาภิรมย์โชค

Art Director อนงค์นาฏ วิวัฒนานนท์
Proofreader ภาสิณี เพิ่มพันธุ์พงศ​์

Webmaster รพีพรรณ เกตุสมพงษ์

Music Westonemusic.com

The post แบบไหนที่เรียกว่า Bully ภายใต้ความเป็นผู้ใหญ่และความสนิทที่มี เรา Bully กันได้ไหม appeared first on THE STANDARD.