×

‘เนปมูน’ หรือนี่จะเป็นดวงจันทร์นอกระบบสุริยะดวงแรก?

07.08.2017
  • LOADING...

HIGHLIGHTS

4 Mins. Read
  • ล่าสุดนักดาราศาสตร์ค้นพบวัตถุที่อาจเป็นดวงจันทร์ของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะดวงแรก! มวลและขนาดของมันเทียบเท่ากับดาวเนปจูน ส่วนดาวเคราะห์ที่มันโคจรรอบๆ ก็ใหญ่ประมาณดาวพฤหัสบดี แต่มีมวลมากกว่านับสิบเท่า
  • มันมีชื่อชั่วคราวว่า  ‘เคปเลอร์-1625บี หนึ่ง” (Kepler-1625b I) และนักดาราศาสตร์ตั้งชื่อเล่นตามขนาดที่ใหญ่โตแปลกประหลาดของมันว่า ‘เนปมูน’ (Nept-moon) ซึ่งอยู่ห่างจากโลกไปประมาณ 4,000 ปีแสง
  • วิธีหนึ่งที่นักดาราศาสตร์ ใช้ในการหาดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ คือ การผ่านหน้า (Transit) ซึ่งจะตรวจจับว่าแสงของดาวฤกษ์นั้นมีการ ‘หรี่’ ลงไปหรือไม่ ส่วนการตรวจจับดวงจันทร์นอกระบบสุริยะคือการสังเกตว่ามีการ ‘หรี่’ เล็กๆ ก่อนที่ดาวเคราะห์จะผ่านหน้าดาวฤกษ์แม่หรือไม่

     เทคโนโลยีทางอวกาศในปัจจุบันทำให้นักดาราศาสตร์ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะได้มากกว่า 3,600 ดวงแล้ว (นับถึง 1 สิงหาคม 2560) แต่ยังไม่มีใครค้นพบดวงจันทร์บริวารของดาวเคราะห์เหล่านี้ได้เลย

     ก่อนอื่นมาทำความรู้จักดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ (Exoplanet) กันก่อนดีกว่า

     ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะก็คือดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์ดวงอื่นที่ไม่ใช่ดวงอาทิตย์ของเรา พวกมันมีขนาดตั้งแต่ประมาณเท่าโลกไปถึงขนาดใหญ่กว่าดาวพฤหัสบดีหลายเท่า

     ล่าสุดนักดาราศาสตร์ค้นพบวัตถุที่อาจเป็นดวงจันทร์ของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะดวงแรก! อย่างไรก็ตามจะเรียกว่า ‘ดวงจันทร์’ มันก็อาจจะฟังดูแปลกๆ หน่อย เพราะมวลและขนาดของมันเทียบเท่ากับดาวเนปจูนเลยทีเดียว ส่วนดาวเคราะห์ที่มันโคจรรอบๆ ก็ใหญ่ประมาณดาวพฤหัสบดี แต่มีมวลมากกว่านับสิบเท่า!

     ดวงจันทร์ดวงนี้ถูกค้นพบโดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศเคปเลอร์ และรอการยืนยันโดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลที่จะทำการสังเกตการณ์ซ้ำในเดือนตุลาคมนี้ มันมีชื่อชั่วคราวว่า ‘เคปเลอร์-1625บี หนึ่ง’ (Kepler-1625b I) และนักดาราศาสตร์ตั้งชื่อเล่นตามขนาดที่ใหญ่โตแปลกประหลาดของมันว่า ‘เนปมูน’ (Nept-moon) อยู่ห่างจากโลกไปประมาณ 4,000 ปีแสง

     ผศ. ดร. เดวิด คิปปิง (David Kipping) แห่งมหาวิทยาลัยโคลัมเบียในนครนิวยอร์ก เป็นผู้ที่ใช้เวลาเกือบทั้งชีวิตตามหาดวงจันทร์นอกระบบสุริยะได้ให้ความเห็นว่า จากข้อมูลที่มีอยู่ตอนนี้ยังนับมันเป็นดวงจันทร์ไม่ได้ เพราะมันอาจจะเป็นอย่างอื่น

