×

ดวงจันทร์ดวงที่ 79 ของดาวพฤหัสฯ กับการค้นพบครั้งยิ่งใหญ่ทางดาราศาสตร์

18.07.2018
  • LOADING...

HIGHLIGHTS

2 Mins. Read
  • วันที่ 17 กรกฎาคม สถาบัน Minor Planet Center ประกาศการค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ เพิ่มอีก 10 ดวง นำโดย สก็อตต์ เชพพาร์ด นักดาราศาสตร์ชาวอเมริกัน ส่งผลให้ในตอนนี้ดาวพฤหัสฯ มีดวงจันทร์มากถึง 79 ดวง!
  • การจะยืนยันว่าวัตถุที่ค้นพบเป็นดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะนอกจากจะต้องมองหาให้พบแล้ว นักดาราศาสตร์ต้องสังเกตตำแหน่งของมันอย่างต่อเนื่อง แล้ววิเคราะห์ผลนานนับปีกว่าจะเห็นวงโคจรที่ชัดเจนของมันจนยืนยันได้
  • ผลงานของนักดาราศาสตร์อย่าง สก็อตต์ เชพพาร์ด นั้นไม่เพียงแต่ค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ ในครั้งนี้ หากนับรวมตั้งแต่อดีต สก็อตต์ เชพพาร์ด ได้นำทีมค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ มากกว่าห้าสิบดวง ดวงจันทร์ของดาวเสาร์ 25 ดวง ดาวเคราะห์น้อยอีกกว่าสิบดวง ดาวหางสองดวง ฯลฯ

ดาวพฤหัสฯ เป็นดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุดและมีมวลมากที่สุดในระบบสุริยะของเรา การศึกษาทำความเข้าใจดาวพฤหัสฯ มีความสำคัญ เพราะจะช่วยให้นักดาราศาสตร์เข้าใจธรรมชาติของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะที่มีลักษณะคล้ายกับดาวพฤหัสฯ ของเราอีกจำนวนมหาศาล ที่สำคัญแรงโน้มถ่วงมหาศาลของดาวเคราะห์ยักษ์ใหญ่นี้ยังช่วยในการ ‘เหวี่ยง’ ยานอวกาศที่ต้องการไปสำรวจระบบสุริยะรอบนอกให้มีความเร็วเพิ่มขึ้นได้ด้วย

 

เมื่อ 400 ปีก่อน กาลิเลโอ กาลิเลอี นักดาราศาสตร์ชาวอิตาเลียนใช้กล้องโทรทรรศน์ที่ตนประดิษฐ์ขึ้นส่องไปยังดาวพฤหัสฯ จนค้นพบบริวารที่ใหญ่ที่สุดทั้ง 4 ดวง ได้แก่ แกนีมีด ไอโอ ยูโรปา และคัลลิสโต การค้นพบในครั้งนั้นทำให้กาลิเลโอระแคะระคายคำสอนยุคอาริสโตเติลที่ว่า ‘โลกของเราเป็นศูนย์กลางของทุกสรรพสิ่งในเอกภพ’

 

ต่อมาเมื่อเทคโนโลยีพัฒนามากขึ้น นักดาราศาสตร์ค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ มากขึ้นเรื่อยๆ จนเมื่อปี 2017 นักดาราศาสตร์ยอมรับว่า ดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ มีทั้งหมด 69 ดวง ซึ่งมากกว่าดวงจันทร์ของดาวเคราะห์ดวงอื่นๆ ทุกดวง (อันดับที่สองคือดาวเสาร์ มีดวงจันทร์ 62 ดวง)

 

 

ล่าสุด วันที่ 17 กรกฎาคม 2018 สถาบัน Minor Planet Center ประกาศการค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ เพิ่มอีก 10 ดวง โดยทีมนักดาราศาสตร์แห่งสถาบันวิทยาศาสตร์คาร์เนกี (Carnegie Institution for Science) นำโดย สก็อตต์ เชพพาร์ด นักดาราศาสตร์ชาวอเมริกัน ส่งผลให้ในตอนนี้ดาวพฤหัสฯ มีดวงจันทร์มากถึง 79 ดวง!

