กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส
เสียงกรี๊ดดังขึ้นทันทีที่ บุ๋น-นพณัฐ กันทะชัย และ เปรม-วรุศ ชวลิตรุจิวงษ์ หรือ บุ๋น-เปรม สองนักแสดงไทยที่เป็นที่รู้จักจากซีรีส์วายและมีฐานแฟนคลับในต่างประเทศ ปรากฏตัวบนเวที Thai Festival กลางสวนบากาแตล กรุงปารีส
โทรศัพท์มือถือถูกยกขึ้นพร้อมกัน หลายคนร้องเรียกชื่อศิลปินที่ตัวเองติดตาม ขณะที่วัยรุ่นฝรั่งเศสอีกกลุ่มแต่งชุดไทย ตั้งใจเดินทางมาร่วมงานโดยเฉพาะ
นี่อาจเป็นภาพที่บอกความเปลี่ยนแปลงของ Thai Festival ได้ชัดกว่าตัวเลขผู้เข้าร่วมงาน
เพราะคนรุ่นใหม่จำนวนหนึ่งไม่ได้เดินเข้ามาในงานเพื่อ ‘ทำความรู้จักประเทศไทย’ เป็นครั้งแรก
พวกเขารู้จักไทยมาก่อนแล้ว
ผ่านซีรีส์ เพลง ศิลปิน ภาษา อาหาร หรือคอนเทนต์ที่เดินทางข้ามพรมแดนไปถึงพวกเขาก่อนที่เทศกาลจะเริ่มเสียอีก
และกำลังเปลี่ยนโจทย์ของ Thai Festival จากการ ‘แนะนำประเทศไทย’ ไปสู่คำถามที่ยากกว่า – จะเปลี่ยนความนิยมในไทยให้กลายเป็นความสัมพันธ์ที่ยาวนานได้อย่างไร
เริ่มจากซีรีส์ แล้วเดินทางไปประเทศไทยจริง
หญิงสาวชาวฝรั่งเศสคนหนึ่งที่มาร่วมงานเล่าให้ THE STANDARD ฟังว่า เธอเริ่มดูซีรีส์ไทยเมื่อประมาณ 6-7 ปีก่อน
จากซีรีส์ ความสนใจค่อยๆ ขยายไปสู่ภาษา วัฒนธรรม และผู้คน
“ตอนแรกฉันเริ่มจากการดูซีรีส์ไทยค่ะ แล้วมันก็ทำให้ฉันอยากเรียนรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรมและผู้คนของไทยมากขึ้น รวมถึงอยากเดินทางไปประเทศไทยด้วย”
จากการดูประเทศไทยผ่านหน้าจอ เธอตัดสินใจเดินทางไปประเทศไทยจริง และปัจจุบันเคยไปไทยมาแล้วหลายครั้ง
เมื่อถามว่าชอบอะไรเกี่ยวกับประเทศไทย คำตอบของเธอไม่ได้มีเพียงสถานที่ท่องเที่ยว แต่รวมถึง ‘บรรยากาศ ภาษา อาหาร และผู้คน’
เส้นทางของเธอจึงน่าสนใจ เพราะเกิดขึ้นเป็นลำดับจากการมองเห็น กลายเป็นความสนใจ เริ่มผูกพัน และนำไปสู่การเดินทางไปสัมผัสกับประเทศไทยจริงๆ
และเป็นตัวอย่างที่จับต้องได้ว่า วัฒนธรรมร่วมสมัยสามารถเปลี่ยนการรับรู้เกี่ยวกับประเทศหนึ่งให้กลายเป็นพฤติกรรมจริงได้อย่างไร
Thai Festival ที่ไม่ได้เริ่มต้นในปีนี้
Thai Festival ไม่ใช่เครื่องมือใหม่ของการต่างประเทศไทย
กระทรวงการต่างประเทศจัดเทศกาลไทยในต่างประเทศต่อเนื่องมากว่า 30 ปี โดยในช่วงหลังมีความพยายามปรับภาพงานจากการนำเสนอวัฒนธรรมดั้งเดิม ไปสู่ภาพประเทศไทยที่ร่วมสมัยมากขึ้น ทั้งศิลปะ อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ และนวัตกรรม