     วิธีหนึ่งที่นักดาราศาสตร์ (และกล้องโทรทรรศน์เคปเลอร์) ใช้ในการหาดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ คือ การผ่านหน้า (Transit) ซึ่งจะตรวจจับว่าแสงของดาวฤกษ์นั้นมีการ ‘หรี่’ ลงไปหรือไม่ ส่วนการตรวจจับดวงจันทร์นอกระบบสุริยะคือการสังเกตว่ามีการ ‘หรี่’ เล็กๆ ก่อนที่ดาวเคราะห์จะผ่านหน้าดาวฤกษ์แม่หรือไม่ ถ้ามีก็หมายความว่าดาวเคราะห์ดวงนั้นอาจจะมีดวงจันทร์อยู่ด้วย (เปรียบเทียบได้กับ การที่แมลงวันแม่-ลูกบินตัดหน้าไฟฉาย ถ้าแสงไฟฉายอ่อนลงไปนิดๆ ก่อนที่จะมีการอ่อนลงอีกครั้ง ก็แปลว่าสิ่งที่เคลื่อนที่ผ่านคือแมลงวันแม่-ลูก แต่ถ้าแสงอ่อนลงไปครั้งเดียว ก็แสดงว่ามีแค่แมลงวันแม่ตัวเดียว)

     การค้นพบล่าสุดนี้มีการสังเกตการณ์การผ่านหน้ามาทั้งหมดสามครั้งแล้ว ซึ่งการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่าในทางสถิติยังน้อยเกินกว่าที่จะยืนยันการค้นพบได้อย่างสมบูรณ์ โดยส่วนตัวทีมนักวิจัยผู้ค้นพบคิดว่ามันมีโอกาส 50% ที่วัตถุปริศนาดังกล่าวจะเป็นดวงจันทร์นอกระบบสุริยะ

     ดวงจันทร์ขนาดใหญ่โตเท่าดาวเนปจูนอาจจะฟังดูเหลือเชื่อ แต่มันก็เป็นไปได้เพราะดวงจันทร์ขนาดใหญ่มหึมานั้นไม่ใช่สิ่งที่ขัดกับหลักการทางฟิสิกส์เลยเสียทีเดียว

     ถึงตอนนี้เวลาและการสังเกตการณ์เพิ่มเติมเท่านั้นที่จะให้คำตอบได้ ถ้าสิ่งที่ค้นพบนี้เป็นดวงจันทร์จริง นักดาราศาสตร์คาดการณ์จาก ‘ทฤษฎีว่าด้วยการกำเนิดดาวเคราะห์’ ไว้ว่า ดาวเคราะห์น่าจะ ‘จับ’ ดวงจันทร์ดวงนี้มาโคจรรอบด้วยแรงโน้มถ่วงมากกว่าที่ดวงจันทร์ดวงนี้จะกำเนิดมาพร้อมๆ กันกับมัน

     อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้นักดาราศาสตร์เคยมีการค้นพบในลักษณะแบบนี้มาก่อนแล้ว แต่เมื่อมีการทดสอบด้วยวิธีและทฤษฎีต่างๆ วัตถุต้องสงสัยก็สอบไม่ผ่านการทดสอบเหล่านั้น

     แต่ในครั้งนี้ ดวงจันทร์ดวงนี้สอบผ่านทุกด่าน แต่ติดตรงที่ว่า มีการสังเกตการณ์เพียงสามครั้งเท่านั้น ดร. คิปปิงได้เรียกดวงจันทร์ดวงนี้ว่า ‘เป็นผู้ท้าชิงที่ดีที่สุดสำหรับตำแหน่งดวงจันทร์ของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะดวงแรก’

     ตอนนี้เราคงต้องอดใจรอกันอีกสักหน่อย แล้วมาลุ้นกันครับว่าเจ้า ‘เคปเลอร์-1625บี หนึ่ง’ จะเป็นดวงจันทร์ของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะดวงแรกที่นักดาราศาสตร์ค้นพบหรือไม่

 

อ้างอิง:

  • LOADING...

READ MORE






Latest Stories

Close Advertising