 

การจะยืนยันว่า วัตถุที่ค้นพบเป็นดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะนอกจากจะต้องมองหาให้พบแล้ว นักดาราศาสตร์ต้องทำการสังเกตตำแหน่งของมันอย่างต่อเนื่อง แล้ววิเคราะห์ผลนานนับปีกว่าจะเห็นวงโคจรที่ชัดเจนของมันจนยืนยันได้

 

ดวงจันทร์ส่วนมากที่ค้นพบในครั้งนี้โคจรห่างจากดาวพฤหัสฯ และโคจรสวนทิศทางกับการหมุนรอบตัวเองของดาวพฤหัสฯ การโคจรในลักษณะนี้เรียกว่า retrograde นักดาราศาสตร์เชื่อว่า ดวงจันทร์เหล่านี้อาจเป็นเศษที่หลงเหลือจากการชนกันของวัตถุขนาดใหญ่อย่างดาวเคราะห์น้อยหรือดาวหางในอดีตกาล

 

วีดีโอแสดงการโคจรของดวงจันทร์ Valetudo

 

แต่ในกลุ่มดวงจันทร์ที่ค้นพบใหม่นี้ มีอยู่ดวงหนึ่ง ชื่อ Valetudo (ชื่อเทพเจ้าแห่งสุขภาพของโรมัน) ที่แสดงพฤติกรรมแปลกประหลาดและทำตัวหลงฝูง กล่าวคือ มันมีวงโคจรที่ห่างจากดาวพฤหัสฯ มากจนปะปนอยู่กับพวกที่โคจรย้อนศร แต่ตัวมันกลับโคจรตามการหมุนของดาวพฤหัสฯ ไม่ต่างจากดวงจันทร์ที่อยู่ใกล้ๆ ดาวพฤหัสฯ นอกจากนี้มันยังมีระนาบวงโคจรที่เอียงถึง 34 องศา เมื่อเทียบกับระนาบการหมุนของดาวพฤหัสฯ ซึ่งนับว่ามากกว่าดวงจันทร์อื่นๆ ที่โคจรตามการหมุนของดาวพฤหัสฯ

 

ที่มาที่ไปและสาเหตุแห่งความแปลกประหลาดของมันคงต้องรอการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต

 

ผลงานของนักดาราศาสตร์อย่าง สก็อตต์ เชพพาร์ด นั้นไม่เพียงแต่ค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ ในครั้งนี้ หากนับรวมตั้งแต่อดีต สก็อตต์ เชพพาร์ด ได้นำทีมค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ มากกว่าห้าสิบดวง ดวงจันทร์ของดาวเสาร์ 25 ดวง ดาวเคราะห์น้อยอีกกว่าสิบดวง ดาวหางสองดวง ฯลฯ

 

กล่าวได้ว่า เขาเป็นนักดาราศาสตร์ที่มีผลงานต่อเนื่องและสม่ำเสมอมากๆ คนหนึ่งในยุคนี้

 

การศึกษาดวงจันทร์ของดาวพฤหัสฯ นอกจากจะช่วยทำให้นักดาราศาสตร์เข้าใจธรรมชาติพื้นฐานของวัตถุในระบบสุริยะ เข้าใจการโคจรของฝูงดวงจันทร์อันแสนซับซ้อน การศึกษาลงลึกยังช่วยให้นักดาราศาสตร์พบประเด็นน่าสนใจมากมาย เช่น การค้นพบว่า ภายใต้ผิวของดวงจันทร์ยูโรปามีชั้นของมหาสมุทรที่เป็นน้ำอยู่ จนเมื่อปีก่อนมีการค้นพบน้ำพุพุ่งสูง 200 กิโลเมตรจากผิวของดวงจันทร์ยูโรปา ส่งผลให้องค์การนาซาปักหมุดหมายจะไปสำรวจมองหาสิ่งมีชีวิตที่ดวงจันทร์นั้น

 

ใครเล่าจะรู้ว่าภายใต้ดวงจันทร์มากมายที่เพิ่งได้รับการค้นพบในครั้งนี้ อาจมีอะไรที่น่าตื่นเต้นยิ่งกว่ารอให้เราค้นพบเพิ่มเติมก็ได้

 

อ้างอิง:

  • LOADING...

READ MORE




Latest Stories