ใจไทย อุปการนิติเกษตร อธิบดีกรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ให้สัมภาษณ์ที่ปารีสว่า สำหรับปีงบประมาณ 2569 มีการจัดงานใน 42 เมือง และกำหนด 12 แห่งเป็นเทศกาลระดับ Flagship โดยกรุงปารีสเป็นหนึ่งในนั้น
งานที่ปารีสใช้ชื่อ Tout à fait Thaï 2026 – Thai Festival in Paris จัดวันที่ 3-4 ตุลาคม ที่ Parc de Bagatelle และยังเป็นส่วนหนึ่งของวาระ 170 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-ฝรั่งเศสในปี 2026 ด้วย
ในงาน มีทั้งนาฏศิลป์ไทย มวยโบราณ การสาธิตอาหาร ผ้าและหัตถกรรมไทย ควบคู่กับศิลปินร่วมสมัย เช่น บุ๋น-เปรม, คิว วง Flure, หลิว อาจารียา และ DJ TukTuk Radio
นี่คือการวาง ‘ประเทศไทยสองภาพ’ ไว้ในพื้นที่เดียวกันอย่างตั้งใจ
ไทยที่ผู้คนรู้จักอยู่แล้ว และไทยที่ต้องการให้โลกรู้จักมากขึ้น
เมื่อคนรุ่นใหม่เปลี่ยนหน้าตาของงาน
ศรัณย์ เจริญสุวรรณ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการต่างประเทศ ตั้งข้อสังเกตว่า ในงานที่ปารีสปีนี้เห็นกลุ่มเยาวชนและคนรุ่นใหม่เข้าร่วมมากขึ้นอย่างชัดเจน
เขามองว่าส่วนหนึ่งเป็นผลจากการเพิ่มเนื้อหาวัฒนธรรมร่วมสมัย ทั้งซีรีส์ ศิลปิน และ T-Pop เข้าไปในงาน
“คนที่ชื่นชอบประเทศไทยไม่ได้ชื่นชอบเฉพาะเรื่องวัฒนธรรมเท่านั้น แต่ยังชอบวัฒนธรรมใหม่ๆ ของไทยด้วย”
ความแตกต่างอยู่ตรงนี้
ในอดีต คนต่างชาติที่สนใจประเทศไทยจำนวนหนึ่งอาจเริ่มจากการมาเที่ยวไทย แล้วจึงเกิดความผูกพันกับอาหาร ผู้คน หรือวัฒนธรรม
วันนี้เส้นทางนั้นสามารถกลับด้านได้
คนรุ่นใหม่อาจเริ่มจากศิลปินคนหนึ่ง ซีรีส์หนึ่งเรื่อง หรือเพลงหนึ่งเพลง แล้วจึงอยากเรียนภาษา อยากรู้จักวัฒนธรรม และท้ายที่สุดอยากเดินทางมาประเทศไทย
ดังนั้นแฟนคลับที่เดินทางมารอศิลปินไทยในปารีส หรือคนหนุ่มสาวฝรั่งเศสที่แต่งชุดไทยมาร่วมงาน จึงไม่ใช่เพียงสีสันของเทศกาล
แต่เป็นกลุ่มเป้าหมายใหม่ของความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับโลก
ของเดิมยังอยู่ แต่เรื่องเล่าของไทยกว้างขึ้น
Thai Festival ที่ปารีสไม่ได้ทิ้งสิ่งที่สร้างชื่อให้ประเทศไทยมายาวนาน
อาหารไทยยังมีคนต่อแถว มวยไทยยังดึงดูดผู้ชม นาฏศิลป์ งานผ้า และหัตถกรรมยังเป็นส่วนสำคัญของงาน
แต่สิ่งที่เปลี่ยนคือ สิ่งเหล่านี้ไม่ได้ถูกนำเสนอเพียงลำพังอีกต่อไป
นิกรเดช พลางกูร เอกอัครราชทูต ณ กรุงปารีส บอกว่า ผู้จัดตั้งใจสร้างสมดุลระหว่างความเป็นไทยแบบดั้งเดิมกับ ‘ไทยในมิติใหม่’
ตั้งแต่มวยไทย นาฏศิลป์ อาหาร และหัตถกรรม ไปจนถึง Creative Industries, Wellness, Entertainment และศิลปินรุ่นใหม่
สิ่งหนึ่งที่วิ่งผ่านทุกอย่างคือความโมเดิร์น
นิกรเดชระบุด้วยว่า งานปีนี้ตั้งเป้าผู้เข้าร่วมในระดับหลักหมื่น และจำนวนผู้ร่วมงานเกินเป้าหมายก่อนกิจกรรมสิ้นสุด
แต่สิ่งที่เขาให้ความสำคัญมากกว่าตัวเลขคือ ‘การมีส่วนร่วม’
คนไม่ได้เพียงเดินผ่านบูธ แต่เข้าไปชม ทดลอง ชิม ถ่ายภาพ ซื้อสินค้า และมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งที่ถูกนำเสนอ
ใจไทยอธิบายภาพนี้ว่า เปรียบเสมือนการ ‘นำประเทศไทยมาตั้งไว้ที่นี่ชั่วคราว’
สำหรับคนที่เคยไปไทย งานอาจทำให้คิดถึงประเทศไทย
สำหรับคนที่ยังไม่เคยไป งานอาจเป็นแรงผลักให้เกิดการเดินทาง
แต่สำหรับคนรุ่นใหม่อีกจำนวนหนึ่ง งานกำลังทำหน้าที่ต่างออกไปคือ ต่อยอดความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นก่อนแล้วจากโลกออนไลน์ให้กลายเป็นประสบการณ์จริง
หัตถกรรมไทย เมื่อการอนุรักษ์อย่างเดียวอาจไม่พอ
อีกพื้นที่หนึ่งที่สะท้อนโจทย์เดียวกันคือศิลปหัตถกรรม
อนุชา ทีรคานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) หรือ SACIT นำผลงานศิลปหัตถกรรมไทยเข้าร่วมจัดแสดงในงาน โดยงานปารีสครั้งนี้มีทั้งผ้าไทยและหัตถกรรมอยู่ในองค์ประกอบหลักของเทศกาล ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศระบุอย่างเป็นทางการว่า SACIT เป็นหนึ่งในหน่วยงานที่นำผ้าและหัตถกรรมไทยมาจัดแสดง
โจทย์ของหัตถกรรมไทยจึงไม่ใช่เพียงจะรักษาภูมิปัญญาอย่างไร
แต่คือจะทำอย่างไรให้ภูมิปัญญานั้นยังอยู่ในชีวิตของผู้บริโภครุ่นใหม่
เพราะของที่ได้รับการชื่นชมในฐานะ ‘มรดก’ อาจไม่ได้หมายความว่าจะสามารถอยู่รอดในฐานะ ‘สินค้า’
การออกแบบใหม่จึงต้องทำงานบนเส้นบางๆ ระหว่างการรักษาราก กับการทำให้คนยุคปัจจุบันอยากใช้
จากรามเกียรติ์สู่ยาดมที่คนฝรั่งเศสหยิบขึ้นมาลอง
คำถามเดียวกันนี้ปรากฏในพื้นที่ของผู้ประกอบการ
ศีลวัตร วีรกุล ผู้ก่อตั้ง Holen นำผลิตภัณฑ์ยาดมที่ตีความความเป็นไทยผ่านงานออกแบบร่วมสมัยมาร่วมงาน
สิ่งที่ทำให้ผู้บริโภคชาวฝรั่งเศสหลายคนหยุดดูในตอนแรกไม่ใช่กลิ่น แต่คือหน้าตาของสินค้า
ตัวละครและองค์ประกอบจากรามเกียรติ์ถูกออกแบบใหม่ให้สดใสและเข้าถึงง่าย
หลายคนเริ่มต้นด้วยคำถามว่า ‘นี่คืออะไร’ ก่อนจะทดลองดม และบางคนตัดสินใจซื้อ
สำหรับศีลวัตร นี่คือการส่งออกวัฒนธรรมผ่านผลิตภัณฑ์
“เราอยากให้สินค้าของเราได้รับการยอมรับ คนซื้อไปใช้ ซื้อไปฝาก แล้วเกิดความชื่นชอบ มันก็เป็นการส่งออกวัฒนธรรมโดยทางอ้อม ผ่านงานออกแบบ ผ่านสินค้านี่แหละครับ”
หลักคิดจึงไม่ได้อยู่ที่การนำลวดลายไทยไปติดบนสินค้าชิ้นหนึ่งเท่านั้น
สินค้าต้องดีพอให้คน ‘อยากใช้’
มีเอกลักษณ์พอให้คน ‘จำได้’
และมีเรื่องราวพอให้ความสนใจในสินค้าเดินต่อไปสู่ความสนใจในประเทศไทย
ตรงนี้คือจุดที่วัฒนธรรมเริ่มเชื่อมกับเศรษฐกิจ
เป้าหมายไม่ได้จบที่เสียงกรี๊ด
เสียงกรี๊ดของวัยรุ่นฝรั่งเศสเมื่อศิลปินไทยขึ้นเวทีอาจเป็นภาพที่สนุกที่สุดของงาน แต่ในเชิงยุทธศาสตร์ ความหมายอยู่ไกลกว่านั้น
โจทย์ของ Thai Festival ไม่ใช่เพียงทำให้คนต่างชาติ ‘เห็นประเทศไทย’ แต่ทำให้ความสนใจเดินต่อไปสู่การท่องเที่ยว การเรียนรู้ภาษา การบริโภคสินค้า คอนเทนต์ ธุรกิจ และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน
กระทรวงการต่างประเทศมอง Thai Festival เป็นทั้งเครื่องมือด้านการทูตวัฒนธรรม การทูตสาธารณะ และการทูตเศรษฐกิจ ดังนั้น ความสำเร็จจึงไม่ควรวัดเพียงจำนวนผู้เข้าร่วมงาน แต่ต้องดูว่า หลังจากเดินออกจากงานแล้ว พวกเขาทำอะไรต่อ
หญิงสาวฝรั่งเศสที่ THE STANDARD พบในงานเป็นตัวอย่างหนึ่ง เธอเริ่มจากดูซีรีส์ไทย ก่อนสนใจวัฒนธรรมและผู้คน และท้ายที่สุดเดินทางไปประเทศไทยหลายครั้ง
นี่คือเส้นทางที่ฝ่ายไทยต้องการต่อยอดในวงกว้างขึ้น
**จากแฟนซีรีส์สู่การเดินทาง
จากความชื่นชอบสู่การซื้อสินค้าและความร่วมมือ
และจากกระแสความนิยม สู่ความสัมพันธ์ที่ยืนระยะ**
นิกรเดชกล่าวว่า สิ่งที่อยากเห็นคือ เมื่อคนฝรั่งเศสเดินออกจากงานแล้ว รู้สึกว่า ‘จุดหมายต่อไป’ ที่อยากไปคือประเทศไทย
หาก Thai Festival ทำให้กระบวนการนี้เกิดขึ้นได้ งานก็จะมีความหมายมากกว่าเทศกาลวัฒนธรรม เพราะกำลังเปลี่ยน ความนิยมในประเทศไทยให้กลายเป็นความสัมพันธ์กับประเทศไทย
**ณัฏฐา โกมลวาทิน
รายงานจากกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส**
]]>
